دانش آموزان پایه سوم ابتدایی برای اولین بار با درس انشاء آشنا می شوند. پس باید تناسب، اندازه وکیفیت استفاده از لغات مطابق گنجینه لغات و سایر مسائل رعایت شود و مدنظر قرار گیرد و حتی چند جلسه آغاز سال با روند نگارش مخصوصاّ با توجه به گروه سنی شان آموزش داده شوند، حتی چندین مورد از انشاء های سوم ابتدایی های سال قبل خوانده شود. حالا درمورد نحوه انشاء نویسی مواردی را ذکر می نمایم:
– تصاویری راکه دراختیار دانش آموزان قرار می دهیم ازآنها می خواهیم در مورد تصاویر چند سطری بنویسند.
– جملات درهم ریخته را با اندازه های متفاوت در اختیار آنها قرارمی دهیم تا آنها را کامل نمایند.
– برای تقویت مهارت ساخت جمله، با یک کلمه چهارجمله متفاوت می سازند که باید بیش ازشش کلمه داشته باشد.
– برای دانش آموزان قصه ای را می خوانیم سپس از آنها می خواهیم که خود را به جای شخصیتی در داستان که به آن علاقه دارند قرار داده و برای ما قصه را خلاصه نویسی نمایند و یا قصه دیگری را که درآن اسم خودشان به جای شخصیت قصه است بنویسند.
– قسمتی ازیک داستان را روی تابلو می نویسیم واز بچه ها می خواهیم که با کمک قوه تخیل و خلاقیت خود داستان را ادامه بدهند. روش درمناسبت ها بیشتر کاربرد دارد. مثلاّ در ماه رمضان می توانیم روی تخته سیاه مطلب را این گونه آغاز می کنیم:
دریکی از روزهای ماه رمضان علی درمدرسه می خواست آب بخورد و یک دفعه یادش افتاد که… »
– خواندن انشاء های خنده دار به کلاس شادابی می بخشد، رضایت دانش آموزان را از این روش احساس می کنیم.
– برای بالا بردن ضریب دقت دانش آموزان و مطمئن بودن از توجه شاگردان قرار براین شد که پس ازخواندن هرانشاء، متن خوانده شده مورد نقد و بررسی قرار گیرد. با این روش اعتماد به نفس دانش آموزان به سطحی رسیده است که خودشان می توانند بدون کمک گرفتن ازدیگران متن خوانده شده را به راحتی در چند سطرنقد کنند.
– دانش آموزان داستان هایی را می توانند بهتر بنویسند که خود قهرمان آن داستان شوند. مانند این نمونه« اگر من پادشاه تمام جهان بودم… » با این شیوه می توان به علایق و زمینه های روانی آنان پی برد.
– جهت تنوع بخشی ساعت انشاء می توان ازکارت تصویری نیز استفاده کرد. در تصویرخوانی برای هر تصویر عنوانی انتخاب می شود که با این روش می توان بر گنجینه لغات دانش آموزان افزود.
– با تعریف یک کارتون یا داستان می توانند یک انشاء خوب بنویسند، البته بهتر است که این کارتون نمایش داده شود یا داستان را خودشان بخوانند.
– نوشتن نامه به افراد گوناگون نیز یک روش مفید می باشد.
– دانش آموزان با خلاصه کردن یک متن می توانند عبارات غیر لازم را حذف کنند یا هر پاراگراف را جداگانه خلاصه کنند.
– می توان دانش آموزان را در برابر منظره ای قرار داد و ازآنها درخواست کرد تا مشاهدات خود را به زبان ساده ای بنویسند.
– برگرداندن شعرهای مناسب به نثری ساده هم روش مناسبی می باشد.
– یک روش دیگر تهیه خبرنامه توسط گزارشگران کلاس به صورت هفتگی می باشد.
– چون پرورش تخیل در کودکان خیلی عالی است وچون آنان به داستانهای خیالی و فضایی علاقه فراوان دارند، سعی براین شد که موضوعات انشاء به صورت داستانی انتخاب شود.
– حتی الامکان نوشتن انشاء درکلاس صورت میگیرد حتی اگر سه الی چهار سطر باشد.
– از دانش آموزان می خواهیم که با ده کلمه یک مطلب درباره نماز ،خدا، و … بنویسند.
فاطمه عبادی ابوذر و مریم خاکی
کارشناسی آموزش ابتدایی
منبع: نشریه نگاه
