نوشتن انبوه مشق و تکليف شب در ساعاتي که دانش آموز بايد در کنار خانواده وقت بگذراند، بي ترديد تاثير چنداني در افزايش يادگيري ندارد و نظام آموزشي نيز تصميم دارد تکاليف مهارت محور را جايگزين آن کند؛ امري که نياز به برنامه ريزي ساختاري از نهاد خانواده تا مدرسه دارد.
به گزارش ايرنا، در دهه هاي گذشته طرح هاي بسياري در حوزه آموزش و پرورش مطرح شده که داراي پشتوانه علمي و کارشناسي نيز بوده اند اما به دلايل مختلف در مرحله اجرا با مشکلات يا با شکست روبرو شده يا در پاره اي موارد به طور ناقص اجرا شده است .
جايگزيني تکاليف مهارت محور به جاي مشق شب هم از جمله اين طرح ها است و اين مساله فرصتي شد تا در گفت و گو با چند تن از کارشناسان و صاحب نظران آموزشي، طرح ها و حرکت هاي تحول گرا در حوزه آموزش و پرورش و طرح جايگزيني تکاليف مهارت محور را مورد بررسي و ارزيابي قرار دهد.
*نقش تعيين کننده اولياي خانه و مدرسه
«فرنوش اعلامي» عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي در اين گفت و گو ضمن تاييد طرح تکاليف مهارت محور گفت: آموزش و پرورش بايد دانش آموزان را براي زندگي کردن آماده کند و مهارت هاي زيستن با تکاليف و مشق شب کسب نمي شود.
اعلامي، کسب مهارت هاي زندگي را رمز موفقيت حرفه اي و پيدا کردن شغل در آينده دانست و گفت: با روند فعلي، دانش آموزان براي حضور در محيط هاي کسب و کار نيز آماده نمي شوند چرا که در نظام آموزشي ما فقط روي يک سري مفاهيم انتزاعي کار شده و براي زندگي روزمره و شغل و حرفه آمادگي ايجاد نمي شود.
وي ضمن تأکيد بر نامشخص بودن شرايط و نوع مشاغل حرفه اي در آينده اظهار داشت: کودکان در زندگي آينده خود تنها با اتکا بر نوآوري، داشتن تفکر تحليل و حل مساله و روحيه انتقادي مي توانند مهارت زيستن و حتي کسب درآمد را به دست آورند.
عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي يکي از چالش هاي پيش روي اجراي اين طرح را معلمان و مديريت آموزش و پرورش دانست و گفت: معلمان بايد با روش هاي جديد ياددهي و يادگيري آشنايي داشته باشند. اين سؤال مطرح مي شود که آيا معلمان با يادگيري معکوس، يادگيري هميارانه و پروژه محور مبتني بر حل مساله و اکتشافي آشنا هستند و فلسفه تعليم و تربيت را مي دانند؟ رويکرد ما بايد خط مشي گذاري در راستاي اين مسأله باشد که در جذب معلمان دقت کنيم. شرايط يادگيري را براي معلمان طوري آماده کنيم که خودشان ايجاد انگيزه کنند.
وي، معلم را بهترين فرد براي تشخيص نوع مناسب تکاليف براي دانش آموزان دانست وگفت: اگر به معلمان اعتماد داشته باشيم، آنها مي توانند هميارانه فعاليت کنند و تشخيص بدهند چه روشي مناسب است.
اعلامي يکي ديگر از چالش هاي
پيش روي اين طرح را مخالفت اوليا دانست و گفت: بسياري از والدين با نبود تکاليف و مشق شب احساس نگراني مي کنند و نمي توانند قبول کنند که آب دادن و مراقبت از يک گلدان و مشاهده رشد آن مي تواند يک تکليف براي کودکشان باشد.
وي با بيان اين که نبايد نگاهي مطلق داشته باشيم و به طور کلي تکاليف فعلي نبايد حذف شود، بيان داشت: تکليف و نوع آن فرع مسأله است و بايد با محوريت معلم روي طرح درس کار کنيم و با توجه به شرايط
دانش آموزان نوع تکليف با هدف تقويت مهارت توسط معلم انتخاب شود.
*چگونگي جايگزيني تکاليف مهارتي
««يدالله سعيدنيا» مدرس روش هاي نوين آموزش نيز در خصوص آثار وجود مشق شب براي دانش آموزان مقطع ابتدايي گفت: پژوهش هاي متعددي در اين زمينه انجام شده و هيچ يک از اين پژوهش ها نتوانسته است تأثير مثبت انجام تکاليف بر ميزان يادگيري را نشان دهد و مي شود گفت کار بي ثمري است.
سعيدنيا که دانش آموخته دکتراي رشته آموزش از دانشگاه يو ام مالزي است، با بيان اين که در مقطع ابتدايي، توانايي دانش آموزان بيش از ساعات حضور در مدرسه نيست ، گفت: به همين دليل، تکاليف روزانه براي کودکان نه تنها کمک نمي کند بلکه آنان را دلزده و درس را به يک وظيفه سخت و تلخ تبديل مي کند .
به گفته سعيدنيا، ميزان زماني که
بچه هاي دبستاني در مدرسه صرف مي کنند گاهي تا 7 ساعت نيز مي رسد و تحمل اين ميزان فعاليت در کنار تکاليف منزل در مقايسه با يک بزرگسال کار بسيار سختي است. کودکان در مقطع ابتدايي بايد بعد از مدرسه به علايق شخصي خود بپردازند و اگر نياز به تمرين و تکرار هست بايد در خود مدرسه انجام شود.
وي در عين حال خاطر نشان کرد: اگر زمان آموزش در مدرسه به شکل صحيح مديريت شود، از همين زمان ها مي توانيم استفاده کنيم و نيازي به اين همه تکليف و نوشتن نداريم. متاسفانه برخي از تکليف ها هم شبيه کارهاي شاق شده و حالت جريمه پيدا کرده است .
سعيد نيا بر تغيير همزمان شيوه تدريس و جايگزيني تکاليف مهارتي تاکيد کرد و گفت: آموزش، يادگيري، تکاليف و ارزشيابي بايد با هم تغيير کند و امکان ندارد يکي را به تنهايي تغيير داد. در حال حاضر در کتاب ها تکاليف مهارتي وجود دارند اما لازم است خود سيستم آموزشي متحول شود و به جاي رسيدگي به شکل تکليف بايد به ايجاد تحول در شيوه هاي تدريس بپردازيم.
وي در خصوص طرح حذف آزمون در مقطع ابتدايي نيز گفت: برگزاري آزمون در دوره ابتدايي و آزمون هاي تستي در
پايه هاي بالاتر و ايجاد رقابت بين دانش آموزان در کلاس و مدرسه براي پيشرفت تحصيلي به هيچ وجه مورد تاييد نيست.
وي يادآور شد: آزمون به معناي فعلي با کاغذ و يک سري سوال، يک ابزار ضعيف براي ارزشيابي تلقي مي شود. هدف از برگزاري ارزشيابي و آزمون، تعيين ميزان يادگيري دروس توسط دانش آموز است. اين ارزشيابي براي آگاهي معلم، دانش آموز و يا قضاوت نهايي است که آيا آمادگي ورود به ترم و سال بعد را دارد يا ندارد اما نکته منفي آن اين است که به يک وسيله کنترل، مقايسه و
رتبه بندي بدل مي شود در حالي که اساس آزمون قرار نيست اين خاصيت را داشته باشد.
وي تاکيد کرد: رقابت در آموزش دنياي امروز منسوخ شده و بيشتر همکاري محوري مطرح مي شود اما در سيستم آموزشي ما تمايل دارند رقابت وجود داشته باشد.
*بازي هاي آموزشي جايگزين مشق شب
«محمدعلي مهرآزما» مدير يک مرکز آموزشي در مقطع ابتدايي هم در اين گفت و گو اظهار داشت: به نظر مي رسد هدف ما از مشق شب کمي دچار تغيير شده و تبديل به يک ابزار توليد استرس و نگراني براي
خانواده ها و دانش آموزان شده است. تکاليف به جاي کمک به شوق و تعميق يادگيري چيزي جز بيگاري گرفتن از بچه ها نيست و برخي اوقات به عنوان جريمه تلقي ميشود.
اين کارشناس آموزش اظهار داشت: خانواده رکن تربيت و نيازمند زمان براي تربيت است. شب هايي که بچه ها در کنار خانواده هستند بايد به جاي جدا بودن از خانواده و انجام مشق شب و درگيري و تنش با خانواده، فرصت هاي در کنار خانواده بودن و انتقال فرهنگي براي آنها فراهم شود.
وي از جايگزيني تکاليف مهارت محور براي دانش آموزان مقطع ابتدايي استقبال کرد و گفت: اين جايگزيني اگر با هدف
عميق تر شدن يادگيري و تبديل شدن يادگيري به مضوعي دروني در کودک و همچنين با همراهي تمام کارگزاران فرهنگ کشور باشد، بسيار ارزشمند است.
مهرآزما بازي هاي آموزشي را جايگزين مناسبي براي مشق شب دانست و تأکيد کرد: زبان بچه ها زبان بازي است و بازي علاوه بر لذت بخش بودن براي کودکان، باعث تقويت روحيه جمع گرايي، تفکر و برنامه ريزي
مي شود.
اين مدير آموزشي کتاب خواندن را يک سنت قديمي ايراني دانست و گفت: خواندن کتاب و قصه در کنار خانواده در فرصت هاي مختلف مانند شب يلدا که در اسلام هم راهبرد سبک زندگي است، مي تواند تغيير رويکردي باشد که با دست کشيدن از يک سنت غلط فرصت داريم که يک نياز واقعي جامعه را به شادماني و نشاط تبديل کنيم.
*چالش هاي تغيير يک رويکرد
اين کارشناس آموزش در تشريح
چالش هاي پيش روي تغيير رويکرد مشق شب به تکاليف مهارت محورگفت: به طور قطع مخاطرات خود را دارد و مي طلبد که در مسير اين تغيير فرهنگي و اصلاح آن مديريت تغيير داشته باشيم که اگر هوشمندانه با آن برخورد نشود موفقيت آن بعيد به نظر مي رسد. در کنار صبر در اجراي کارهاي فرهنگي، عوامل زيادي در انجام طرح جايگزيني تکاليف مهارت محور تأثيرگذار هستند که آموزش معلمان اصلي ترين عامل موفقيت آن است.
مهرآزما تأکيد کرد: معلم بايد بيگاري گرفتن از دانش آموز را براي خود حرام بداند و فرصت کودکان براي او محترم باشد.
معلم ها مي دانند دانش آموزان يکسان نيستند و نمي توان با توجه به گستره فرهنگي ايران از يک نسخه براي تمام دانش آموزان استفاده کرد. اين کارشناس آموزش همچنيين نقش والدين در تغيير رويکرد نظام تعليم تربيت را بسيار پررنگ توصيف کرد و اظهار داشت: در موضوع مشق شب والدين به شدت دخيل هستند و معلم و مديريت مدرسه نمي توانند به تنهايي کاري انجام دهند. در اين تغيير رويکرد، والدين بايد همراه باشند و هدف اصلي از اين تغيير را درک کنند.
وي با بيان اين که متاسفانه رسانه هاي ما و فضاي تبليغاتي، دانش آموزان را به سمت فضاي رقابتي و حافظه محور مي برند، گفت: در صدا و سيما و مدارس نبايد خانواده درگير اين جنگ و کشمکش شوند، بلکه بايد آگاهي دهيم و براي اين آگاهي تمام عناصر فرهنگي کشور بايد همنوا باشند و کمک کنند.
وي تأکيد کرد: اگر آموزش و پرورش توانست اين هم افزايي لازم را براي رسيدن به اين اهداف ايجاد کند در تحقق اهدافش در بلند مدت موفق خواهد بود.بنابراين مسئولان بايد به اندازه کافي زمان بگذارند تا طرح ها بدون عجله وارد مرحله اجرايي شود.
به گفته مهرآزما ، نوشتن سفرنامه و
يادداشت هاي روزانه با توجه به محيط اطراف دانش آموز به جاي رونويسي تکاليف و عدم ارتباط با محيط بيروني، همراهي خانواده براي ايجاد فرصت هاي يادگيري، برگزاري نمايشگاه از کشفيات کودکان از جمله
کيسه هاي نوروزي حاوي نمادها و يادبودهاي جمع آوري شده توسط دانش آموزان، از جمله اقدامات انجام شده در راستاي تکاليف مهارت محور است.
وي تعبير تنبل شدن دانش آموزان با حذف مشق شب را ناشي از نداشتن آگاهي دانست و گفت: با نگاه جديد به تکاليف، حجم فعاليت دانش آموزان اگر بيشتر از گذشته نباشد به طور قطع کمتر نيست اما اين حجم فعاليت و يادگيري همراه با خانواده
است.اين کارشناس آموزش برگزاري
کارگاه هاي آموزشي براي اولياء را ضروري دانست و گفت: در کارگاه هاي آموزشي براي اولياء دانش آموزان در سال هاي پايين مقطع ابتدايي بازي هاي آموزشي را به والدين آموزش مي دهيم که در منزل بتوانند اين
بازي ها را انجام دهند و در کانون گرم خانواده زمينه يادگيري بيشتر و توسعه توانمندي دانش آموزان فراهم شود.
کانال مقاله ها 🌹 @eduarticle
