داستانهايي كه در كتابهاي درسي مطرح ميشوند تاثير رواني مستقيم روي كودكان دارد و نميتوان اين امر را انكار كرد، هر چند اين تاثير متناسب با سن است و داستانها در گروههاي سني مختلف تاثيرات متفاوتي را به دنبال دارد.
درخصوص كودكان، بحث همانندسازي با شخصيتهاي داستاني كه ميخوانند مطرح است، آنها خودشان را به جاي قهرمانهاي داستان گذاشته و از اين شخصيتها تاثير ميگيرند كه هم يك نوع الگوبرداري است و هم سعي ميكنند در حال و هواي داستان قرار بگيرند.
كودكان باهوشتر خلاقيت بيشتري دارند، قصه را در ذهنشان تفسير ميكنند و به اين ترتيب قصهها در بازيها يا خلوتشان ادامه پيدا ميكند؛ البته اين در صورتي است كه داستانها برايشان خيلي جذاب باشد.
گاهي كودكان پايان داستان را تغيير داده يا شخصيتها را جابهجا ميكنند و اين امر نشان ميدهد ذهن كودك ميتواند براحتي با داستان همراه شود.
اين موضوع را بايد در نظر گرفت كه قصهگويي چه به شكل اسطورهاي و چه زماني كه قسمتي از واقعيت را همراه دارد، طبيعتا روي انسانها تاثيرگذار است، اما اصل مهم در اين قصهگوييها براي كودكان اين است كه همانندسازي و زندگي با قهرمانهاي داستان برايشان نقش پررنگي دارد.
چون كه المانهايي كه يك كودك از تلويزيون يا كتابهاي درسي ميگيرد اگر برايش جذاب باشد تاثيرگذاري بيشتري به دنبال دارد.
در عين حال انتخاب داستانها براي آموزش به كودكان متناسب با فرهنگ جامعه و براي رساندن مفهوم خاصي به كودكان است بنابراين گزينش داستانها بخصوص در مورد كتابهاي درسي بايد با مطالعه بيشتري همراه باشد، چرا كه اهميت اين موضوع با برنامههاي آزاد موجود براي كودكان تفاوت دارد.
داستانها بايد هدف واحدي را دنبال كند و فرهنگ جامعه را به كودك بياموزد و نبايد مغاير با فرهنگ و آداب و رسوم جامعه باشد.
شايد زماني به خاطر فضاي موجود در يك كشور داستانهاي حماسي بيشتر مطرح شود و در مقطعي موارد ديگر، ارزش بيشتري براي سياستگذار فرهنگي داشته باشد و وي آنها را براي آموزش به كودكان انتخاب كند، ولي به طور كلي نهاد تصميمگيرنده، داستانهايي را كه اصول مغاير با فرهنگ كشور دارد انتخاب نميكند.
ممكن است پيامي كه برخي داستانها حتي در ادبيات فارسي در يك مقطع زماني خاص منتقل ميكند يك پيام نااميدانه باشد، به همين دليل سعي ميشود در يك برهه زماني خاص اين مدل داستانها كنار گذاشته شود و جايگزين ديگري برايشان در نظر گرفته شود، اين درحالي است كه همين داستان ممكن است تا چندي قبل منعكسكننده چنين مفهومي نبوده باشد.
علي ناظري آستانه – روانشناس
