جامعه شناس و عضو هيات علمي دانشگاه آزاد ضمن بيان اينکه مدرسه مکاني است که ميتواند احساس شادي، لذت و شور و شوق را در دانشآموزان پديد آورد، گفت: اساسا آموزش بدون شور و شوق هيچ معنايي ندارد و در فرايند يادگيري – ياددهي نيز اثر منفي خواهد داشت.
دکتر مهرداد ناظري در گفتوگو با ايسنا، افزود: با توجه به اين که دنياي جديد، عصر تنوع و انتخابهاي بيشمار ناميده شده است، لازم است در مدارس به اين موضوعات توجه جدي و اساسي شود. يکي از مشکلاتي مدارس ايران، وجود نداشتن جذابيت و تنوع و وجود جبر در انتخابهاي از پيش تعيين شده، دارد، به عنوان مثال دانشآموزان ملزمند در يک کلاس مشخص که از قبل توسط برنامهريزان تعيين شده است، حضور و ادامه تحصيل دهند يا درخصوص انتخاب کلاس، دانشآموزان نقشي نداشته و هميشه آنها توسط مربيان مدرسه تعيين ميشود .
به گفته وي، جبري بودن برنامهريزيهاي آموزشي مهمترين عامل بيعلاقگي دانشآموزان به فضاهاي آموزشي است.
اين جامعه شناس ضمن انتقاد از اينکه طرح و ايده شادابسازي مدارس در ايران هيچ گاه مورد توجه قرار نگرفته، ادامه داد: در بيشترمدارس ايران به لحاظ فيزيکي فضاها خسته کننده، امکانات محدود و رنگآميزيها تيره وکسل کننده است که در هر فرد احساس افسردگي و دلزدگي ايجاد ميکند.
ناظري، معتقد است که کمبود فضاهاي سبز در مدارس بر ايجاد بيعلاقگي دانشآموزان به مدرسه نقش پر رنگي داشته است و اين موضوع در مورد مدارس دخترانه بيشتر به چشم ميخورد.
وي افزود: با توجه به اينکه تلاش ميشود اين دسته از مدارس (دخترانه) با حفاظها و ديوارهاي بلندتري مستتر شود، به باور بسياري از دختران دانشآموز حضور در مدرسه به مانند يک زندان ميماند که آرامش روحي و رواني را از فرد زائل ميکند.
اين عضو هيات علمي دانشگاه آزاد خواست تا با توجه به اينکه در مدرسههاي پست مدرن تأکيد بر پرورش، شادابسازي و توجه به سلايق گوناگون توصيه ميشود، در ايران نيز به اين موضوع مهم توجه شود.
ناظري نکته حائز اهميت ديگر را بحث نبود احساس شادي در مردم ايران دانست و در اين باره گفت: طبق آخرين تحقيقاتي که توسط سازمان ملل صورت گرفته، در ميان 156 کشور جهان به لحاظ شادي ايران مقام 115 را به خود اختصاص داده است و در اين ميان در اين گزارش دانمارک، نروژ، سوئيس، هلند، سوئد و کانادا مقامهاي اول تا ششم را به خود اختصاص دادهاند.
به گفته وي، با توجه به اين که در مباحث روانشناسي اجتماعي، سلامت رواني و احساس خوشبختي و شادي از مهمترين شاخصهاي توسعه?يافتگيهاي يک کشور محسوب ميشوند، لازم است در ايجاد آن براي شهروندان ايراني تلاش شود که به نظر ميرسد مدارس با توجه به نقش آموزشي خود ميتوانند در اين خصوص نقش پر رنگي داشته باشند..
اين جامعه شناس در ادامه گفتوگو با ايسنا، اظهار کرد: در برخي از کشورهاي اروپايي مدارسي با هدف تکثير و توليد شادي و سرور در جامعه ايجاد شده است؛ در اين مدرسهها دانشآموزان و معلمها به شيوههاي گوناگون به شادي و خنده روي ميآورند.
به گونهاي که طبق تحقيقاتي که در خصوص اين?گونه مدارس انجام شده نشان ميدهد که دانش آموزان هنگام تعطيلي و پايان ساعت تحصيلي حاضر به ترک مدرسه نيستند و بعضي اوقات والدين، دانشآموزان را با گريه از مدرسه جدا ميکنند در حالي که در ايران اين شرايط برعکس است و بچهها به محض تعطيلي کلاس درس با جيغ و شيون و فرياد کلاسها را ترک ميکنند.
وي تاکيد کرد: لذا آتمسفر مدرسه، فضاي فيزيکي، رنگ ديوارها، شادابي معلمها و مربيان آموزشي نقش مؤثري در پذيرش يا عدم تحمل يک مدرسه دارد؛ حتي بايد در نظر داشت روشهايي براي يادگيري دروسي نظير رياضي و علوم وجود دارد که توام با شادي و لذت است، مثلا ميتوان رياضي را با سرگرمي همراه کرد يا علوم را با هنر و موسيقي آموزش داد.
ناظري افزود: تجربه نشان داده اگر احساس لذت را از انجام يک کار بگيريم آن عمل به يک امر اجباري، سرد، توأم با تحميل و زور مبدل ميشود که نتايج منفي به همراه دارد.
وي در مثالي در اين باره عنوان کرد: در اتحاد جماهير شوروي سابق به دليل اتخاذ و بکارگيري مديريت دستوري و از بالا به پايين انگيزه براي پيشرفت و رسيدن به نتايج مطلوب از کنشگران عرصههاي مختلف سلب ميشد؛ به عنوان مثال افراد در محيطهاي کار بدون انگيزه به فعاليت کاري ميپرداختند.
در کارخانهها کالاهايي توليد ميشد که کيفيت نازلي داشت، چرا که افراد با آن محصولات، ارتباطي برقرار نميکردند. در مدارس و دانشگاهها درسهايي تدريس ميشد که مورد علاقه هيچکس نبود. مثلاً در دوره استالين دانشآموزان در مدارس ملزم به خواندن زندگينامه استالين بودند. لذا در چنين فضاي آموزشي راندمان به صفر خواهد رسيد.
اين جامعه شناس با اشاره به اينکه در جامعه ايران نيز با توجه به اينکه نسبت به ايجاد نشاط در مدارس کار سامانمندي صورت نميگيرد، نتيجه افت راندمان تحصيلي و کيفيت آموزشي خواهد بود، ادامه داد: هم اکنون بسياري از عقدهها، سرخوردگيها و دلمردگي ناشي از فضاهاي سرد و نچسب آموزشي کشور است.
کلاسهاي تنگ و تاريک، نيمکتها و صندليهاي چوبي که نشستن بر روي آن با عذاب و درد و رنج همراه است، لامپهاي مهتابي کم سو، همه و همه باعث ميشود تا دانشآموزان همواره گرماي تابستان را از برگريزان زيباي پاييز بيشتر دوست داشته باشند.
ناظري در پايان توصيه کرد براي آنکه بتوانيم شادي و هيجان را در مدارس ايجاد کنيم، به برنامهريزي دقيق و همهجانبه براي تغييرات اساسي در فضاهاي آموزشي رو آوريم؛ بايد فضاي سرد و يخ?زده آموزشي را به محيطي گرم و دلچسب و شيرين مبدل کنيم، چرا که در جامعهاي که شادي وجود دارد، بيماري رواني، احساس ناکامي و بدبختي بسيار کمتر از سطح هنجارها خواهد بود و حس زندگي در ميان شهروندان آن جامعه موج ميزند.
codex09x
