می شنوم، می بینم، به خاطر می سپارم

برای این‏که دانش ‏آموزان هنگام گوش دادن به درس، راحت‏تر موضوعات را به خاطر بسپارند،در کنار شرح و توضیح درس،از تصویر نیز استفاده کنید.ارائه‏ ی خلاصه‏ و چکیده‏ ی مطلب با استفاده از فلوچارت،از تصاویر رنگی‏ نیز مؤثرتر است.

تحقیقات نشان می‏ دهد انواع وسایل کمک‏ آموزشی به دانش ‏آموزان کمک می‏کنند هنگام گوش دادن به درس معلم،آنچه را که می‏ آموزند،بهتر به‏ خاطر بسپارند.در یک مطالعه،تأثیر تصویر(فلوچارت‏هایی‏ همراه با کلمات کلیدی)بر یادسپاری دانش ‏آموزان،با تأثیر تصویرهای رنگی مورد مقایسه قرار گرفت.این مطالعه، روی ۲۳ دانش‏ آموز دختر و ۲۳ دانش‏ آموز پسر ۱۱ تا ۱۳ ساله صورت گرفت.نمونه به چهار گروه تقسیم شد و دانش ‏آموزان در هرگروه به نوار ضبط شده‏ ای گوش دادند که متنی درسی را قرائت می‏ کرد.هم‏زمان با پخش نوار، چهار نوع ماده‏ ی کمک‏ آموزشی مورد استفاده قرار گرفت:  بعد از گوش دادن به نوار،دانش‏ آموزان پرسش‏نامه‏ ای را تکمیل کردند تا تأثیر انواع مواد کمک‏ آموزشی بر حافظه‏ ی‏ آنها بررسی شود.نتایج نشان داد که وقتی همراه با قرائت‏ متن،نمودار و فلوچارت نیز به دانش ‏آموزان نشان داده شد، متن را بهتر به خاطر سپردند

استفاده در کلاس

استفاده‏ی صرف از تصاویر رنگی،مانع از به خاطر سپردن‏ اطلاعاتی می‏شود که به صورت شنیداری،به دانش‏آموزان‏ ارائه می‏گردد.پیچیدگی یک تصویر،توجه دیداری زیادی‏ را به خود جلب و توانایی پردازش ذهنی را کم می‏کند. وقتی دانش‏آموزان خود متنی را می‏خوانند،تصاویر مناسب‏ از اطلاعات کلامی پشتیبانی می‏کنند؛زیرا فرد می‏تواند در حین مطالعه،توجه خود را هم
 
 روی متن و هم روی تصویر متمرکز کند و با سرعت متناسب،بین تصویر و متن پیش‏ برود.اما وقتی دانش‏آموز در حال گوش دادن به درس‏ است،تصاویر در جریان گوش دادن مداخله و  و جریان‏ منطقی کلمات را منقطع می‏کنند.تصاویر و کلمات،فقط زمانی هم‏زمان با هم پیش می‏روند و مفید واقع می‏شوند که‏ اطلاعات شنیداری ارائه شده،شرح و توضیح همان تصویر باشد.

انواع متفاوتی از ارائه‏های تصویری وجود دارند که‏ معلمان می‏توانند از آنها استفاده کنند،مانند: (به تصویر صفحه مراجعه شود)فلوچارت‏ها؛ (به تصویر صفحه مراجعه شود)پیوستارها؛

(به تصویر صفحه مراجعه شود)ماتریس‏ها؛ (به تصویر صفحه مراجعه شود)نمودارهای ون؛ (به تصویر صفحه مراجعه شود)نمودارهای درختی؛ (به تصویر صفحه مراجعه شود)نقشه‏های مفهومی؛ (به تصویر صفحه مراجعه شود)نمودارهای حل مسئله.

ویژگی تصاویر این است که به سرعت درک می‏شوند، ساختاری برای تلفیق اطلاعات جدید فراهم می‏آورند و صرفا تصاویری رنگارنگ نیستند؛بلکه نمودارهایی هستند که با هدف مشخصی طراحی شده‏اند.(نمودار ۱)

یادآوری

نمودار ۲ نشان می‏دهد که هرتصویر،به یادگیری و حافظه‏ کمک نمی‏کند.این تصویر،آن‏قدر پیچیده است که برعکس، (به تصویر صفحه مراجعه شود)نمودار ۱

توجه دانش‏آموزان را از آنچه به آن گوش می‏دهند،منحرف‏ می‏سازد.در حقیقت،این نمودار،چند طبقه‏بندی متفاوت را با هم ترکیب و یک نمودار پیچیده درست کرده است که فهم‏ آن را دشوارتر می‏کند.

توصیه می‏شود که اگر می‏خواهید دانش‏آموزان وقتی به‏ درس گوش می‏دهند،تصویر را هم بفهمند،تصویر تا حد امکان ساده باشد.یک تصویر پیچیده مثل نمودار ۲،زمانی‏ مفید است که دانش‏آموزان در حال گوش دادن به درس‏ نباشند.(به تصویر صفحه مراجعه شود)

(به تصویر صفحه مراجعه شود) نمودار ۲ T :مجموعه‏ی همه‏ی مثلث‏ها

A :مجموعه‏ی همه‏ی مثلث‏های حاد الزاویه

O :مجموعه‏ی همه‏ی مثلث‏های منفرجه الزاویه

R :مجموعه‏ی همه مثلث‏های قائم الزاویه

I :مجموعه‏ی همه‏ی مثلث‏های متساوی الساقین

E :مجموعه‏ی همه‏ی مثلث‏های متساوی الاضلاع

منبع

۱.Posa mentier.Alfred,S. Jaye,Daniel(2006).What Suc- cessful Math Teachers Do.Jaye.Corwin Press.

رشد معلم » شماره ۲۰۹ (صفحه ۲۶)

نویسنده : شبیری، سیده فاطمه