آموزش همگانی در ایران و سایر کشورها

گزارش آموزش همگانی یونسکو در سال ۲۰۱۵ نشان می‌دهد نگرش مردم ایران به اینکه “تحصیل دانشگاهی برای مردان مهمتر از زنان است” در سال ۲۰۰۰ با مخالفت شصت درصد افراد شرکت‌کننده در نظر سنجی روبرو شده اما در سال ۲۰۰۷ این رقم به ۴۵ درصد کاهش پیدا کرده است.

در سال ۲۰۰۰ در مجمع جهانی آموزش که در داکار پایتخت سنگال برگزار شد، ۱۶۴ دولت دنیا تعهد کردند که تا سال ۲۰۱۵ به شش هدف عمده در زمینه آموزش برسند.

این اهداف عبارت بودند از: آموزش و مراقبت برای کودکان، آموزش همگانی، باسوادی بزرگسالان، برابری جنسیتی و فرصت برابر و کیفیت آموزش.

یونسکو (نهاد آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل) امروز گزارش جامعی را منتشر کرد که عملکرد دولت‌های دنیا را در تعهد به وعده‌هایشان در اجلاس داکار را بررسی کرده است.

به گفته ایرینا بوکووا، دبیرکل یونیسف، با اینکه در این ۱۵ سال دنیا پیشرفت “قابل ملاحظه‌ای” ای کرده و “اگر رویه دهه ۹۰ میلادی ادامه پیدا می کرد میلیون ها کودک از مدرسه رفتن محروم مانده بودند” اما دولت‌هایی که از این آزمون سربلند بیرون آمده اند در اقلیت هستند.

بجز چند کشور اروپایی، تنها کوبا، قرقیزستان و مغولستان توانسته‌اندبه تمامی شش هدفی که در سال ۲۰۰۰ تعیین شد دست پیدا کنند اما پاکستان، یمن و چند کشور در جنوب صحرای آفریقا با این اهداف فاصله چشمگیری دارند.

این گزارش یک ماه پیش از مجمع جهانی آموزش که در اینچئون کره جنوبی برگزار می شود، منتشر شده است.

ایران

بطور کلی ایران از نظر شاخص توسعه آموزش همگانی در میان کشورهای متوسط و در رده ۶۹ قرار گرفته است.

ایران همچنین جزء کشورهای بسیاری است که نتوانسته‌اند میزان بیسوادی بزرگسالان را بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ به کمتر از نصف کاهش دهند.

اما از نظر شاخص‌های دیگر ایران رشد نشان می‌دهد و از جمله از نظر برابری فرصت تحصیل برای دختران بطور دائم رشد کرده است.

ایران همچنین در بین کشورهایی است که آموزش پیش‌دبستانی در آن در طبقه‌بندی “کم” (بین ۳۰ تا ۶۹ درصد) قرار گرفته است.

اما از سوی دیگر ایران از کشورهایی که به هدف تعیین شده برای گسترش تحصیل همگانی، رسیده است.

ایران که در سال ۱۹۹۰ مرگ کودکان زیر پنج سال در آن بیش از ۶۰ در هزار بود از کشورهایی است که به اهداف توسعه هزاره (MDG) در کاهش دو سوم موارد مرگ کودکان زیر پنج سال دست خواهد یافت (تقریبا بیست در هزار).

علاوه بر این، آموزش پیش دبستانی در ایران هم از ۱۹۹۰ تاکنون تقریبا دو برابر شده است و ادامه تحصیل از مقطع ابتدایی به متوسطه بطور دائم رشد کرده است.

سایر کشورهای دنیا

بر اساس این گزارش از ۱۶۴ کشوری که عهدنامه داکار را امضا کردند فقط حدود نیمی از آنها در بروآرده کردن آموزش ابتدایی همگانی موفق بوده‌اند.

با وجود پیشرفتی که در این سالها حاصل شده هنوز ۵۸ میلیون کودک در دنیا از مدرسه محروند و ۱۰۰ میلیون کودک آموزش ابتدایی را به آخر نمی‌رسانند.

بر اساس این گزارش در مقطع آموزش ابتدایی و متوسطه برابری جنسیتی برای تحصیل دنیا بهتر شده اما هنوز تحصیل دختران با ازدواج و حاملگی زودهنگام متوقف می‌شود.

یونسکو از دولت‌ها خواسته کودکان فقیر و بخصوص دختربچه‌ها را در الویت قرار دهند چون شانس اینکه کودکان فقیر از تحصیل دور بمانند چهار برابر کودکانی است که از تمکن مالی برخوردارند.

کی دیگر از اهداف اجلاس آموزش داکار که در سال ۲۰۰۰ برگزار شد نصف شدن جمعیت بزرگسالان بیسواد بود اما در این ۱۸ سال شمار این افراد فقط از ۱۸ درصد به ۱۴ درصد کاهش پیدا کرده و در دنیا ۷۸۱ میلیون بزرگسال بیسوادند.

کمبود بودجه یکی از موانع اصلی آموزش همگانی است و برای رسیدن به اهداق آموزش همگانی در سال ۲۰۳۰ به ۲۲ میلیارد دلار بودجه نیاز است.

از این رو یونسکو از دولتها خواسته تا ۱۵ تا ۲۰ درصد بودجه کشور خود را به آموزش اختصاص دهند و یک سال آموزش پیش دبستانی رایگان برای تمام کودکان در نظر بگیرند.

برخی از نکات گزارش:

• با وجود کاهش پنجاه درصدی مرگ کودکان زیر ۵ سال در دنیا، ۶.۳ میلیون کودک بعلل قابل پیشگیری مرده‌اند.
• یک چهارم کودکان دنیا دچار کمبود رشد قد هستند که به گفته سازمان بهداشت جهانی نشانه سوء تغذیه مزمن است.
• در بین کودکانی که مدرسه نمی روند دختران بیشتر هستند (۴۸ به ۳۷ درصد) اما در بین آنها که مدرسه را رها می کنند شمار پسران بیشتر است (۲۶ به ۲۰ درصد)
• ایران یکی از چهل کشور دنیاست که قانون آموزش همگانی اجباری دارد.
• بی بی سی فارسی