هشدار یک پزشک اجتماعی: در حال نزدیک شدن به بحران جنسی هستیم/ مستندی درباره سواد جنسی
دکتر سیدعلی آذین، متخصص پزشکی اجتماعی میگوید: متاسفانه سیستم آموزش و پرورش بسته ما اجازه نمیدهد آموزشهای متناسب با سن دانشآموزان به آنها ارائه شود.
فهیمه حسنمیری: افزایش سن ازدواج که در چند سال اخیر مرتبا از آن سخن گفته میشود، تبعاتی هم با خودش به همراه دارد؛ یکی از مهمترین این تبعات که البته کمتر از آن سخن به میان میآید، چگونگی برطرف کردن نیازهای جنسی جوانان یا به عبارتی «زیستِ جنسی» است. این موضوع، جزو مواردی است که جوانان، خانوادهها، کارشناسان و مسئولان ترجیح میدهند به آهستگی از کنار آن رد شوند و انکار را از پیدا کردن راه حل سادهتر میبینند. اما این پاک کردن صورت مساله، تنها ابعاد بغرنجتری به قضیه میدهد.
حالا این موضوع یعنی تغییرات زیست جنسی در ایران طی سالهای اخیر، موضوع یک فیلم مستند قرار گرفته است. یاسر عرب، مستندساز جوان فیلم «یک پیشنهاد ساده» با گفتوگوهایی که با کودکان، نوجوانان، جوانان، والدین و کارشناسان و صاحبنظران پزشکی و اجتماعی انجام داده، سعی کرده سواد جنسی قشرهای مختلف را بسنجد و آنچه زیر پوست جامعه میگذرد را نشان دهد که شاید کاری انجام شود و تا از این دیرتر نشده، فکری به حال آشفتگی جنسی شود.
در این مستند که متشکل از سه بخش است، بهطور صریح به موضوعاتی پرداخته شده که کمتر درباره آنها سخنی گفته و شنیده میشود؛ مواردی از قبیل جای خالی آموزش جنسی به کودکان در مدارس، لزوم آموزش بهداشت جنسی در سن بلوغ، فاصله بین سن بلوغ و سن ازدواج، چگونگی برطرف کردن نیازهای جنسی جوانان در این دوران، تبعات، مشکلات و راهکارهای احتمالی برای روبهرویی با این مسائل.
در اولین اکران این مستند که دیروز در مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی برگزار شد، علاوه بر سازندگان این فیلم، پزشکان و متخصصان آسیبهای اجتماعی نیز حضور داشتند و به بحث و بررسی درباره زیست جنسی در ایران پرداختند. دکتر سیدعلی آذین متخصص پزشکی اجتماعی و سایکوسکسولوژیست، دکتر عفتالسادات مرقاتی خویی سکسولوژیست و دکتر فرشید مرادیان روانشناس و سکستراپیست.
غفلت از آموزشهای جنسی
دکتر آذین، با بیان این که ساخت چنین مستندهایی نیاز امروز جامعه ماست، گفت: آموزشهای جنسی مناسب هر سن باید انجام بگیرد در حالی که ما از این آموزشها غفلت میکنیم و متاسفانه سیستم آموزش و پرورش بسته ما اجازه نمیدهد کودکان، نوجوانان و جوانان متناسب با سنشان با این مسائل مواجه شوند.
این متخصص همچنین گفت: لازم است موضوع سلامت جنسی در قالب مراقبتهای اولیه بهداشتی قرار بگیرد. در شرایط فعلی تعداد بسیار کمی کلینیک سلامت جنسی در کشورمان وجود دارد که جوابگوی جمعیت کشورمان نیست و نیاز به مراکز تخصصی داریم که مردم بتوانند با هزینههای کم به آنها مراجعه کرده و پاسخ مناسب سوالات و مشکلاتشان را دریافت کنند.
این سکسولوژیست در پاسخ به این سوال که آیا به بحران جنسی در ایران رسیدهایم یا نه، گفت: آنچه میبینیم این است که روزبهروز در رفتارها و محیط اجتماعی و نوع آسیبهایی که رخ میدهد با تغییر مواجهیم. در شرایطی که اینقدر تحولات سریع صورت میگیرد و ما برنامهریزی نداریم، با خوشبینانهترین حالت هم که به شرایط موجود نگاه کنیم میبینیم به سمت بحران پیش میرویم.
او در پایان تاکید کرد: این که بخواهیم کلمه بحران را برای شرایط موجود استفاده کنیم چندان علمی نیست چون متاسفانه آمارهای دقیقی نیز در دست نداریم، اما آنچه مسلم است این است که از نظر برنامهریزی، تصمیمگیری، مداخله به موقع و ارزیابی تصمیمها دچار بحرانیم که این موارد ما را به سمت بحران جنسی پیش میبرد.
فرهنگ تربیت جنسی نداریم
دکتر خویی نیز با اظهار خرسندی از اکران فیلمی با این موضوع در کشورمان، به لزوم تربیت جنسی از دوران کودکی اشاره کرد و گفت: بسیاری از مشکلات و آسیبهایی که جوانان ما با آنها روبهرو میشوند به دلیل نداشتن تربیت صحیح جنسی است. اگر بپذیریم مغز، ارگانی است که به فرد دستور میدهد چه کار بکند و چه کار نکند و به افراد این قدرت را بدهیم که نسبت به خودشان شناخت پیدا کنند، میتوانند هیجانها، عواطف و احساساتشان را کنترل کنند و به دلیل هیجانی شدن در یک شرایط خاص، کنترل رفتار خودشان را از دست نداده و رفتار پرخطر جنسی انجام ندهند.
این متخصص با تاکید بر این که فرهنگ تربیت جنسی نداریم گفت: در این مستند هم مدام از جوانان میشنیدیم که نمیدانیم باید با این نیاز چه کنیم. این در حالی است که اگر این افراد به شناخت درستی از خودشان دست پیدا کنند، نه لزومی به ازدواج زودهنگام است و نه لزومی به وارد شدن در عرصههای خطرناک رفتاری، بلکه میتوانند محرکها را بشناسند، از آنها دوری کنند و سلامت جنسی داشته باشند.
کودکان حتی حریم خصوصی را هم نمی شناسند
اما در ادامه این نشست دکتر مرادیان با بیان این که شناخت نمیتواند تمام مسائل را حل کند، گفت: انسان فقط از شناخت تشکیل نشده و نباید هیجانها و احساسات را فراموش کرد. هنگامی که با اغلب افراد درباره روابط جنسی حرف میزنیم فارغ از این که شناخت، اطلاعات و تجربه داشته باشند یا نه، نوعی احساس اضطراب در آنها به وجود میآید بنابراین نمیتوان گفت اگر شناخت وجود داشته باشد همه مشکلات حل میشود.
او با اشاره به مباحث مطرح شده در این مستند درباره آموزش ندادن نقاط حساس بدن به کودکان گفت: نه تنها نقاط حساس بدن به کودکان آموزش داده نمیشود بلکه آنها حتی با مباحثی مانند حریم خصوصی و مراقبت از خود نیز آشنا نمیشوند.
این روانشناس تاکید کرد: لازم است از دوران کودکی جراتورزی و مهارتهای تصمیمگیری و نه گفتن را به کودکان یاد بدهیم و فرزند ما بداند انسان سالم کسی است که در مواقع لزوم میتواند به جای احساس اضطراب، احساس خشم داشته باشد و بتواند از خودش دفاع کند.
