وقتي يک مدرسه را تعريف ميكنيم، اين مدرسه شامل كلاسآموزشي، نمازخانه، فضاي ورزشي، اتاقهاي اداري، سرويسهاي بهداشتي، نمازخانه، اتاق بهداشت و غيره ميشود. هر يك از اين فضاها اهميت خاص خود را دارند. در ميان فضاهاي موجود، توجه به کيفيت سرويسهاي بهداشتي بسيار مهم و ضروري است.
متأسفانه بسياري از مدارس کشور و حتي شهر تهران که پايتخت محسوب ميشود، تعداد سرويسهاي بهداشتي متناسب با تعداد جمعيت دانشآموزان نيست. در حال حاضر به ازاي هر 60 دانشآموز يک دستشويي در نظر ميگيرند که در حد استاندارد نيست. بسياري از سرويسها آبخوري ندارند و اگر دارند، در کنار سرويسهاي بهداشتي قرار گرفته که بسيار خطرناک و بيماريزا است.
بهداشت محيط بوفهها و سرويسهاي بهداشتي بيش از ساير موارد بر جسم و سلامت دانشآموزان تاثيرگذار است. با اين وجود بسياري از سرويسهاي بهداشتي مدارس وضع اسفباري دارند و اين مسأله سبب بروز انواع بيماريهاي قارچي بهخصوص در دختران ميشود.
در برخي مدارس برخلاف ظاهر مناسب آنها، سرويسهاي بهداشتي، وضع خوبي ندارند. اغلب سرويسهاي بهداشتي مدارس آب گرم ندارند، نظافت آنها به موقع انجام نميشود، صابون يا مايع صابون در آنها وجود ندارد. همچنين وجود حشرات و حيوانات موذي علاوه بر ايجاد وحشت در دانشآموزان، مشکلات متعددي از نظر بهداشتي بهوجود ميآورد.
اطلاعات :یکشنبه یکم آبان 1390 – 25ذی القعده 1432 -23اکتبر 2011 – شماره25159
وقتي يک مدرسه را تعريف ميكنيم، اين مدرسه شامل كلاسآموزشي، نمازخانه، فضاي ورزشي، اتاقهاي اداري، سرويسهاي بهداشتي، نمازخانه، اتاق بهداشت و غيره ميشود. هر يك از اين فضاها اهميت خاص خود را دارند. در ميان فضاهاي موجود، توجه به کيفيت سرويسهاي بهداشتي بسيار مهم و ضروري است.
متأسفانه بسياري از مدارس کشور و حتي شهر تهران که پايتخت محسوب ميشود، تعداد سرويسهاي بهداشتي متناسب با تعداد جمعيت دانشآموزان نيست. در حال حاضر به ازاي هر 60 دانشآموز يک دستشويي در نظر ميگيرند که در حد استاندارد نيست. بسياري از سرويسها آبخوري ندارند و اگر دارند، در کنار سرويسهاي بهداشتي قرار گرفته که بسيار خطرناک و بيماريزا است.
بهداشت محيط بوفهها و سرويسهاي بهداشتي بيش از ساير موارد بر جسم و سلامت دانشآموزان تاثيرگذار است. با اين وجود بسياري از سرويسهاي بهداشتي مدارس وضع اسفباري دارند و اين مسأله سبب بروز انواع بيماريهاي قارچي بهخصوص در دختران ميشود.
در برخي مدارس برخلاف ظاهر مناسب آنها، سرويسهاي بهداشتي، وضع خوبي ندارند. اغلب سرويسهاي بهداشتي مدارس آب گرم ندارند، نظافت آنها به موقع انجام نميشود، صابون يا مايع صابون در آنها وجود ندارد. همچنين وجود حشرات و حيوانات موذي علاوه بر ايجاد وحشت در دانشآموزان، مشکلات متعددي از نظر بهداشتي بهوجود ميآورد.
رفتن به دستشويي طي ساعات مدرسه به يک تراژدي غمناک براي دانشآموزان خيلي از مدرسهها تبديل شده است. به گونهاي که دانشآموز تلاش ميکند تا زماني که توان دارد، از رفتن به دستشويي خودداري کند. پزشکان ميگويند يکي از ابتداييترين پيامدهاي نگه داشتن ادرار عفونت ادراري، گوارشي و ناراحتي کليه است.
برخي از دانشآموزان که سن کمتري دارند، به دليل خودداري از رفتن به اين گونه دستشوييها خود را خيس ميکنند و برخي ديگر با شنيدن صداي زنگ پايان مدرسه طول مسير تا خانه را ميدوند تا بتوانند زودتر از دستشويي خانه خود استفاده کنند.بسياري از مدارس در شهرستانها و روستاها با وجود داشتن بيش از 500 دانشآموز هنوز فاقد سرويس بهداشتي كافي هستند و دانشآموزان در شرايط سخت و اضطراري بايد با هماهنگي مسئولان مدرسه از سرويس بهداشتي معلمان استفاده کنند. در بسياري از مواقع هم مسئولان، اجازه اين کار را به دانشآموزان نميدهند.
مدرسه، خانه دوم!
اين موضوع در ذهن دانشآموزان نقش بسته است که مدرسه، خانه دوم آنها است و بيشترين وقتشان پس از خانه، در مدرسه و کنار معلمان و ساير دوستانش ميگذرد، اما کمبود امکانات بهداشتي در مدارس (البته نه در همه مدرسهها) موجب شده است که برخي مدرسهها کمتر شباهتي به خانه دوم بچهها داشته باشند. سرويسهاي بهداشتي خيلي از مدرسهها آب گرم ندارند و بچهها زمستانها بسيار اذيت ميشوند. بعضي از بچهها به خاطر سرد بودن آب، خود را به درستي نميشويند.
در طول مدت زنگ تفريح، دانشآموزان با صف طولاني در مقابل در دستشوييها مواجه ميشوند و اغلب نوبت استفاده از سرويس بهداشتي به آنها نميرسد. اين مسأله بر بازي و تحصيل دانشآموزان نيز تأثير ميگذارد. زيرا وقت بازي و زنگ تفريح کودک در صف دستشويي هدر ميرود.
در ضمن، برخي از دانشآموزان در زنگهاي تفريح، درسهاي خود را مرور ميکنند، اما با وجود چنين مسأله حادي، ذهن آنان بر درس خواندن متمرکز نخواهد شد و در صف طولاني دستشوييهاي کثيف و بويناک تلف خواهد شد. آلودگي دستشوييها بر ذهن دانشآموز نيز اثر بدي بر جا ميگذارد و حتي در کماشتهايي او نسبت به غذا بيتأثير نيست.
آبخوري در کنار سرويس بهداشتي!
معضل ديگري که در برخي مدارس وجود دارد، تفکيک نشدن آبخوريها از سرويسهاي بهداشتي است. با وجود تاکيد فراوان کارشناسان بهداشتي، اين کار هنوز در همه مدارس عملي نشده است. رعايت نکردن اين موضوع آلودگيها و بيماريهاي رودهاي و انگلي را در دانشآموزان افزايش ميدهد.وجود بوي نامطبوع سرويسهاي بهداشتي در فضاي آبخوري و رعايت نشدن مسائل ابتدايي در ساخت سرويسهاي بهداشتي موجب شده تا اين سرويسها از استانداردهاي لازم، فاصله زيادي داشته باشند. اين مسأله به اعتقاد کارشناسان بهداشت، منجر به بروز بيماريهاي انگلي متعددي ميان دانشآموزان و انتقال آن به ديگران خواهد شد.ناگفته نماند که وضع فضاهايآموزشي و بهداشتي مدارس کشور نسبت به گذشته بهتر شده است، اما هنوز هم مدارسي هستند که نتوانستهاند مراقبتهاي بهداشتي لازم را در مورد دانشآموزان داشته باشند.
سرگروه سلامت و پيشگيري اداره كلآموزش و پرورش شهر تهران در گفتوگويي با فارس در فروردين امسال، درباره استانداردسازي سرويسهاي بهداشتي مدارس پايتخت گفت: پارسال براساس اعتبارات اختصاص يافته توسط اداره كل، موضوع تجهيز سرويسهاي بهداشتي مدارس و جداسازي آبخوريها از سرويسهاي بهداشتي در دستور كار قرار گرفت كه بر اين اساس 85 درصد مدارس حالت استاندارد يافتهاند و 15 درصد باقي مانده هم تاحدودي در تابستان 1389 استاندارد سازي شدند. درصد ناچيزي از مدارس باقي مانده است كه به علت قرارداشتن آنها در جريان تخريب و بازسازي، استانداردسازي سرويسها و آبخوريهاي در آنها را متوقف كردهايم. اين اتفاق نه در حرف، نه در آمار، نه تنها در پايتخت، بلکه در عمل بايد در سراسر کشور رخ دهد؛ حتي در دور افتادهترين روستاها.
استانداردهاي بهداشتي توالتها
اگر ميخواهيم دانشآموزان در محيطهايآموزشي، حضوري فعال داشته باشند، اين محيطها بايد از نظر بهداشتي ويژگيهايي داشته باشند.
ـ به ازاي هر 60 دانشآموز حداقل يک چشمه توالت در نظر گرفته شود.
ـ مصالح به کار برده شده در توالت قابل شستوشو باشد.
ـ کف توالت شيب مناسب داشته باشد، به طوري که به سمت کاسه توالت باشد.
ـ مجهز به سيفون باشد.
ـ مجهز به سطل زباله دردار و قابل شست و شو باشد و روزانه تخليه شود.
ـ شستوشوي روزانه توالتها ضروري است. چون نظافت نکردن سرويسهاي بهداشتي موجب خودداري دانشآموزان از رفتن به توالت ميشود و نرفتن به توالت به علت رعايت نکردن نکات بهداشتي، موجب ماندن ادرار در مثانه و تخليه نشدن ادرار ميشود و زمينه را براي رشد و تکثير ميکروبها آماده ميسازد و موجب عفونت ادراري و بيماريهاي کليه در دانشآموزان ميشود.
ـ از ورود حشرات و جوندگان به داخل توالت بايد جلوگيري شود.
ـ از نور و تهويه مناسب استفاده شود.
استانداردهاي بهداشتي آبخوريها
ـ لازم است به ازاي هر 45 نفر دانشآموز حداقل يک شير تعبيه شود.
ـ ارتفاع مناسب شير آبخوري نسبت به سن استفادهکنندگان از سطح زمين 75 تا 100 سانتيمتر است.
ـ آبخوريها بايد قابل شستوشو و داراي شيب کافي و مناسب باشد.
ـ بايد براي تامين آب آشاميدني در مدارس از شبکه آب لولهکشي استفاده شود و در محلهايي که آب سالم در دسترس نيست، آب بايد پس از تصفيه و ضدعفوني به مصرف برسد.
کمبود مربيان بهداشت
سلامتي دانشآموزان و وجود مراقبتهاي لازم، در بالا بردن کيفيت تحصيلي اين گروه بسيار مؤثر است؛ اين در حالي است که به گفته کارشناسانآموزشي، تعداد مراقبان بهداشت در مدارس کافي نيست و بايد افزايش يابد.
وجود مربي بهداشت در مدارس امري ضروري به شمار ميرود. زيرا نظارت دقيق آنها بر فضاهاي بهداشتي مدارس و انجام فعاليتهاي مستمر آنها در بحث بهداشتي مدارس به سلامت دانشآموزان کمک قابل توجهي ميکند.
مراقبان بهداشت بايد به طور روزانه بر فضاهاي بهداشتي مدارس نظارت دقيق داشته باشند. با توجه به شيوع بيماريهاي مختلف، بايد به موضوع نظافت مدرسه، همچنين نظارت سرزده مراقبان بهداشت به سرويسهاي بهداشتي مدارس توجهي ويژه شود.
وظيفه يک معلم بهداشت فقط ديدن ناخن دانشآموزان و تذکر به آنها به دليل ناخنهاي بلند يا آلوده نيست. معلم بهداشت بايد بر تمامي فضاي بهداشتي مدارس، نظارت دقيق، مسئولانه و دلسوزانه داشته باشد و در برطرف کردن مشکلات بهداشتي تا حد ممکن تلاش کند.
به گفته مسئولانآموزش و پرورش شهر تهران، در حال حاضر 600 مربي بهداشت در سطح مدارس اين شهر مشغول به كار هستند كه بر اين اساس، به ازاي هر 750 دانشآموز، يك مربي بهداشت وجود دارد و اين آمار متناسب با استانداردهاي موجود در «دستورالعمل ساماندهي مربيان بهداشت» است.
به گفته آنها، هرچند در زمينه مربيان بهداشت مدارس كمبود داريم، اما با توجه به تأكيد وزيرآموزش و پرورش مبني بر استخدام مربيان بهداشت از طريق آزمون استخدامي، كمبودها در اين حوزه در آينده برطرف خواهد شد.ترديدي در اين نکته نيست که توجه بيشتر و مسئولانهتر به ارتقاي کيفيت و کمّيت امکانات بهداشتي مدارس، بر کيفيت تحصيل دانشآموزان نيز اثرگذار است.
دانشآموزي که در کلاس و زمان تدريس معلم، استرس صف طولاني و وحشتآلودگي تهوعآور دستشويي مدرسه در زنگ تفريح را نداشته باشد، تمامي تمرکزش معطوف به درس و يادگيري خواهد شد. وگرنه معضلي که به چشم بسياري ناچيز به چشم ميآيد، ميتواند بدترين عواقب را در روند تحصيلي وي در پي داشته باشد.
منابع: وبلاگ پزشکان، خبرگزاري فارس و پايگاه سلامت نيوز
