يک استاد دانشگاه با بيان اينکه محتواي سنگين کتابهاي درسي و تکاليف زياد بيشتر از جنس خشونت زايي براي دانشآموزان است، گفت: مدرسه و برنامه درسي پنهان را به عنوان جعبه سياه آموزش و پرورش بايد بازخواني کرد. آنچه در کلاس درس اتفاق ميافتد جعبه سياه آموزش و پرورش است.
بهمن حوري زاد، عضو هيات علمي دانشگاه کسرا در نشست علمي تخصصي «تبيين ابعاد جامعه شناسي، روانشناختي و تربيتي خشونت خانگي و ارائه راهکارهاي تربيتي» که در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برگزار شد و گزارش آن را تسنيم منتشر کرد، گفت: حلقه مفقودهاي در نظام آموزشي ما وجود دارد و آن هم درک مسئله است؛ متاسفانه در بيشتر موارد با تفکر بالغ يعني براساس دانش، تجربيات و عادتها ميخواهيم از شر حل مسئله رها شويم در حاليکه در مدرسه بايد مهارت درک مسئله را قبل از حل مسئله آموزش دهيم.
وي افزود: خشونت يکي از اين پديدههاست که هنوز هم درک درستي از آن نداريم؛ نظام ما در ارزشيابي بر اساس عمل صالح اقدام ميکند يا اشتباهات؟ عمل صالح در جامعه ما امتياز نميگيرد و وقتي فرزند يا دانشآموز اشتباه ميکند، چگونه با آن برخورد ميکنيم؟ بايد بدانيم که اشتباه جزو لاينفک يادگيري است و اگر دانشآموز اشتباه نکند، ياد نميگيرد پس در ارزشيابي نگاهمان به عمل صالح باشد و ضعفها را بزرگ نکنيم.
اين استاد دانشگاه با طرح اين پرسش که جايگاه آموزش و يادگيري مهارتهاي زندگي، سواد عاطفي، سواد ارتباطي، مهارت گوش دادن، آموزش تفکر انتقادي و خلاق در نظام آموزشي ما کجاست، افزود: البته در دوره ابتدايي اين حرکت آغاز شده و به خلاقيت بچهها توجه ميشود و اميدوارم به دورههاي بعدي هم منتقل شود.
حوري زاد بيانکرد: نظام آموزشي و فرزندپروري ما رقابتي است يا رفاقتي؟ متاسفانه اين نظام رقابتي است و شرايط ناعادلانه ايجاد ميکند، از سوي ديگر پديده کنکور نابودکننده آرامش نوجوانان است.
اين استاد دانشگاه مطرح کرد: در يک خانواده مقتدر، خط قرمزها و حد و مرزها مشخص است آيا تا به حال شده در خانواده خود نشسته و در مورد خط قرمزها صحبت کنيم؟! فرزندپروري مقتدرانه، دانشآموز شاد و موفق تحويل ميدهد اما سبک فرزندپروري مستبد، فرزندي را تحويل ميدهد که ممکن است موجب خشم و خشونت شود.
حوري زاد افزود: متاسفانه در برخي خانوادهها شاهد هستيم که مادر ميگويد بچهها بايد از پدر بترسند و به باورهاي غلط در فرآيند فرزندپروري اهميت ميدهند؛ از سوي ديگر در مدرسه دانش آموز بايد ساکت، بي حرکت و چشم دوخته به معلم باشد که تمام اين عوامل ميتواند منشأ خشونت باشد؛ بدرفتاري با کودک، تضاد والدين با يکديگر، عدم نظارت پدر و مادر موجب فضاي مسمومي در خانواده ميشود و خشونت را از خانواده به جامعه و مدرسه منتقل ميکند.
اين استاد دانشگاه گفت: دانشآموزي که رفتار خشن را از مدير و معلم مشاهده ميکند، آسيب ميبيند و بچههايي که شاهد خشونت هستند نيز آسيب ميبينند و همين موضوع باعث ميشود تا دانشآموز خشونت را فرا بگيرد، براي خشونتزدايي در مدارس چه کردهايم؟ مدرسه و برنامه درسي پنهان را به عنوان جعبه سياه آموزش و پرورش بايد بازخواني کرد آنچه در کلاس درس اتفاق ميافتد جعبه سياه آموزش و پرورش است.
حوري زاد افزود: برنامه درسي حرفي براي آموزش صلح ندارد و بيشتر از جنس خشونت زايي است؛ حجم زياد کتابهاي درسي و حجم تکاليف زياد و فشاري که به کودک وارد ميکند او را از درس خواندن منزجر ميکند؛ از سوي ديگر ناکارآمدي روشهاي تاريخ مصرف گذشته، کنکور، رقابت، ارتباطات نامطلوب، حجم زياد کتابها، معماري نامناسب فضاهاي آموزشي، بيعدالتي در مدرسه، دانشآموزان ساکت و بي حرکت و چيدمان صندلي و ميز و نيمکتها در شکلگيري خشونت در فضاي مدرسه تأثير دارند.
وي خاطرنشان کرد: در مدارس ما براي ايجاد تفاهم، بهبود مهارتهاي اجتماعي، روحيه همکاري و همدلي دانشآموزان چه آموزشهايي ارائه ميشود؛ خشونتهاي رواني رايج مثل تمسخر، حسادت، توهين، معرفي سرصف، تقسيمبندي دانشآموزان به دو گروه زرنگ و تنبل منجر به خشونت خواهد شد؛ روح آموزش ابتدايي مشارکت است و من افتخار ميکنم به مدارس ابتدايي چرا که دبستان گذرنامه زندگي است.
اين استاد دانشگاه با اشاره به راهکارها متذکر شد: گسترش فرهنگ گفتگو و همدلي در مدرسه و خانواده، بسيار مهم است از سوي ديگر بايد در دبستانها گفتگو را رقم زد؛ ارتقاي جايگاه مشاوره در مدرسه، آموزش والدين و معلمان، بازنگري برنامههاي درسي براي رعايت اصول تحول رواني و شناختي کودکان، جايگاه سلامت روان در دوره ابتدايي و برنامههاي درسي و مهارت ابراز وجود و اجازه دادن به کودکان براي حرف زدن بايد مورد توجه قرار بگيرد.
