در قرن 21 كشورهايي از نظر اقتصادي، سياسي، علمي و … موفقاند كه داراي سيستمهاي آموزشي پيشرفتهاي هستند. تعليم و تربيت قوي و پويا يكي از بازوهاي بسيار تاثيرگذار اين كشورها در تمامي عرصههاي موفقيت است. امروزه با داشتن تعليم و تربيت قديمي نميتوان از پيشرفت و توسعه صحبت كرد و در عرصه رقابتهاي جهاني، جا و رتبهاي براي خود رقم زد.
علاوه بر اين با نسخه قديمي نميتوان مشكلات زمان حاضر را حل كرد. تمامي كشورهايي كه امروز به عنوان كشورهاي پيشرفته و صنعتي دنيا مطرح هستند، خواه ناخواه از آموزش و پرورش توانمند، پيشرفته، رو به جلو و مطلوبي برخوردار هستند.
در قرن 21 كشورهايي از نظر اقتصادي، سياسي، علمي و … موفقاند كه داراي سيستمهاي آموزشي پيشرفتهاي هستند. تعليم و تربيت قوي و پويا يكي از بازوهاي بسيار تاثيرگذار اين كشورها در تمامي عرصههاي موفقيت است. امروزه با داشتن تعليم و تربيت قديمي نميتوان از پيشرفت و توسعه صحبت كرد و در عرصه رقابتهاي جهاني، جا و رتبهاي براي خود رقم زد.
علاوه بر اين با نسخه قديمي نميتوان مشكلات زمان حاضر را حل كرد. تمامي كشورهايي كه امروز به عنوان كشورهاي پيشرفته و صنعتي دنيا مطرح هستند، خواه ناخواه از آموزش و پرورش توانمند، پيشرفته، رو به جلو و مطلوبي برخوردار هستند.
مدارس اين قبيل كشورها از تمامي امكانات پيشرفته آموزشي، فناوري و… براي تعليم و تربيت بهرهمند هستند. مدارس تقريباً در تمامي امور خودآزادي عمل دارند و با مشاركت دادن تمامي عوامل بدون وقفه در تلاش و كوشش هستند تا متناسب با زمان و حتي جلوتر از زمان حركت كنند و در رقابت از مدارس ديگر كشورها عقب نمانند.
مدارس امروزي بايد از شرايط و امكاناتي برخوردار باشند كه نه تنها نيازهاي فردي فراگيران را تامين كنند، بلكه جوابگوي نيازهاي جامعه نيز باشند و پيشرفتهاي فردي و اجتماعي را فراهم كنند.
در زير، ويژگيهاي مدارس قرن حاضر برشمرده ميشود.
1ـ آزادي عمل در تصميمگيريها
اين گونه مدارس در امور آموزشي و تربيتي مربوط به خود استقلال كافي دارند. بهطوري كه در انتخاب نيروي انساني، تدوين برنامههاي آموزشي، نحوه جذب دانشآموزان و … اختيار كامل دارند.
2ـ برنامه درسي جامع فراگير
داشتن برنامهاي مدون با چشماندازي كوتاه مدت،ميان مدت و بلند مدت از ويژگيهاي مهم اين مدارس محسوب ميشود.
3ـ داشتن كادري توانمند، دلسوز و مهربان
اين گونه مدارس در انتخاب كادر آموزشي، پرورشي، اداري و… بسيار حساس هستند.
شرايط خاصي را براي انتخاب تدوين كردهاند. به طوري كه هر كسي نميتواند شرايط لازم را داشته باشد. داشتن توان علمي بالا، مقيد بودن به نظم و انضباط، داشتن روحيه كاري بالا و داشتن قدرت بالاي روابط انساني از جمله شرايط انتخاب نيروي انساني است.
4ـ مشاركت والدين در همه امور
از ويژگي مدارس پيشرفته حضور چشم گير اوليا در امور آموزشگاه است. اوليا در تمامي امور از انتخاب معلم گرفته تا چگونگي هزينه منابع مالي مشاركت فعال دارند. بنابراين والدين عهدهدار بخشي از برنامههاي آموزشي و تربيتي مدرسه هستند.
5ـ ارتباط با تمامي مدارس پيشرفته جهان
يكي از مشخصههاي بسيار مهم مدرسه پيشرو در قرن 21 بالا بودن قدرت ارتباط آن با جهان بيرون است. اين گونه مدارس به واسطه مجهز بودن به فناوريهاي نوين ارتباطي قادرند با تمامي مدارس موفق جهان ارتباط برقرار كنند و از تجربيات آنها بهرهمند شوند.
6ـ انجام امور به صورت ماشيني
اين گونه مدارس به دليل مجهز بودن به فناوريهاي نوين الكترونيكي، تمامي امور خود را به صورت ماشيني انجام ميدهند.
7ـ ارتباط آموزشهاي مدرسه با نيازهاي جامعه
مطالبي در مدارس قرن 21 بايد آموزش داده شود كه با نيازهاي جامعه همخواني داشته باشد. اينگونه مدارس همواره در نيازسنجي فعال هستند و سعي ميكنند دروس و مهارتي را در آموزشگاه به فراگيران تعليم دهند كه جامعه به آنها نياز دارد.
8 ـ تهيه و تدوين محتواي آموزشي
مدارس خود با مشاركت فراگيران، معلمان و اولياي دانشآموزان و با استفاده از نظرات متخصصان رشته مربوط، محتواي آموزشي را تهيه و تدوين ميكنند و در تهيه آن نيازهاي فراگيران و جامعه بر هر چيز ديگري مقدم است.
9ـ بهرهمند بودن از امكانات پيشرفته
در مدارس جديد، معلم براي آموزش خود انواع و اقسام ابزارهاي جديد آموزشي را بهكار ميگيرد؛ از پوستر و چارت و اسلايد و فيلم آموزشي و اوپك و اورهد گرفته تا چند رسانهاي و اينترنت در اين مدرسهها مورد استفاده قرار ميگيرد.
10ـ بهكارگيري روشهاي نوين آموزشي
معلمان براي آموزش، روشهاي تدريس نوين را بهكار ميگيرند و هميشه تلاش ميكنند تلفيقي از روشها را بهكار گيرند. از سخنراني و پرسش و پاسخ و بحث گروهي گرفته تا ايفاي نقش، همه را براي جهت آموزش بهتر مورد استفاده قرار ميدهند.
11ـ هوشمند بودن
تعريف و اجراي پروژههاي همگرا و واگرا، ايجاد سيستم هوش مصنوعي بهمنظور توليد و توسعه شاخصهاي ارزيابي عملكرد، توسعه ابزارهاي نظارتي و مشورتي الكترونيكي در رابطه با فعاليتهاي مدرسه، نصب و بهكارگيري برنامه جامع MIS و… از ويژگيهاي هوشمند بودن اينگونه مدارس است.
12ـ مدرسه، مركز يادگيري هماهنگ
در اينگونه مدارس سعي بر آن است كه تمامي نيازهاي فراگير پاسخ داده شود و مدرسه بهعنوان مركز كامل يادگيري محسوب شود. يادگيري براي دانستن و باهم زيستن، از رسالتهاي اصلي مدارس امروز است.
13ـ مدرسه رابط ميان فرد، جامعه و جهان
مدارس امروز در كنار رسالت آموزشي و تربيتي، رسالت بسيار مهم ديگري هم دارند و آن اين است كه بايد بتوانند به راحتي واسطهاي پويا بين فرد و جامعه و جهان باشند و از طريق مدرسه فراگيران بتوانند با جامعه و جهاني كه در آن زندگي ميكنند، ارتباط برقرار كنند و اين از طريق وسايل ارتباط جمعي پيشرفته بهراحتي امكانپذير است.
14ـ برابري فرصتها
مدارس دنياي امروز بايد شرايطي بهوجود آورند كه فراگيران بهصورت برابر از فرصتها بهرهمند شوند و بتوانند استعدادهاي بالقوه خود را شكوفا كنند و متناسب با توانمنديهاي خود در رشد و توسعه خود و جامعه بكوشند.
15ـ محيط باز، جانشين محيط بسته كلاس
در مدارس امروزي، محل آموزش مثل قديم به كلاس درس محدود نميشود. جامعه بهعنوان كلاس و بستري براي آموزش محسوب ميشود. معلمان متناسب با ويژگيهاي فراگيران، امكانات محل آموزش، اهداف آموزشي و… هر جا لازم باشد از تعليم و تربيت فراگيران كوتاهي نميكنند.
16ـ مشاركت فراگيران در امور مدرسه
يكي از ويژگيهاي شاخص مدارس امروزي اين است كه عنصر اصلي تعليم و تربيت فراگير است و تمامي عناصر ديگر انساني و غيرانساني بايد در خدمت فراگير باشد.
17ـ تلفيق دروس نظري و عملي
در مدارس امروزي، دروس نظري و عملي در كنار هم ديده ميشوند و در آموزش به هر دو جنبه اهميت فراواني داده ميشود.
18ـ سهم فراگيران در اداره مدرسه
مدارس پيشرفته امروزي از مديريت مشاركتي بهرهمند هستند. در مدارس امروزي سعي بر آن است كه تا حد امكان امور مديريتي و اداري آموزشگاه توسط فراگيران انجام شود و آنان سهم بيشتري داشته باشند تا علاوه بر پختگي در امور آموزشي و تربيتي، شغلهاي مديريتي و اداري را نيز قبل از ورود به جامعه، تمرين كنند و در آن مهارت لازم را بهدست آورند.
19ـ معلم راهنماي زندگي
مثل مدارس گذشته نقش معلم صرفاً انتقال دانش و معلومات نيست. در مدارس امروزي معلم، مشاور و راهنماي فراگيران در تمامي امور بهويژه در امور مربوط به زندگي است.
20ـ ارتقاي سطح رشد فراگير
توجه به امور معنوي و اجتماعي از جهتگيريهاي اصلي مدارس است و آموزش نحوه پيمودن مسير زندگي و به عمل در آوردن دانستهها همواره مورد تأكيد قرار ميگيرد.
حسين بهروش
كارشناس ارشد مديريت آموزشي
سایت روزنامه اطلاعات-یکشنبه 13شهریور 1390
