مصاديق غير اخلاقي در آموزش مجازي:
فراغت از دغدغه هاي اخلاقي و رشد فزاينده مسائل غير اخلاقي در حوزه آموزش، مباحث فراواني را بوجود آورده و مانع کارآمدي و اثر بخشي سازمان هاي آموزشي شده و اساسا توجه به دغدغههاي اخلاقي و عزم بر جلوگيري از مسائل غير اخلاقي منشاء نگرش و توجه به اخلاق آموزش است. برخي از مصاديق غير اخلاقي رايج در حوزه آموزش الکترونيکي و مجازي عبارت اند از:
1- سرقت ادبي و نقض حقوق مالکيت فکري
2- ترويج و تبليغ ضد ارزش ها
3- استراق سمع
4- افزايش فريبکاري
5- عدم پايبندي به امانت داري
6- تخريب رقبا از طريق تهمت و شايعه سازي
7- گسترش دروغ و تقلب
ارتقاي کيفيت آموزش مجازي:
براي ارتقاي کيفيت آموزش مجازي لازم است باعواملي که باعث افت کيفيت آموزش مي شوند آشنا شد.
1- پديده ترک تحصيل
با وجود آنکه آموزش مجازي بسيار مورد توجه قرار گرفته است، اما به دليل آنکه هر شخص بايد خود دروس را بخواند، ممکن است در بعضي موارد به دلايل گوناگون قادر به اتمام درس نشود و ترک تحصيل کند.
بر اساس تحقيقات انجام گرفته، در طي ترم پاييز بعضي از دانشجويان بدون آنکه واحدي را بگذرانند تصميم به ترک تحصيل گرفتند. مطالعات نشان داده است که اکثر اين دانشجويان در دبيرستان تحصيل مي کردند و از جمله موارد اصلي ترک تحصيل ، همزماني انتخابات ورودي دانشگاهها، امتحانات دبيرستان و نيز دروس آموزش مجازي بود که به ناچار دانشجو را مجبور به ترک تحصيل مي کرد.
2- ارزشگذاري ترم و فيد بک
استفاده از نرم افزار مناسب عامل مهمي در آموزش مجازي است. نرم افزارJava بطور گسترده مورد استفاده قرار مي گيرد، زيرا با وجود آنکه در ابتدا کمي کار کردن با آن دشوار است، اما به دليل قابليت گرافيکي بالا تمايل دانشجويان را بر مي انگيزد.
از ديگر ملاک هاي ارزيابي مي توان به نمرات اکتسابي دانشجويانو نيز تمايل آنها براي ادامه تحصيل اشاره کرد.علل اصلي ترک تحصيل دانشجويان ، کمبود زمان، سختي تمرينات و مردود شدن در امتحانات مجدد است. علاوه بر اين، دانشجوياني که ترک تحصيل کرده اند از کمک هاي اينترنتي استاد راهنما زياد بهره نبرده اند و نيز نتوانسته اند از کمک همکلاسي هاي خود استفاده کنند. دانشجويان ابراز داشته اند که بسيار سخت است که بطور شخصي درس بخوانند و تمايل داشتند با روش سنتي ادامه تحصيل دهند.
3- ايجاد تغييرات در روش هاي آموزش
بنابر مشاهدات، يک سري تغييرات در ترم تحصيل آموزش مجازي اعمال شد که به صورت زير بود:
– برنامه ريزي مجدد تمرينات در طول ترم تحصيلي: به منظور در نظر گرفتن زمان بيشتر براي دروس سخت تر ويادگيري بهتر، زمان بيشتري براي تمرينات دشوار هفتگي معين شد. براي مثال، زمان يادگيري مبحث آرايه ها در درس برنامه ريزي کامپيوتر 1 دو برابر شده بود.
– برنامه ريزي مجدد دروس: براي جلوگيري از قرار گرفتن دروس دشوار در يک ترم برنامه ريزي دوباره انجام گرفت.
– مثال ها و تمرينات شخصي: تمرينات و مثالهاي متنوع و با سطح دشواري گوناگون بر مباحث درس افزوده شد تا دانشجو در هر سطحي که باشد بتواند از پس حل اين تمرينات برآيد تا انگيزه بيشتري براي يادگيري داشته باشد.
– امکانات تصويري: با افزودن امکانات گرافيکي و نمايشي بيشتر به فايلهاي تدريسي، امکان درک بهتر مطالب براي دانشجو فراهم شد.
– تشويق براي انجام دادن کارهاي گروهي: با ايجاد حس همکاري، دانشجويان ترغيب شدند تا پروژه هاي گروهي انجام دهند تا بهتر بتوانند از دانستههاي يکديگر استفاده کنند.
4- نقش استاد مشاور
استاد مشاور نقش بسيار مهمي در موفقيت دانشجويان دارد. با وجود اين، وظيفه استاد مشاور که کمک کردن به دانشجويان است، آسان نيست. از سوي ديگر، اگر تعداد دانشجوياني که ترک تحصيل مي کنند زياد باشد، خود عامل منفي در کم شدن علاقه استاد مشاور است .
از ديگر عوامل مهم مي توان به تبحر استاد اشاره کرد؛ هر چه استاد مشاور بيشتر تبحر داشته باشد، در کمک رساني بهتر عمل مي کند و بازده يادگيري افزايش مي يابد.
نکته جالبي که در مورد استادان مشاور مشاهده شد، نوع رفتار آن ها در برابر دانشجو است، تعدادي از استادان منتظرند تا دانشجو درخواست راهنمايي کند تا آنها اين امر را بر آورده سازند. در حالي که عدهاي ديگر از استادان، از دانشجو مي خواستند تا مسائل را با آنها در ميان بگذارند تا اگر مشکلي باشد، در رفع آن به دانشجو کمک کنند. دسته اي ديگر از استادان مشاور تمايل داشتند که با ايجاد کلاس هاي هفتگي به صورت حضوري به دانشجو در رفع اشکالات کمک کنند.به هر حال آنچه مسلم است ، هر چه استادان راهنما بيشتر با دانشجو در ارتباط باشند، کيفيت و بازده بيشتري حاصل مي شود.
نتيجه گيري
در آموزش الكترونيكي به شيوة مرسوم، عوامل متعددي موجب پراكندگي ذهني فراگير و خروج او از فضاي علمي ميشوند. در زير به برخي از اين عوامل اشاره شده است:
-آزاد بودن وقت فراگير و امكان پرداختن او به فعاليتها و مشاغل گوناگون
– امكان اختصاص اوقات غير مفيد به فراگيري
– نگاه فراگير به تحصيل به عنوان برنامة جنبي و دوم
– حضور فراگير در فضاي شلوغ و متنوع شبكة اينترنت
– وجود جذابيتهاي كاذب و آلودگيهاي متعدد در شبكة اينترنت
-گرايش روز افزون كاربري اينترنت به سمت سرگرمي و تفنن
چند پيشنهاد:
– در نظر گرفتن ساعات متعدد و مشخص براي ارتباط مستقيم با استاد و انجام حضور و غياب در آن ساعات
– افزايش برنامههاي تعاملي و درخواست تمرين، تحقيق و مطالعات خاص از فراگير، همراه با نظارت بر اين فعاليتها
– ارائة آموزشهاي لازم و ارسال پيامهاي فرهنگي و تربيتي مداوم براي فراگيران در رابطه با مديريت زمان، تقويت اراده و ديگر ضرورتهاي حضور در شبكه
– ايجاد شبكههاي اينترانت و يا ارائة خطوط كنترل شدة اينترنت
– افزايش جذابيتهاي داخلي و حاشيهاي دروس و طراحي سرگرميهاي متناسب و مربوط به آن
– برگزاري بخشي از فعاليتهاي آموزشي و فرهنگي به صورت حضوري
– ايجاد فضا و زمينهسازي براي بحث، تبادل نظر و آشنايي فراگيران با يكديگر
– مشخص شدن حضور و غياب اعضاي كلاس براي ساير فراگيران
تنظيم برنامههاي درسي به صورت مشاركتي و زمينهسازي براي بحث و گفت و گوي فراگيران در رابطه با مباحث درسي
تشكيل گروههاي مختلف علمي، تحقيقاتي و فرهنگي – اجتماعي در ميان فراگيران و اختصاص امتياز ويژه براي آن
– عرضه و نمايش امتيازات، موفقيتها و آثار فردي و گروهي فراگيران به صورت عمومي
در پايان بايد گفت که آموزش الکترونيکي در ايران داراي مشکلات وکمبودهاي زيادي است و از ديگر مشکلات و کاستي ها مي توان از هزينه بالا در آموزش الکترونيک نام برد و با توجه به اين که آموزش الکترونيک به جاي آن که سرعت و دقت و کيفيت را با هزينه به مراتب کم تر و بهتري نسبت به روش هاي سنتي در اختيار کاربران قرار بدهند ، در افزايش هزينههاي سنتي (غير الکترونيکي) افزوده اند. از ديگر مشکلات مي توان به نداشتن سرويس خط اينترنت پر سرعت آن هم در وضعيتي الکترونيکي که استاد و مکان آموزشي و کتاب و امکانات ديگر مانند روش سنتي قرار نيست در اختيار دانشجو قراربگيرد و همچنين کم بودن رشته ها وگرايشها در دانشگاهها و نبودن مدارس الکترونيک در ايران نام برد .
همانطور که ميدانيم گسترش شبکه هاي رايانهاي در سراسر دنيا تا به امروز و همچنين تأثيرات شگرفي که فن آوري جديد اطلاع رساني بر توسعه و تحولات علمي، فني، اقتصادي، فرهنگي، آموزشي و اجتماعي داشته موجب سرعت بخشيدن به ارتباطات و تبادل اطلاعات بين ميليون ها انسان و هزاران سازمان ملّي و بين المللي گرديده است پس بهتر است که ما نيز به رشد و اعتلاي ايران و آينده ايران کمي بيشتر بينديشيم و بدانيم که حرکت دانشگاهي رازي است به سوي آموزش مجازي.
اين مقاله با تلخيص ارائه شده ومنابع آن محفوظ است
