نظام‌هاي آموزشي ايران از هخامنشيان تا امروز

فرهنگ آموزش در ايران قدمت ديرينه دارد و از ديرباز تاکنون تغييرات و دگرگوني‌هاي فراواني داشته به طوري که با سرکارآمدن دوره و سلسله‌ ديگر، نه تنها چهره اجتماع ايران دگرگون شده بلکه زندگي اجتماعي، اقتصادي و سياسي ملت کهنسال ايران نيز همراه با آن تغيير کرده است.
به گزارش ايسنا، مطالعات تاريخي بيانگر اين است که آموزش در دوره هخامنشيان در آتشکده‌ها و اماکني در جوار آنها به کودکان شاهزادگان و خاصگان ارايه مي‌شد و همچنين آموزشگاه‌هاي درباري نيز در قلب کاخها براي پرورش مديران آينده فعاليت داشتند.
در دوره ساسانيان علوم و فنون دنياي متمدن آن زمان چون هند و يونان به قلمرو حکومت راه مي‌يابد، به گونه‌اي که دانشگاه عظيمي چون «گندي شاپور» (جندي شاپور) جهت تحصيلات عاليه در قرن سوم ميلادي در زمان اردشير بابکان براي طبقه اشراف و مرفه اجتماعي تاسيس شد.

براساس گزارش وزارت آموزش و پررش، هم عرض اين مراکز براي اکثريت مردم نيز آموزش در دوره قاجار و پيش ازآن در مکتب خانه و بعضا در مساجد، سرگذرها، خانه مکتب داران، دکان‌ها و … داير بود.
اين نهاد آموزشي از سده دوم هجري به بعد شکل گرفت و در هر شهر و روستايي مکتبخانه‌اي وجود داشت که تابع هيچ گونه محدوديت يا به اصطلاح امروزي قانون و مقررات ويژه‌اي نبود و هرکسي در هر سطح مي‌توانست وارد مکتب شود و بر اساس استعداد و توانايي فردي از تعليم و تربيت موجود در مکتب بر اساس اهدف‌ آموزشي آن روزگار بهره‌مند شود که اين شيوه تعليم و تربيت تا پايان قرن چهارم هجري ادامه داشت.
از آغاز قرن چهارم و در طول قرن پنجم تحولاتي در تشکيلات آموزش و پرورش ايران بوجود آمد، بدين طريق که ساختمان‌هاي مراکز آموزشي و مساجد از شکل ساده خود خارج شده و در آنها اتاقهايي براي آموزش و سکونت طلاب علم بوجود آمد.
بتدريج در جوار مساجد، مدارس بوجود آمدند که موجبات قوام و رونق گرفتن تعليمات متوسطه و عاليه شد؛ از جمله مدارس آن زمان بايد مدارسي را نام برد که حسن بن قاسم معروف به داعي صغير در آمل تاسيس کرد.
به دنبال آن مدارسي به نام نظاميه بوسيله خواجه نظام الملک طوسي در سراسر امپراطوري اسلامي سلجوقي بوجود آمد. نظاميه‌ها در بيشتر شهرهاي بزرگ تأسيس شدند که از برنامه‌هاي آموزشي مدون پيروي مي‌کردند.
اين مدارس که تا چند قرن بعد از مرگ خواجه نظام الملک داير بودند، در شهرها رقابت کرده و موجب تأسيس مدارس و آموزشگاه‌هايي در شهرهاي ايران زمين شدند.

از نظام قديم تا نظام جديد
عبدالامير عرفي رئيس مرکز سنجش آموزش وپرورش در گفت‌وگو با ايسنا، درباره برخي از آيين‌نامه‌هاي آموزشي مدارس رايج در کشور ايران براساس نظام آموزشي، گفت: نظام قديم (3-3-6) همان دوره شش ساله ابتدايي و سه سال دبيرستان (سيکل اول) و سه سال دبيرستان (سيکل دوم) از مهرماه 1313 در دوره متوسطه آغاز شد.
وي افزود: نظام قديم (4-3-5) که پنج سال ابتدايي و سه‌سال راهنمايي و چهار سال متوسطه را شامل مي‌شد، از مهرماه سال 1353 شکل گرفت.
عرفي ادامه داد: نظام قديم سالي واحدي (1-3-3-5) پنج سال ابتدايي، سه سال راهنمايي، دوره سه ساله متوسطه و يک سال دوره پيش دانشگاهي نيز از مهرماه 1379 در دوره متوسطه به شيوه سالي واحدي به اجرا در آمد .
به گفته وي اين در حاليست که نظام جديد (3+3،3+3) که شامل دو دوره سه سال ابتدايي، سه سال دوره اول متوسطه و سه سال دوره دوم متوسطه از سال 90 در حال اجراست.

اطلاعات   يكشنبه 10 شهريور 1392

codex09x