هوش عقلانی IQ و هوش هیجانیEQ

هوش عقلانی IQ و هوش هیجانیEQ

تا چند سال پيش به افرادي با هوش گفته مي شد که بهره هوشي يا همان IQ بالايي داشتند. براي تعيين IQ هم يک آزمون هوش برگزار مي شد و افراد باهوش که توانايي بالايي در يادگيري داشتند، مشخص مي شدند. اما در سال هاي اخير تحقيقات دانشمندان نشان داده است که تنها بالابودن هوش عقلاني براي کسب موفقيت در زندگي کافي نيست. دليلش هم اين است که دانشمندان متوجه شده اند افرادي در جامعه هاي جهاني با هوش عقلاني متوسط يا حتي پايين به پيشرفت هاي شغلي خوبي رسيده اند. دانشمندان بعد از تشکيل يک گروه تحقيقاتي به اين نتيجه رسيدند که اين افراد از هوش هيجاني يا همان EQ بالايي برخوردار بوده اند.

EQ مهم تر است يا IQ
مسلم رومياني، روان شناس باليني مي گويد: هوش هيجاني يا همان EQ يکي از ابعاد چند گانه هوش است که مسئوليت توانايي ما براي اداره خودمان و روابط مان با ديگران را بر عهده دارد. هوش هيجاني شامل توانايي براي مديريت احساسات، هيجانات و ارتباطات با ديگران است. هوش هيجاني در مقايسه با هوش شناختي يا همان IQ پيش بيني کننده قوي تري براي موفقيت در زندگي است. هر فردي در طول زندگي شخصي و اجتماعي اش با هر ميزان توانايي با چالش هاي فراواني رو به رو خواهد شد و يکي از عواملي که مي تواند در اين چالش ها کمک زيادي به افراد کند، بالا بودن همين هوش هيجاني است. افرادي که هوش هيجاني بالا دارند مي توانند با کنترل هيجان خود، در برابر دشوارترين چالش هاي زندگي هم به خوبي عمل کنند تا حدي که از مشکلات فرصت بسازند و از موقعيت هاي ايجاد شده نهايت استفاده را ببرند.

آسيب ها و مشکلات هوش هيجاني پايين
اين روان شناس افزود: پايين بودن هوش هيجاني مشکلات زيادي را از کودکي تا بزرگسالي براي هر فرد ايجاد مي کند. از جمله اين مشکلات مي توان به منزوي يا گوشه گير شدن افراد اشاره کرد. گاهي ميزان اين گوشه گيري به حدي است که افراد نمي توانند رابطه اجتماعي درستي برقرار کنند و باعث رشد نکردن و ناسازگار بودن آن ها با دوستان و آشناهاي شان مي شود. همچنين نتايج تحقيقات علمي نشان داده است هر چه افراد شاد و خوشحال تر باشند از سلامت جسمي بيشتري هم برخوردارند و هر چه از هوش هيجاني بيشتري برخوردار باشند، افرادي مسئوليت پذيرتر و اجتماعي تر هستند و بالا بودن هوش هيجاني به آنان کمک مي کند که شادتر باشند و غم و اندوه را از خود دور کنند. علاوه بر اين کودکاني که از هوش هيجاني بيشتري برخوردارند، زودتر موقعيت هاي خطرناک را تشخيص و واکنش نشان مي دهند، در دوران حساس نوجواني کمتر امکان دچار شدن به انحراف اخلاقي را دارند و کمتر جذب دوستان ناباب مي شوند. براي بالا بردن هوش هيجاني بايد روي کلاس‌هاي آموزشي تاکيد ويژه اي کرد. همان طور که مي دانيد هوش هيجاني جنبه هاي متفاوتي دارد و نمي توان خيلي سريع هوش هيجاني را بالا برد. در همه دنيا يک برنامه تدوين شده بين 6 ماه تا يک ساله وجود دارد تا جنبه هايي از هوش هيجاني افراد که پايين است، افزايش يابد. با اين حال در ادامه مطلب به ۵ جنبه مهم هوش هيجاني که حتما بايد افزايش يابد، اشاره مي کنيم. ولي اگر باز هم افرادي در اين زمينه مشکل دارند مي توانند به يک مشاور مجرب و مورد اعتماد مراجعه کنند.

خودآگاهي تان را بالا ببريد
بالا بردن خودآگاهي؛ يعني اين که هر فردي دانش و اطلاعات دروني خودش را افزايش بدهد. خودآگاهي يعني اطلاعات درستي از هيجان هاي خودمان داشته باشيم و بدانيم که چند مرده حلاجيم. کسب کردن و بالا بردن خودآگاهي مستلزم درک و پيش بيني واکنش هاي هيجاني مان در موقعيت هاي گوناگون است. هر شخصي با فکر کردن مي تواند واکنش هاي خودش را در مواقع مختلف پيش بيني کند و به درستي يا نادرستي آن ها بينديشد تا در آن مواقع بهترين تصميم را بگيرد. افراد بايد تلاش کنند تا با شناخت بيشتر خودشان، اين جنبه خودآگاهي را در خود بالا ببرند.

خودتان را کنترل کنيد
يک جنبه مهم ديگر براي بالا بردن هوش هيجاني، کنترل هيجانات است. کنترل هيجانات مثبت و منفي در موقعيت هاي مختلف بسيار مهم است. راه هاي کنترل هيجانات مثل خشم و شادي هم گسترده است که در همين صفحه بارها به آن ها پرداخته شده است.

همدلي تان را زياد کنيد
يک جنبه ديگر که افراد براي بالابردن هوش هيجاني بايد به آن توجه ويژه اي داشته باشند، همدلي است. همدلي نيازمند اين است که ما بفهميم افراد خانواده يا همکاران مان چگونه موقعيت هاي مختلف را درک مي کنند. مثلا هر فردي بايد بر اين نکته تمرکز کند که وقتي يک عملي را انجام مي دهد درک و حس بقيه افراد نسبت به آن چيست. بالابردن جنبه همدلي هم مستلزم درک احساسات ديگران است. يعني ما بايد دنيا را از ديد بقيه هم ببينيم و به نظرات ديگران هم توجه کنيم. اگر همدلي در بين افراد زياد باشد، باعث پيشرفت و برخوردار شدن از کمک ديگران در زماني که ما با مشکل رو به رو هستيم، مي شود.

خودتان را با ديگران برابر بدانيد
اگر مي خواهيد که يک رابطه درست ايجاد کنيد حتما بايد به فرض برابري، با ديگران ارتباط برقرار کنيد. وقتي فردي در محيطي با ديگران تعامل برقرار مي کند اگر از هوش هيجاني پاييني برخوردار باشد خودش را نسبت به بقيه برتر مي بيند. اين حس برتر بودن باعث مي شود هميشه و همه جا ذهنش به فکرهاي بيهوده مشغول باشد؛ مثلا فردي که در صف بانک يا نانوايي ايستاده، اگر باور داشته باشد که او هم مثل بقيه است، هيچ وقت تصميم به جا زدن نمي گيرد تا حق ديگران ضايع شود. اين بالا بردن مهارت هاي اجتماعي باعث مي شود تا ريشه خيلي اختلافات که بين افراد به وجود مي آيد از بين برود.

با گفت و گوي تاثير گذار هوش هيجاني تان را بالا ببريد
براي بالا بردن هوش هيجاني بايد نفوذ فردي تان را افزايش دهيد. نفوذ فردي يعني در ارتباط با اطرافيان تان از طريق گفت و گو تاثير گذار باشيد. بعضي از دانش آموزان در دوره نوجواني با مشکل بحران هويت رو به رو هستند و آن دسته از نوجوان ها که نفوذپذيري بالايي دارند، به دليل بالا بودن نفوذ فردي شان اين دوره را راحت طي مي کنند. اما اگر در شخصي نفوذ فردي پايين باشد اين امر، به کاهش شديد اعتماد به نفسش منجر مي شود که او را از موفقيت دور مي کند.

گروه خانواده و مشاوره روزنامه خراسان
1392/11/13
شماره انتشار 18614