پروفسور عنايت‌الله رضا

عنايت‌الله رضا 18خرداد سال 1299 در خانواده‌اي روحاني در رشت به دنيا آمد. نام خانوادگي او منسوب به حاجي آقا رضاست که از مجتهدين عاليقدر گيلان بوده است. وي تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در شهرهاي رشت و تهران گذراند و در سال 1316 ديبلم متوسطه را در رشته ادبيات از دبيرستان دارالفنون اخذ کرد و سپس در همان سال در دانشکده افسري ثبت نام کرد و در سال 1318 به جرگه افسران ارتش ايران پيوست.

 رضا پس از پايان دانشکده افسري، در نيروي هوايي ارتش پذيرفته شد و در آنجا دوره خلباني هواپيماهاي جنگي را گذراند. در همين دوره بود که فعاليت‌هاي سياسي خود را آغاز کرد و به سبب همين فعاليت‌ها در سال 1325 به تبعيدي ناخواسته رفت که حدود 20 سال به طول انجاميد. او در دوره تبعيد، نخست در دانشکده حزبي شهر باکو موفق به اخذ مدرک ليسانس شد و پس از آن در آزمون دکتراي رشته فلسفه دانشگاه دولتي به راهنمايي پروفسور ماکاولسکي -از استادان بزرگ فلسفه در اتحاد جماهير شوروي- با درجه عالي مدرك دكتراي خود را گرفت.
 
دکتر رضا سرانجام در سال 1347 به ايران بازگشت و در کتابخانه پهلوي که در آن زمان يکي از مراکز ايران شناسي بود به کار مشغول شد و سپس براي تدريس در مراکز دانشگاهي به همکاري دعوت شد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي در کنار تدريس در دانشگاه‌ها به عنوان مشاور عالي علمي در پژوهشگاه علوم انساني و سپس در سال 1365 در مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامي به عنوان مدير بخش جغرافيا و عضو شوراي عالي علمي به همکاري پرداخت که اين همکاري تا زمان فوت ادامه داشت.

 وي داراي بيش از 120 مقاله در دايره‌المعارف بزرگ اسلامي و بيش از 60 مقاله در مجلات و نشريات خارج از مرکز دائره‌المعارف و همچنين 10مقاله ترجمه شده در مجلات و نشريات مختلف است.

برخي آثار اين استاد فقيد به شرح زير است: اورارتو، تمدن ايران ساساني نوشته لوکونين، طبقه جديد تحليلي از تحول جامعه کمونيست نوشته ميلوان جيلاس، اسرار مرگ استالين نوشته آوتور خانوف، به زمامداران شوروي نوشته سولژنيتسين، منابع کمونيسم روسي و مفهوم آن نوشته نيکلاي الکساندرويچ برديايف، نيکتا خروشچف، سالهاي حاکميت به ضميمه متن کامل گزارش خروشچف در جلسه، سري کنگره بيستم شوروي.
 
گفتگو با استالين نوشته ميلوان جيلاس، سيزده روزي ‌که کرملين را لرزاند (انقلاب مجارستان) نوشته تيبور مراي، خاطرات بوريس باژانف، رئيس دبيرخانه دفتر سياسي حزب کمونيست اتحاد شوروي، تاريخ سري جنايتهاي استالين، نوشته آرلف، شهرهاي ايران در دوران پارتيان و ساسانيان، نوشته پيگولوسکايا، اعراب حدود مرزهاي روم شرقي و ايران در سده هاي 4-6 ميلادي، نوشته پيگولوسکايا، آذربايجان و آران ( آلبانياي قفقاز)،  ايران از دوران باستان تا آغاز عهد مغول، کمونيسم و دموکراسي، مارکسيسم و ماجراي بيگانگي انسان، ايران و ترکان در روزگار ساسانيان و کمونيسم اروپايي از ديگر ترجمه‌هاي زنده ياد رضا به شمار مي رود.