پرويز شهرياري از چهرههاي شناخته شده علم و آموزش رياضيات، در سال ۱۳۰۵ در محله دولتخانه (يكي از فقيرترين محلههاي كرمان) چشم به جهان گشود. پدرش در 36 سالگي درگذشت و مادر مسئوليت اداره خانواده را بر عهده گرفت. در روزگار جواني براي تأمين قسمتي از هزينههاي زندگي به كار پرداخت تا با مادر همگام شود. وي پس از اتمام دبيرستان وارد دانشسراي مقدماتي كرمان شد سپس براي ادامه تحصيل در رشته رياضي به دانشكده علوم دانشگاه تهران وارد شد. همزمان در كلاسهاي شبانه به تدريس پرداخت. وي در طول ساليان تحصيل از بديهيترين امكانات زندگي نيز محروم بود، اما همه اين مشكلات نهتنها وي را از كسب علم محروم نساخت بلكه از وي شخصيتي درد آشنا و سختكوش ساخت كه براي كاهش درد دردمندان تلاش ميكرد. به دليل مبارزات پيگير براي تغيير وضعيت موجود در سال ۱۳۲۸ روانه زندان شد. اما زندان مجال ديگري را براي وي فراهم كرد تا به فراگيري زبان روسي بپردازد. با آموختن زبان جديد دست به ترجمه كتابهاي گوناگون زد. وي ساليان متمادي به تدريس در دبيرستانها و دانشكدههاي مختلف پرداخت و در عين حال با تأليف و ترجمه صدها كتاب در زمينه رياضيات، آموزش رياضي، تاريخ، كاربردها و فلسفه رياضي توانست نقش مهمي در زمينه تأمين كتابهاي مورد نياز دانشآموزان، دانشجويان و نسل جوان ايفا كند. نكته لازم به ذكر آن است كه همه فعاليتهاي وي (از جمله ترجمه كتاب) هدفمند بود. وي براي آشنايي جوانان با قانونهاي حاكم بر طبيعت و جامعه، كتاب «بازي با بي نهايت» اثر روزا پتر رياضيدان مجارستاني را ترجمه كرد و با ترجمه «رياضيات، محتوي، روش و اهميت» سعي در بسط تفكر فلسفي جوان داشت.
دوران خردسالي
پرويز شهرياري در دوم آذرماه 1305 در محله دولتخانه كرمان چشم به جهان گشود. پدرش شهريار، روزمزد و دهقانزاده بود . مادرش «گلستان» نيز دهقانزاده بود وهردو زرتشتي مذهب.
دوران كودكي استاد پرويز شهرياري در فضايي وهم آلود كه فقر سايه سنگين خود را برآن گسترده بود گذشت. فقري فرهنگي و مالي كه پنج خواهر و برادر و پدر او را به دليل غذايي و عدم حضور پزشك در كرمان آن زمان، از او گرفته بود .
شهريار دهقان (پدر استاد شهرياري) در اواخر سال 1315 به خاطر درگيري با مالك از كار اخراج شد و در كارخانه ريسندگي «خورشيد» كه حيات خود را تازه در كرمان آغاز كرده بود مشغول كار شد .
ورود به فضاي بسته، پرغبار و بي روح سالن ريسندگي، دهقانزاده پرورده در دامن طبيعت را به سمت بيماري سوق داد و سرانجام در زمستان 1317 در سن 46 سالگي به خاطر تجويز داروي اشتباه، وي را گرفتار مرگ زود هنگام كرد.
پس از فوت پدر ، پرويز با يك خواهر بزرگتر و دو برادر كوچكتر و مادري كه سرپرست واقعي خانواده بود، باقي ماند. هرچند سرپرستي ظاهري بچهها به عهده پرويز گذاشته شد، اما سرپرست واقعي آنها شيرزني بود به نام «گلستان» كه براي ادامه تحصيل و زندگي بچهها به انجام كارهاي سخت از قبيل پنبه پاككني، پشمريسي و بادامشكني روي كرد تا فرزندان خود را به عاليترين مدارج علمي برساند تا جامعه علمي و فرهنگي ايران به حضور پرويز شهرياري ببالد.
دوران نوجواني و جواني
استاد پرويز شهرياري تا سال سوم دبيرستان را در ايرانشهر گذراند و وارد دانشسراي مقدماتي کرمان شد. در خرداد ۱۳۲۳ فارغالتحصيل شد و براي ادامه تحصيل به تهران رفت. در تهران در سال ۱۳۳۲ در رشتهٔ رياضي در دانشکدهٔ علوم دانشگاه تهران و دانشسراي عالي (دانشگاه تربيتمعلم تهران کنوني) فارغالتحصيل شد. يکسال در شيراز معلم بود. بعد در سال ۱۳۳۳ به تهران آمد. آن روزها در دبيرستان انديشه و دبيرستانهاي مربوط به گروه فرهنگي خوارزمي درس ميداد. در دانشکدهٔ فني دانشگاه تهران، در کلاسهاي روزانه و شبانهٔ دانشگاه تربيت معلم و در اراک در مدرسهٔ عالي علوم اراک هم مشغول بود.
آغاز زندگي سياسي
او چون خود پرورده دردهاي اجتماعي بود، به فعاليت سياسي رو آورد و تلاش کرد تا رسيدن به هدف، دست از مبارزه بر ندارد و با عشقي سرشار از انسانيت و فداکاري براي رهايي مردم از دردها و تضادهاي اجتماعي مبارزه ميکرد. در سال ۱۳۲۸ اولين بازداشت شدن و به زندان افتادن را تجربه کرد و پس از آن بارها به زندان افتاد. او در بند هم از تعليم تعلم باز نماند و به مطالعه پرداخت. زبان روسي را در زندان فرا گرفت و دست به تاليف و ترجمه زد. تاريخ حساب تانون را در زندان ترجمه کرد.
فعاليتها
از سن ۱۵ سالگي راه معلمي را پيش گرفت. با انتشار نشرياتي چون انديشه ما، وهومن و چيستا با توده مردم ارتباط مستقيم بر قرار نمود. با تأسيس دبيرستانهاي «خوارزمي (۱۳۳۹)»، «مرجان (۱۳۴۰)» و «مدرسه عالي اراک (۱۳۳۵)» سعي نمود محيطي مناسب براي رشد جوانان مملکت ايجاد کند.
با تاليف کتابهاي رياضي در فاصله ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۲ و همزمان با آن تاليف و ترجمه صدها کتاب، در تاريخ و آموزش رياضيات توانست نقش مهمي در پرورش فکري دانش آموزان و دانشجويان ايفا کند.
نشريهٔ سخن علمي
نشريهٔ «سخن علمي» از سال ۱۳۴۱ منتشر شد و استاد پرويز شهرياري سردبير اين نشريه بود. دربارهٔ اين نشريه و سرنوشت آن استاد پرويز شهرياري مينويسد:
«اين نشريه هشت سال پياپي منتشر شد. در سال اول ۶ شماره و در ۷سال بعد، هر سال ۱۲ شماره. روي هم ۹۰ شماره. در بهمن ۱۳۴۸ بلايي نازل شد. در يکي از شعبههاي سازمان امنيت مرا خواستند. برايم چاي آوردند و بسيار با محبت صحبت ميکردند و در خواست کوچکي داشتند. مجلهٔ سخن علمي را به ما (يعني سازمان امنيت) واگذار کنيد. ما همچنان، خانلري و تو را به عنوان صاحب امتياز و سردبير در مجله اعلام ميکنيم، ولي شما هيچ دخالتي در آن نخواهيد داشت. به هر کدام از شماها (دکتر خانلري و من)، ماهيانه پنج هزار تومان ميدهيم؛ اين قرار هم بايد همين جا دفن شود. من به ظاهر مخالفتي نکردم، ولي گفتم، اجازه بدهيد سال هشتم را تمام کنيم، آن وقت خدمت ميرسم و مجله را تحويل ميدهم. شمارهٔ ۱۲ نشريه تا فروردين ۱۳۴۹ طول کشيد و در آن يادداشتي به صورت يک برگ رنگي گذاشتم که اين، آخرين شماره است.»
به ظاهر «سازمان امنيت چند مجله را به همين صورت در دست گرفته بود. بعد از پخش مجله، آقاي دکنر خانلري مرا خواست و جريان را جويا شد. به او گفتم، چه پيش آمدهاست … ولي اکنون با کاغذي که لاي مجله گذاشته و پخش کردهام، گمان ميکنم مسأله منتفي شده باشد و در واقع هم بعد از آن خبري نشد. براي اينکه ارزش پنج هزار تومان را در آن زمان بفهميد، بايد يادآوري کنم که من از همهٔ کارهايي که ميکردم، روي هم مايانه، کمتر از آن درآمدداشتم، مجلهٔ سخن علمي هم اشتراکي برابر ۲۵۰ ريال براي ۱۲ شماره داشت.»
استاد شهرياري هم اکنون سردبير نشريهٔ دانش و مردم و نشريهٔ چيستا است.
تامل و پژوهش در آثار او ، خود مطلبي دلپذير و شايسته كاوش است . نثري شيوا ، ساده و استوار و دلنشين دارد . طي ساليان دراز از طريق انتشار مجلاتي همچون سخن علمي، آشنايي با رياضيات، چيستا در گسترش و تقويت زبان و ادب فارسي و نيز دانش رياضي و تاريخ و فلسفه علم كوشيده است و به جاست كه نامش محترم و پايدار بماند .
يقين است كه همه كساني كه با شهرياري وآثار او آشنا هستند، براين عقيدهاند كه در ايران كمتر دانشمندي چون او، علاوه بر فضايل اخلاقي و حسن خلق و حوصله و ادراك، تقريبا بسياري از علوم زمان خود را بشناسد و بر آنها احاطهاي به كمال داشته باشد .
سال شمار زندگي استاد شهرياري :
1305 – 2 آذر تولد در شهر كرمان و در محله دولتخانه .
1311 – مهرماه آغاز تحصيل در دبستان كاوياني .
1318 – اول دبيرستان، دبيرستان ايرانشهر.
1321 – ورود به دانشسراي مقدماتي كرمان .
1323 – خرداد ، فراغت از تحصيل در دانشسراي مقدماتي كرمان.
ــــــــ شهريور، ورود به تهران.
ــــــــ مهر، ورود به كلاس مقدماتي دانشكده ادبيات براي گرفتن ديپلم .
1324 – مهر، ورود به دانشگاه علوم رشته رياضي، تدريس در كلاسهاي شبانه، تدريس در دبستان كاخ ميدان رشديه،
ــــــــ اسفند، آغاز فعاليت سياسي .
1325 – تابستان در آموزشگاه و دبيرستان «فيروزبهرام» و حدود يك ماه كار در راه آهن براي تامين مخارج زندگي.
ــــــــ انتشار ماهنامه انديشه ما كه 12 شماره منتشر شد.
1327 – انتشار اولين كتاب «جنبش فراك و فردكيان»
1328 – فروردين اولين بازداشت به جرم دگرانديشي براي مدت 3 ماه ومحروم ماندن از شركت دراستان نهايي .
1329 – تهيه يك دوره كتب درسي رياضي دوره اول دبيرستان .
1331 – آذر به علت تاخير، نخست با ثبت نام ايشان مخالفت ميشود كه با اعتراض دانشجويان و اعتصاب آنها ثبت نام شد، ادامه تحصيل در دانشكده علوم.
1331 – تامرداد 33 سردبيري هفته نامه «وهومن» انتشار حدود چهل شماره .
ــــــــ چاپ اولين ترجمه كه درزندان صورت گرفت : «تاريخ حساب و بند تاتون»
1332 – خرداد ، گرفتن ليسانس در رشته رياضي دانشكده علوم و گرفتن ليسانس از دانشسراي عالي .
ــــــــ مهر تا خرداد 1333 . طبق حكم آموزش و پرورش تدريس در دبيرستانهاي شيراز .
1333 – ارديبهشت ، پيدا شدن كتابهاي درسي در خانه به تفتيش فرماندار نظامي و 10 روز زندان در شيراز.
ــــــــ خرداد ، به علت تحت تعقيب بودن بدون دريافت حقوق. 2 ماه آخر نقل مكان از شيراز به تهران .
1334 – يازدهم تير ، ازدواج با خانم«زمرد بهي زاده».
1335 – 9 خرداد ، تولد اولين فرزند به نام شهريار .
ــــــــ زندگي مخفيانه تا آذر 35 . تدريس در يك دبيرستان و آموزشگاه شبانه به نام مستعار «احمدي».
ــــــــ آذر ماه ، بازداشت خانوادگي با زن و فرزند و زنداني شدن 40 روزه در خانه اي در نارمك. پس از 40 روزآزاد شدن زن و فرزند و انتقال خود ايشان به زندان پادگان قعره 18 روزه شكنجه در حمام قديم و انتقال به انفرادي و پس از يك ماه انتقال به زندان عمومي قعره .
1336 – فروردين ، انتقال به زندان قزل قلعه تا فروردين 1337 آزاد شدن با قيد كفالت
ــــــــ تير ماه ، تولد دومين فرزند : مرجان .
1337 – مهرماه ـ كار در دبيرستانهاي ابن سينا ، مهرجرون و نوباوگان حضرابي به صورت حق التدريس .
1338 – مهرماه ، شروع به كار در دبيرستان انديشه .
1339 – تابستان راه اندازي اولين كلاس كنكور درايران به نام گروه فرهنگي خوارزمي در خيابان دانشگاه .
ــــــــ مهرماه، تاسيس دبيرستان پسرانه خوارزمي .
1340 – 20 ارديبهشت ، تولد سومين فرزند : مژده .
ــــــــ مهرماه ، تاسيس دبيرستان دخترانه مرجان .
1342 و 43 – تدريس در دانشكده فني ، دانشگاه تهران و دانشسراي عالي ( روزانه وشبانه ) .
1342 – پائيز ، راه اندازي انتشارات خوارزمي با شركت حدود 170 معلم ، با عنوان رئيس هيئت مديره .
ــــــــ تا 1349 به مدت 8 سال . انتشار 90 شماره از مجله سخن علي و فني.
1344 تابستان ، فوت مرجان در 8 سالگي دراثر تصادف با اتومبيل .
1345 – 25 خرداد ، تولد چهارمين فرزند ، شروين .
1346 – تا 1354 سرپرست دفتر ترويج علوم وزارت آموزش عالي . انتشار نشريه اي به نام «مسائل دانشگاهي» كه براي استادان تهيه مي شد .
1350 – تاسيس گروه فرهنگي مرجان با شركت حدود 700 دبير .
1353 – تاسيس انتشارات توكا ، با كمك 10 نفراز دوستان .
ــــــــ تاسيس مدرسه عالي علوم اراك با كمك دكتر عبدالكريم قريب و دكتر حسين گل گلاب .
ــــــــ تا 1356 ـ هفته اي يك روز تدريس در مدرسه عالي علوم اراك .
1354 – 5 تير ماه تولد پنجمين فرزند : توكا .
ــــــــ آذر ماه زنداني شدن در كميته مشترك به مدت 45 روزبه دليل كمك به يك دانشجوي اهوازي .
ــــــــ تا 1362 – مسئول نشريههاي جانبي دانشگاه آزاد .
1356 تا اسفند 1371 – انتشار 70 شماره از جمله آشتي با رياضيات و آشنايي با رياضيات .
1357 تا 1358 – انتشار 7 شماره از نشريه آشنايي با دانش .
1360 – شهريور ، سردبيري نشريه چيستا كه انتشارآن ادامه دارد.
1362 – 8 ارديبهشت ، بازداشت مجدد تا آخر تير ماه 1363 .
1374 – فروردين دربيست و ششمين كنفرانس آموزش رياضي كشور دركرمان از ايشان با عنوان پيشكسوت رياضي تجليل شد .
1376 – در اولين كنفرانس آموزشي در اصفهان از ايشان تجليل شد .
1378 – فروردين ، سخنراني در سومين گرد همايي شكوفههاي رياضي در دانشكده علوم رياضي دانشگاه شهيد بهشتي و تجليل از استاد .
1379 – فروردين ، انتشار ماهنامه دانش و مردم كه انتشار ان ادامه دارد .
1379 – به مناسبت سال جهاني رياضيات ( سال 2000 ميلادي ) در مراكز مختلف به عنوان پيسكسوت از ايشان تجليل شد .
1380 – 2 آذر ، به مناسبت هفتادو پنجمين سال تولد ، مراسم با شكوهي با حضور دوستداران و بلند پايگان علم وادب و هنر در سالن حركت در تهران برگزار شد .
1380 – 18 ارديبهشت ، تقديم دكتراي افتخاري توسط دانشگاه كرمان به ايشان .
ــــــــ 26 مرداد ، بزرگداشت توسط انجمن مفاخر فرهنگي ايران .
ــــــــ 1 مهر، پاسداشت در ونكوور كانادا .
ــــــــ 26 دي ، نيكو داشت زرتشتيان كرج .
او در طول دوران کاری خود به دریافت نشان درجه یک علمی از وزیر آموزش و پرورش وقت دکتر خانلری، (۱۳۴۵)۱۳۴۵، نشان درجه یک علمی،۱۳۸۴، برگزیده مراسم چهرههای ماندگار در رشته آموزش ریاضیات،۱۳۸۱، دکترای افتخاری ریاضیات از دانشگاه کرمان نائل آمد.
پرویز شهریاری بامداد جمعه ، 22 اردیبهشتماه در بیمارستان جم تهران بر اثر سکته قلبی چشم از جهان فروبست.پیکر این استاد زرتشتی در آرامگاه زرتشتیان تهران در قصر فیروزه آرام گرفت.
آثار
تاريخ، فلسفه، کاربرد و آموزش رياضيات.
تاريخ حساب، رنه تاتون، انتشارات اميرکبير، چاپ اول ۱۳۲۹، ترجمه.
رياضيات در شرق، انتشارات خوارزمي، ۱۳۵۲، ترجمه.
سرگذشت آناليز رياضي، انتشارات اميرکبير، ۱۳۵۴، ترجمه.
رياضيات کار بسته، انتشارات هدهد، ۱۳۶۰، ترجمه.
لباچوسکي و هندسه نااقليدسي، انتشارات توکا،۱۳۶۰، تاليف.
پويايي رياضيات، انتشارات پويش، ۱۳۶۰، ترجمه.
اواريست گالوا، لئوپولد انيفلد، چاپ اول ۱۳۶۴ انتشارات هدهد، چاپ دوم ۱۳۷۳ نشر بردار، ترجمه.
من رياضي دانم، نوربرت وينر، انتشارات فاطمي، چاپ اول ۱۳۶۴، ترجمه.
آفرينندگان رياضيات عالي، ل. س. فريمان، انتشارات فردوسي، چاپ اول ۱۳۶۳، ترجمه.
خوارزمي و انفورماتيک، شرکت داده پردازي ايران، ۱۳۷۰، تاليف.
خلاقيت رياضي، جورج پوليا، انتشارات فاطمي، ۱۳۷۳، چاپ چهارم، ترجمه.
عالي جناب چکمه (گوشهاي از تاريخ رياضيات)،انتشارات پژوهنده، چاپ اول ۱۳۷۸، چاپ دوم ۱۳۸۴، تاليف.
سرگذشت رياضيات، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۷۸، تاليف.
لگاريتم (تاريخ استدلالي لگلاريتم)، گ. ک. استاپو، انتشارات خوارزمي، چاپ اول ۱۳۴۸.
هندسه در گذشته و حال، انتشارات اميرکبير، سالهاي پنجاه، ترجمه.
غياث الدين جمشيد کاشاني رياضيدان ايراني، انتشارات فني ايران، ۱۳۷۸، تاليف.
جوهر، روش و کارآيي رياضيات، ۳ جلد، انتشارات فني ايران، ۱۳۸۰، ترجمه.
مسئلههاي تاريخي رياضيات، و. د. چيستياکوف، نشر ني، ترجمه.
فلسفه، اخلاق و رياضيات، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۸۰، ترجمه و تاليف.
خلاقيت در رياضيات و مهندسي، انتشارات پژوهنده، چاپ اول ۱۳۸۰، تأليف و ترجمه.
رياضيات و هنر، انتشارات پروهنده، چاپ نخست ۱۳۸۱، ترجمه و تأليف.
آموزش رياضي، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۸۴، ترجمه و تأليف.
گاهنامه رياضي، شامل شرح حال و نظر رياضي دانان، انتشارات مهاجر، ۱۳۸۰، تاليف.
شما هم ميتوانيد در درس رياضي خود موفق باشيد، انتشارات مدرسه، چاپ اول ۱۳۷۸، چاپ دوم ۱۳۸۰، تأليف.
نگاهي به تاريخ رياضيات در ايران، شرکت انتشارت علمي و فرهنگي، چاپ نخست بهار ۱۳۸۵، تأليف.
کتابهاي درسي
دوره کتابهاي درسي رياضي سه سال اول دبيرستان (نظام قديم)، شامل دو جلد حساب (براي سالهاي اول و سوم)، دو جلد جبر (سالهاي دوم و سوم)، و سه جلد هندسه (سالهاي اول و دوم و سوم)، کلاله خاور، ۱۳۳۵-۱۳۳۷،تاليف
دوره کامل رياضيات دبيرستاني و کتابهاي مسائل مربوط به آن(با همکاري آقايان امامي، ازگمي، بهنيا، شيخ رضايي)؛ انتشارات علمي و سپس امير کبير، در فاصله سالهاي ۱۳۳۸ تا ۱۳۴۴، تاليف.
رياضيات ۵ سال اول دبيرستان، و ۳ سال راهنمايي تحصيلي (با همکاري آقاي شمسآوري)، سالهاي ۱۳۴۵-۱۳۵۱،تاليف
جبر سال سوم رشته رياضي فيزيک (با همکاري آقاي امامي)، ۱۳۵۲، تاليف.
آموزش مبحث يا شاخهاي از رياضيات
روش مختصات، ل. س. پونترياگين، نشر پژواک کيوان، چاپ اول پاييز ۱۳۸۲، ترجمه.
مثلثات مستقيمالخط و کروي، س. اي. نووسلو، چاپ چهارم ۱۳۷۸ نشر دانش امروز، ترجمه.
روشهاي جبر، دو جلد، چاپ اول،انتشارات امير کبير، ۱۳۴۴، تاليف.
اعداد اول، اميل بورل، انتشارات امير کبير، چاپ اول ۱۳۴۴، چاپ سوم ۱۳۸۱، ترجمه.
جبر از آغاز تا پايان (خودآموز)، واويلف/ملنيکف/آلکس نيک/پاسي چنکو، انتشارات تهران، چاپ اول ۱۳۶۹، چاپ دوم زمستان ۱۳۷۱، ترجمه..
تقارن در جبر، و. گ. بالتيانسکي/ن. يا. ويلنکين، انتشارات اميرکبير، چاپ مرداد ۱۳۴۷، ترجمه.
هندسهٔ غيراقليدسي، نشر انديشه، چاپ سوم ارديبهشت ۱۳۵۲، ترجمه.
ورودي به نظريهٔ مجموعهها، ژ. بروئر، انتشارات پويش، چاپ اول ۱۳۵۹، ترجمه.
استقراءِ رياضي، نوشتهٔ سومينسکي و گولووينا و ياگلوم، انتشارات خوارزمي، چاپ اول خرداد ماه ۱۳۴۸، چاپ دوم آذر ماه ۱۳۶۵، چاپ سوم آبان ماه ۱۳۷۷.
نظريهٔ مجموعهها، واتسلاو سرپينسکي، انتشارات خوارزمي، چاپ اول ۱۳۵۰، چاپ سوم مهرماه ۱۳۶۴، ترجمه.
نامساويها، پاول پترويچ کارو کين، انتشارات خوارزمي، ۱۳۵۰، ترجمه.
اشتباه استدلالهاي هندسي، انتشارات خوارزمي، ۱۳۵۰، ترجمه.
ورودي به منطق رياضي، انتشارات خوارزمي، ۱۳۵۴، ترجمه.
انعکاس، انتشارات خوارزمي، ۱۳۵۱، ترجمه.
نظريهٔ ساختمانهاي هندسي، آگوست آدلر، انتشارات فردوس ، چاپ اول ۱۳۶۹، ترجمه.
هندسه پرگار، انتشارات دانشجو، سالهاي شصت، ترجمه.
عبارتهاي متقارن در جبر مقدماتي، رز نشر، سالهاي شصت، تاليف.
قدر مطلق در حوزه عددهاي حقيقي، رز نشر، سالهاي شصت، تاليف.
آناليز برداري و نظريه ميدان، انتشارات فاطمي، سالهاي شصت، ترجمه.
قضيهٔ مستقيم و قضيهٔ معکوس *، ا. س. گراوشتين، نشر ني، چاپ اول ۱۳۷۵، ترجمه.
تابعهاي متناوب، رز نشر ۱۳۶۸، تاليف.
بخش درست عدد [x]، رز نشر ۱۳۶۸، نشر مهاجر ۱۳۷۸، تاليف.
روش استقراي رياضي، رز نشر، ۱۳۶۸، تاليف.
ورودي به نظريه آناليز ترکيبي، رز نشر، ۱۳۶۸، تاليف.
بسط دو جملهاي با نماي طبيعي، رز نشر، ۱۳۶۸، تاليف.
تربيع دايره و غير جبري بودن عدد پي، رز نشر،۱۳۶۸، تاليف.
ورودي به نظريه احتمال، رز نشر، ۱۳۶۸، تاليف.
آناليز رياضي، رز نشر، ۱۳۶۸، ترجمه.
لگاريتم، گ. استاکوف، انتشارات خوارزمي، سالهاي پنجاه، ترجمه.
آناليز رياضي، ۳ جلد (با همکاري باقر امامي)، انتشارات فردوس، ۱۳۶۸، ترجمه.
قضيهٔ فرما *، م. م. پوستنيکوف، نشر ني، چاپ اول ۱۳۷۹، ترجمه.
بنيانهاي هندسه، و. اي. کوستين، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۸۱، ترجمه.
آناليز برداري، آ. آ. گولدفاين، انتشارات فاطمي، چاپ اول ۱۳۶۴، چاپ دوم ۱۳۶۸، ترجمه.
رياضيات به زبان ساده
بازي با بي نهايت، روزا پتر، چاپ اول ۱۳۵۶ انتشارات توکا، چاپ دوم ۱۳۶۳ انتشارات فردوسي، ترجمه.
منحنيها در فضا، دونووان جونسون، انتشارات چاپار، چاپ اول ۲۵۳۶، ترجمه.
دستگاههاي محدود رياضيات، انتشارات چاپار، ۲۵۳۴، ترجمه.
داستان مجموعهها، ن. ي. ويلنکين، انتشارات توکا، چاپ اول ۱۳۵۵، چاپ دوم شهريورماه ۱۳۵۷، ترجمه.
داستانهاي رياضي، انتشارات توکا، سالهاي شصت، ترجمه.
روش مختصاتي و هندسهٔ چهار بعدي، ي. م. گلفاند/ا. گ. گلاگوله وا/آ. آ. کيريلوف، انتشارات خوارزمي، ۱۳۵۶، ترجمه.
مسير رياضيات جديد، و. و. ساير، رز نشر/سازمان چاپ و نشر مشهد، چاپ دوم بهار ۱۳۶۹، ترجمه.
مسائل رياضي
مهمترين مسألهها و قضيههاي رياضي، شکليارسکي/چنتسوف/ياگلوم، انتشارات مجيد/انتشارات فردوس، چاپ دوم ۱۳۷۴، ترجمهٔ پرويز شهرياري و ابراهيم عادل.
مسألههاي دشوار رياضي، کنسانتين شاخنو، انتشارات فردوس، چاپ سوم ۱۳۷۴، ترجمه.
مسابقهها، کنکورها و المپيادهاي رياضي، انتشارات جاودان خرد، چاپ اول ۱۳۷۲، تأليف.
گزيدهٔ مسألههاي تازه و بکر مقدماتي رياضيات، و. پلاتونف/ک. ر. ليوک/و. زارتسکي/ن. مدتلسکي/ل. توتايف، نشر پژواک کيوان، چاپ اول ۱۳۸۲، ترجمه.
مسائل مسابقات رياضي، وا. س. کوشچنکو، انتشارات اميرکبير، چاپ هشتم ۱۳۶۵، ترجمه.
روشهاي مثلثات (با همکاري آقاي فيروز نيا)، انتشارات خوارزمي ،سالهاي پنجاه، تاليف.
تمرينها و مسائل آناليز رياضي، ب.ب.دميدوويچ، انتشارات اميرکبير، چاپ ششم ۱۳۸۲، ترجمه.
مسالههاي رياضي، آسان ولي…، انتشارات توکا، ۱۳۵۴، ترجمه.
مسالههاي المپيادهاي مجارستان، انتشارات دانشجو، سالهاي شصت، ترجمه.
دربارهٔ حد، آ. آ. کيريلوف انتشارات آزاده، ۱۳۶۳، ترجمه.
تئوري اعداد(۲۵۰ مسألهٔ حساب)، نوشتهٔ واتسلاو سرپينسکي، انتشارات خوارزمي، چاپ اول آبان ماه ۱۳۴۹، چاپ دوم شهريور ماه ۱۳۶۹، چاپ سوم تير ماه ۱۳۷۷.
مسالههاي المپيادهاي آمريکا،(با همکاري آقاي عادل)، نشر بردار،۱۳۶۸، ترجمه.
المپياد رياضي لنينگراد (از سال ۱۹۶۱ به بعد)، د. و. فومين، چاپ اول انتشارات اينشتين ۱۳۷۴، چاپ دوم نشر گستره ۱۳۷۹، ترجمه.
المپيادهاي بين الملي (با همکاري آقاي عادل)، انتشارات فاطمي، ۱۳۶۸، ترجمه و تاليف.
مسالههاي المپيادهاي رياضي در کشورهاي مختلف، انتشارات فردوس، ۱۳۶۸، ترجمه.
آمادگي براي المپيادهاي رياضي، انتشارات فاطمي، ۱۳۶۹، ترجمه.
مساله با حل (با همکاري اقايان امامي. حريرچي)،سالهاي چهل، تاليف و ترجمه.
دوره اختصاصي جبر مقدماتي، سالهاي چهل، انتشارات اميرکبير، ترجمه.
مسائل امتحاني جبر چهارم دبيرستانهاي کشور با حل، انتشارات امير کبير،۱۳۴۴، تاليف.
مسائل امتحاني جبر پنجم دبيرستانهاي کشور با حل، انتشارات امير کبير، ۱۳۴۴، تاليف.
تست حساب استدلالي (با همکاري آقايان امامي و قوام زاده)، انتشارات امير کبير، ۱۳۴۳، تاليف
مسائل جبر و راهنماي حل آنها براي کلاسهاي کنکور (با همکاري آقاي امامي)،انتشارات امير کبير ،سالهاي چهل،تاليف
مسائل مثلثات و راهنماي حل آنها براي داوطلبان کنکور (با همکاري آقاي امامي) ،انتشارات امير کبير ،سالهاي چهل،تاليف.
مسائل هندسه و راهنماي حل آنها براي داوطلبان کنکور (با همکاري آقاي ازگمي)، انتشارات امير کبير،سالهاي چهل،تاليف.
تستهاي رياضيات (با همکاري آقاي تقوي)،انتشارات امير کبير ،سالهاي پنجاه، تاليف.
تئوري اعداد (با همکاري آقاي قوام زاده)، انتشارات امير کبير ،سالهاي پنجاه، تاليف.
حل مسائل آناليز (با همکاري آقايان امامي و عصار)، انتشارات دانشگاه تهران ،سالهاي پنجاه، تاليف.
تست رياضيات (با همکاري آقايان امامي و قوام زاده)، انتشارات اميرکبير،۱۳۵۰، ترجمه.
مسالههاي رياضيات عمومي با حل (با همکاري آقاي امامي)، انتشارات امير کبير،۱۳۵۳، تاليف.
مسالههاي کنکور شوروي، انتشارات پويش، ۱۳۶۱، ترجمه.
سرگرمي در رياضيات
سرگرميهاي هندسه، ي. اي. پرلمان، انتشارات خوارزمي، ترجمه.
سرگرميهاي جبر، ي. اي. پرلمان، انتشارات اميرکبير، ترجمه.
سرگرميهاي رياضي، ي. اي. پرلمان، ترجمه.
۱۷۵ مسألهٔ منطقي، دي ير دبيزام/يانوش هرتسگ، نشر ني، چاپ اول ۱۳۶۶، چاپ دوم ۱۳۷۴، ترجمه.
سرگرميهاي توپولوژي (توپولوژي عمومي)، استفن بار، نشر ني، چاپ دوم ۱۳۷۴، ترجمه.
در پي فيثاغورث، ش. النسکي، انتشارات اميرکبير، چاپ پنجم ۱۳۸۴، ترجمه.
در قلمرو رياضيات، آ. پ. دومورياد، انتشارات امير کبير، چاپ اول ۱۳۴۸، چاپ دوم ۱۳۶۳، ترجمه.
رمان يا فيزيک يا تاريخِ نجوم يا غيره
باد و باران زاهاريا استانکو(رمان دو جلدي)
کتابي در باره کتاب، سرگي لهوو
داستانهاي علمي، مارک تواين/ ايزاک آسيموف…، انتشارات فردوسي، چاپ اول خرداد ۱۳۶۱، ترجمه.
علم، جامعه و انسان، جلد يک و دو، انتشارات هدهد، چاپ اولِ جلد دوم خرداد ۱۳۶۰، ترجمه و تأليف.
يک روز زندگي پسرک قبطي، ماتيو، انتشارات توکا، ترجمه.
اخلاق و انسان، الگانا تانونا کروتووا، انتشارات فردوسي، چاپ دوم ۱۳۶۱، ترجمه.
نظريهٔ نسبيت در مسئلهها و تمرينها *، الکسي نيکلايه ويچ مالينين، نشر ني، چاپ دوم ۱۳۷۴، ترجمه.
در جستجوي هماهنگي، اُلِگ موروز، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۸۲، ترجمه.
درباره پرويز شهرياري
سالها بايد که تا … ؛ جشننامه استاد پرويز شهرياري، به کوشش دکتر رقيه بهزادي، انتشارات فردوس، ۱۳۸۲.
ارجنامه شهرياري به خواستاري و اشراف دکتر پرويز رجبي نشر توس.
يک زندگي خاطرات و ديدگاهاي دکتر پرويز شهرياري در گفتگو با مهندس امير حاجي صادقي نشر کوچک.
پس از چهل سال: زندگي نامه استاد پرويز شهرياري، نويسنده: ابوالقاسم پورحسيني، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۸۰.
ستارهٔ اعداد (پرويز شهرياري) کيست و چه کرد؟، سيدعلي صالحي، انتشارات تهران.
مستند فانوس گلستان/ درباره زندگي. انديشه. اثار و فعاليتهاي دکتر پرويز شهرياري / فيلمي از ميلاد درويش / بزودي از بنياد فرهنگي پرويز شهرياري
بنياد فرهنگي پرويز شهرياري
بنياد فرهنگي پرويز شهرياري در مرداد ۱۳۸۴ به شمارهٔ ۱۸۵۳۲ در ادارهٔ ثبت شرکتها و مؤسسات غير تجاري تهران به ثبت رسيد.
هدفهاي بنياد
کوشش در گسترش فرهنگ ايراني و شناساندن آن از راه گردآوري نوشتهها و گفتارهاي دانشمندان ايراني و دانشمندان کشورهاي ديگر و برگردان نوشتههاي آنان به زبان فارسي.
بررسي و پژوهش در فرهنگ ويژه کشورهاي ديگر و برگردان و بازگوئي کارهاي فرهنگي و هنري سزاوار و هماهنگ با فرهنگ ايراني.
تهيه و انتشار زندگي نامههاي انديشمنداني که در پيشرفت فرهنگ و تمدن ايراني–اسلامي کار کردهاند.
برپايي کتابخانهها و موزه ويژه فرهنگ و ادب، دانشهاي تجربي و پايه – پخش و انتشار روزنامه، ماهنامههاي ادبي و دانشهاي گوناگون و برپايي نمايشگاهها و جشنوارههاي فرهنگي و هنري و …
سرمايهٔ بنياد
نخستين سرمايه ارزنده بنياد، کتابخانه بزرگ استاد پرويز شهرياري است که با بيش از چهل هزار جلد کتاب در اختيار بنياد گذاشتهاند تا پس از
فراهم آوردن جايي در خور، کتابخانه و موزهٔ وابسته به آن برپا شود.
منابع
1- کتابِ «زندگينامه و خدمات علمي و فرهنگي پرويز شهرياري»
2- www.academist.ir
3- www.aftab.ir
