نگاهی به واکنش‌ها به قتل کودک 7 ساله اردبیلی

مرگ آتنا و چالش غفلت از آموزش کودکان
مرگ تلخ آتنا،کودک 7 ساله پارس آبادي، پس از همدردي‌ها خيلي زود درنگي در افکار عمومي ايجاد کرد. به‌طوري‌که بخش زيادي از واکنش‌ها به قتل آتنا به اين سمت و سو رفت که چطور مي‌شود و مي‌توان مانع بروز اين اتفاقات شد. برخي نبود آموزش‌هاي پيشگيري از آزارهاي جنسي در مدارس را دليل بروز اين حوادث خواندند، گروهي از جنجال سند آموزشي 2030 مصداق آوردند و برخي بي‌توجهي به مقوله حجاب را در بروز اين اتفاقات مؤثر خواندند. همه اين بحث‌ها با واکنش‌هاي متعددي همراه شد.
موج توئيتري عليه قاتلان خاموش
حادثه تجاوز و قتل آتنا در شبکه‌هاي اجتماعي و به‌ويژه توئيتر نيز واکنش‌هاي زيادي به همراه داشت که کاربران با هشتگ قاتلان خاموش درباره تجربه تجاوز و آزارجنسي نوشته بودند. گروهي از کاربران که خواستار اعدام قاتل آتنا بودند و گروهي ديگر که مخالف اعدام بودند. يکي از کاربران در توئيتي نوشته بود: «من هم مي‌گويم نه به اعدام و جدا تکراري است که «اگر بچه خودت هم بود اين را مي‌گفتي؟ » به‌خاطر بچه‌هايمان بايد به اعدام نه بگوييم چون باعث خشونت مضاعف مي‌‌شود. » يکي ديگر از کاربران نوشته بود: «مخالفت با اعدام مخالفت با مجازات و تطهيرکردن مجرم نيست؛ اعدام مجازاتي غيرانساني و قتل عمد قانوني است. نه به اعدام «حتي اگر… » ندارد. » پيش از مشخص‌شدن نتايج آزارجنسي آتنا، موجي در توئيتر به راه افتاد که مشکل اصلي را بدحجابي مي‌دانستند. حسين ابراهيمي يکي از کاربران روحاني توئيتر نوشته بود: «قاتل آتنا خانم‌هايي هستند که با لباس‌هاي محرک و چسب که همه جاي دنيا فقط قشر خاصي مي‌پوشند، امان از جوان‌ها مي‌برند! » اين توئيت نيز واکنش‌هاي بسياري داشت؛ تا جايي که الهام فخاري، منتخب پنجمين شوراي شهر تهران در توئيتر خود نوشت: «قاتل آتنا، ستايش و بسياري ديگر، ناداني، پافشاري بر ناداني و تلاش مستمر براي سر خود را زير برف کردن است. » يکي ديگر از کاربران نوشته بود: «بايد آموزش مسائل جنسي به کودکان داده شود تا اگر اتفاقي برايشان افتاد بدون خجالت کشيدن با خانواده‌هايشان در ميان بگذارند. » در اين ميان سند 2030 و بند آموزش به کودکان براي پيشگيري از اين اتفاقات مطرح شده بود ولي بايد در نظر گرفت که مشکل آزار جنسي کودکان در ايران نيازمند آموزش در همه حوزه‌ها است، اينکه فقط به کودک آموزش داده شود که نه بگويد يا از حقوق خود بر بدنش آگاه باشد کافي نيست، پدر و مادرها، معلمان و.. بايد با همکاري نهادهاي مختلف پيگير اين موضوع باشند. علاوه‌براين کليپ‌ها و اينفوگرافي‌هاي بسياري با محتواي آموزش آگاهي از آزارجنسي به کودکان در شبکه‌هاي اجتماعي منتشر شد.
همه واکنش‌ها به فاجعه پارس آباد
پس از شبکه‌هاي اجتماعي که قتل آتنا اصلاني، کودک قرباني کودک‌آزاري را در ابعاد وسيعي پوشش دادند، نوبت به واکنش چهره‌ها و مسئولان رسيد. اسحاق جهانگيري، معاون اول رئيس‌جمهوري ضمن ابراز تأسف از قتل اين کودک خواستار رسيدگي فوري به جنايت هولناک قتل «آتنا اصلاني» و مجازات قاتل شد. علي ربيعي وزير تعاون، کار و رفاه اجتماعي نيز به قتل آتنا واکنش نشان داد و گفت بايد به گونه‌اي عمل کنيم که ديگر در جامعه شاهد قرباني شدن آتناها و ستايش‌ها نباشيم. علي ربيعي در نشستي با بيان اينکه در بخش اعتياد، طلاق، خودکشي، همسرآزاري و کودک‌آزاري و ضرب و جرح مسئوليت داريم، به ضرورت پيشگيري در سطوح مختلف اجتماعي پرداخت و گفت: «پيشگيري از مسئوليت‌هاي شناخته شده ماست و بايد غربالگري‌هاي سلامت اجتماعي را گسترش دهيم. » او از تعبير معماري رواني و اجتماعي براي پيشگيري از آسيب‌ها استفاده کرده و تأکيد کرده است که تنها به اين وسيله است که مي‌توانيم با پديده‌هايي چون تجاوز جنسي به کودکان مواجه نباشيم. علي لاريجاني، ريس مجلس شوراي اسلامي نيز در اينستاگرام خود نوشت: «حادثه تلخ قتل دختر نازنين، دل‌هاي همه ملت شريف ايران را داغدار و اندوهگين کرده است. چهره معصومانه و نگاه پاک اين کودک، تلخي و تاثر از مرگ جانکاهش را، بيشتر و ناگوارتر مي‌کند. همه ما در غم و اندوه از دست دادنش به همراه خانواده محترم و عزيزش محزون و متأسف هستيم. ضمن اظهار همدردي و تسليت اين حادثه تلخ، از خداوند متعال براي خانواده محترم و به‌ويژه مادر داغدارش و همچنين مردم بزرگوار پارس‌آباد صبر و شکيبايي مسئلت مي‌کنم. » او در ادامه اين پيام از قوه‌قضائيه خواست تا در اسرع وقت و با دقت به پرونده اين جنايت رسيدگي کند.
مرگ دلخراش آتنا وزير بهداشت را نيز واداشت تا چند خطي درباره اهميت سلامت روان در جامعه و نقش آن در تعادل و تثبيت امنيت اجتماعي بنويسد. حسن قاضي زاده هاشمي در يادداشتي که در کانال تلگرامي‌اش منتشر کرده است، گفته: «بارها از اهميت سلامت روان در جامعه و نقش آن در تعادل و تثبيت امنيت اجتماعي سخن گفته شده است. مطالعات انجام شده در حوزه روان‌پزشکي نشان مي‌دهد در جوامع بشري سوءرفتار جنسي با کودکان، شايع‌تر از آن چيزي است که تصور مي‌شود؛ به گونه‌اي که بر‌اساس نتايج پژوهش‌هاي ميداني، در کشورهاي غربي تا 27 درصد دختران در کودکي مورد بدرفتاري يا آزار جنسي قرار گرفته‌اند. »
او با تأکيد بر اينکه زخم‌هاي برجاي مانده از چنين حوادثي، به آساني التيام نمي‌يابد، گفته است: «داستان غم‌انگيز آتناي عزيز، بار ديگر ثابت کرد در کنار برخوردهاي قاطع قضايي، با توجه به اقتضائات فرهنگي، نيازمند توجه به سلامت روان در جامعه و ترويج آموزش‌هاي لازم در مقاطع سني و تحصيلي از طريق والدين، نظام آموزشي و رسانه‌ها، به‌ويژه صداوسيما هستيم. »
واکنش‌ها به اينجا محدود نشد و رئيس سازمان بهزيستي نيز به مرگ دردناک «آتنا» واکنش نشان داد.
انوشيروان محسني بندپي در يادداشت خود با تأکيد بر اينکه مرگ دردناک و ناباورانه آتنا، نه‌تنها پدر و مادر اين دختر 7 ساله، بلکه همه مردم ايران را ماتم‌زده کرد، نوشته است: «ديروز «ستايش»، امروز «آتنا» و اميدواريم تکرار نشود، اين درد اجتماعي که آسيب بزرگي به پيکره سلامت اجتماعي وارد کرده است. » او علت‌يابي وقوع چنين پديده‌هايي را که ريشه در عوامل متعددي دارد نيازمند مطالعه دقيق دانسته و تأکيد کرده است: «سازمان بهزيستي به‌عنوان متولي مسائل اجتماعي بر خود واجب مي‌داند تا نسبت به ريشه‌يابي دقيق اين‌گونه پديده‌هاي زشت اجتماعي اقدام کند که در‌اين‌راستا کميته‌اي ويژه از کارشناسان براي بررسي موضوع در سازمان بهزيستي تشکيل شده است. بي‌شک براي ريشه‌کن کردن اين آسيب‌ها در جامعه به جهت آثار مخربي که بر سلامت اجتماع دارند، اولويت بر پيشگيري و آموزش است. »
بندپي به يکي از اقدامات سازمان بهزيستي با نام طرح نظام مراقبت‌هاي اجتماعي دانش‌آموزان (نماد) که با همکاري وزارت بهداشت، آموزش و پرورش، وزارت کشور، معاونت پيشگيري قوه‌قضائيه، بنياد برکت، کميته امداد و چندين سازمان ديگر به تازگي آغاز شده ،اشاره کرده که به گفته او به منظور حساس‌سازي و آگاه‌سازي دانش‌آموزان و واکسينه کردن آنها در برابر اين پديده‌هاي اجتماعي مخرب در دست اجرا است. هدف از اين طرح توانمندسازي دانش‌آموزان نسبت به مسائل اجتماعي و افزايش مهارت‌هاي فردي در راستاي کاهش معضلات اجتماعي است.
واکنش انجمن‌هاي حامي حقوق کودکان به قتل آتنا
علاوه بر سياست‌گذاران انجمن‌هاي حامي حقوق کودکان و نهادهاي مدني آموزشي کشور نيز در بيانيه‌هایي نسبت به اين حادثه تلخ واکنش نشان دادند. انجمن حمايت از حقوق کودکان در بيانيه‌اي ضمن ابراز تأسف عميق از اين واقعه ناگوار، از آن به‌عنوان «تلنگري هرچند پر تکرار بر افکار عمومى» ياد کرد که ساختار اجتماعي را وادار مي‌کند تا نسبت به باز‌شناسي نقش محيط و اجتماع در چرايي تحقق چنين جنايت‌هاي دردناکي تعميق بيشتري داشته باشد. در بخش‌هايي از اين بيانيه آمده است: «اين کودک معصوم بيش و پيش از آنکه قرباني انديشه و رفتار غيرانسانى يک مجرم سابقه‌دار شود، قرباني ناآگاهي‌هايي شده است که اجتماع در رفع آنها آن‌گونه که شايسته است همت نگمارده، قطعا اجتماع نيز دربرگيرنده تمامي نهاد‌ها از اصلي‌ترين آن که خانواده است تا ديگر نهادها خواهد بود. » معطل ماندن لايحه حمايت از کودکان و نوجوانان در مجلس، براي جلوگيري از تکرار چنين فجايعي يکي ديگر از مواردي است که در بيانيه اين نهاد مدني حامي حقوق کودکان بر آن تأکيد شده است. «اجراي ضعيف قانون حمايت از کودکان و نوجوانان مصوب سال ۱۳۸۱، همگي مسبب وقوع چنين حوادثي هستند. وقت آن است که رسانه‌ها و مسئولان براي حساس‌سازي جامعه نسبت به موارد مزبور وارد عمل شوند. از آنجايي که حقوق کودکان به دلايل روشن مورد حمايت ويژه‌ قوانين داخلى و قواعد بين‌الملل است، جنايت عليه آتنا اصلانى ٧ساله، نقض آشکار و دردناک حقوق کودک محسوب و محکوم نمودن آن نيز بي‌توجه به چرايي آن مفيد به فايده نخواهد بود. »
در بيانيه‌اي ديگر کانون صنفي معلمان پيرامون واقعه هولناک تجاوز و قتل آتنا اصلاني خواستار اصلاح نظام آموزشي و تربيتي کشور در مقابله با چنين بحران‌هايي شد. واقعيت اين است و بايد اقرار کرد که روش‌هاي تربيتي حاکم، به‌واسطه سيطره نگاه سطحي و تک بعدي و عمدتا ايدئولوژيک به مقوله آموزش‌وپرورش و تلاش بيهوده براي حفظ ظواهر، جهت مطلوب جلوه دادن فرهنگ جامعه، تاکنون، دستاورد قابل قبولي نداشته است و نيم نگاهي به آمارهاي جهاني، بيانگر اين واقعيت تلخ است که کشور ما، در زمينه فساد و جنايت، در وضعيت نگران‌کننده‌اي قرار دارد. به راستي آيا زمان آن نرسيده است که مسئولان کشور به خود آيند و در روش‌هاي منسوخ تربيتي، تجديدنظر کنند؟ آيا زمان آن فرا نرسيده که آموزش‌وپرورش کشور، در مسيري که برايش تعريف کرده‌اند بازنگري کند و به جاي تحميل خروارها خروار مفاهيم کهنه و بعضا بي‌فايده، بخشي از نيرويش را صرف آموزش مسائلي کند که نياز امروز و آينده زندگي فردي و اجتماعي است؟ بياييد باور کنيم که خطر در کمين تک تک فرزندان ماست. آنچه ديروز براي ستايش‌ها اتفاق افتاده و امروز براي آتنا اصلاني، فردا مي‌تواند دامنگير فرزندان ما و شما شود. در اين رابطه، آموزش بهداشت و سلامت جنسي و توانمندسازي کودکان در برابر آزار و سوءاستفاده جنسي بايد در اولويت قرار گيرد. روزنامه وقایع اتفاقیه