يک روانشناس باليني گفت: افکار منفي بر شکلگيري اضطراب پيش از امتحان دانشجويان تاثيرگذار است، ولي آنان ميتوانند با مرور عملکرد مثبت تحصيلي در گذشته و يا عملکرد ذهني خوب در حوزههاي ديگر به خودشان نشان دهند که آدم خنگي نيستند؛ چراکه شواهد زيادي وجود دارد که اين مسئله را ثابت کند.
محسن سعيديان در گفتوگو با ايسنا، در خصوص عوامل موثر در شکل گيري اين اضطرابها، اظهار کرد: اينکه چرا عدهاي از افراد در هنگام امتحانات، اضطرابي بيشتر از حد معمول و بهينه را تجربه ميکنند، بستگي به عوامل مختلفي مانند وجود يک اختلال اضطرابي زمينهاي، ويژگيهاي شخصيتي، عوامل خانوادگي، محيطي و موقعيتي و در نهايت عوامل فرهنگي دارد.
وي عنوان کرد: وجود يک اختلال اضطرابي، ميتواند تمامي زندگي يک فرد يا موقعيتهاي به خصوصي را درگير اضطراب کند که امتحانات ميتواند يکي از اين موقعيتها باشد و بيماري هاي اضطرابي همواره ريشه در مسائل و مشکلات دوران رشد رواني و به طبع آن وجود سيستم شناختي –فکري معيوب در فرد ميشود که نيازمند مراجعه به روان شناس و درمان اساسي است.
سعيديان خاطر نشان کرد: بعضي ويژگيهاي شخصيتي مانند اعتماد به نفس پائين، کمال گرايي و … نيز ميتواند زمينهساز اضطراب امتحان شود که در اين مورد هم تلاش براي برطرف کردن اضطراب امتحان بايد معطوف به تغيير و تعديل اين ويژگيهاي شخصيتي گردد.
وي ادامه داد: افرادي که دچار کمال گرايي هستند همواره استانداردها و معيارهاي سخت و بالايي براي خود تعريف ميکنند که رسيدن به آنها سخت و نيازمند تلاش بسيار بيشتري است. به طور مثال در مورد امتحانات آنها فقط به نمره 20 فکر ميکنند که اين ميتواند اضطراب زيادي از نرسيدن به آن حد نصابها ايجاد کند.
اين روانشناس باليني بيان کرد: بعضي خانوادهها با تعيين معيارهاي بسيار کمال گرايانه و فراتر از توانايي دانش آموزان و دانشجويان زمينه ساز ايجاد اضطراب در آنها ميشود که لازم است در اين زمينه از طريق نهادهاي مربوطه و رسانههاي جمعي آموزش و آگاه سازيهاي مناسبي صورت گيرد چرا که در بيشتر مواقع اين معيارهاي سخت گيرانه به طور مثال نمرات 19 و 20 يا معدل هاي بالاتر از يک حدي، هيچ ارتباطي با موفقيتهاي فرد در آينده يا انتخاب يک شغل مناسب و دستيابي به يک جايگاه مشخص ندارد و وضع چنين شرايطي بيشتر به منظور ارضاي بعضي نيازهاي رواني خود والدين هستند.
سعيديان اضافه کرد: بعضي عوامل فرهنگي و اجتماعي کلان همواره ميتواند بر افزايش سطح اضطراب امتحانات تاثير مستقيمي داشته باشد که از اين قبيل ميتوان به ارزشيابيهاي کمي به جاي کيفي در دانشگاهها و رواج روحيه مدرک گرايي اشاره کرد. حالا بعد از آگاهي مختصر درباره علل شکل گيري اضطراب، اگر بخواهيم در مورد روشهاي کنترل اضطراب راهکارهايي معرفي کنيم، ميتوانيم نکاتي را در نظر داشته باشيم.
وي گفت: دانشجويان با برنامه ريزي منظم و مديريت زمان در ايام امتحانات يا حتي قبل از آن ميتوانندمطمئن گردند که زمان کافي براي مطالعه دروس در اختيار دارند و اين مسئله مي تواند موجب کاهش اضطراب و سردرگمي شود، شناسايي افکار منفي مرتبط با شکل گيري اضطراب از قبيل بيش برآورد کردن سختي مطالب، کم برآورد کردن توانايي ذهني يا حافظهاي خود، فاجعه سازي درباره فرجام عدم موفقيت در امتحان، انتخاب گزينشي خاطرات منفي گذشته درباره نتيجه امتحانات، ناديده گرفتن موفقيتهاي قبلي در موقعيتهاي مشابه و افکاري از اين قبيل است.
اين روانشناس باليني اظهار کرد: چالش و رد کردن اين افکار منفي با استناد بر شواهد و مدارک موجود که ميتواند غلط بودن اين افکار را نشان دهد. به طور مثال زماني که اين باور منفي وجود دارد که «هر چه قدر هم که بخوانم فايدهاي ندارد چون آدم خنگي هستم» با مرور عملکرد مثبت تحصيلي در گذشته يا عملکرد ذهني خوب در حوزههاي ديگر به خودمان نشان دهيم که آدم خنگي نيستم چراکه شواهد زيادي وجود دارد که اين مسئله را ثابت کند.
وي در خصوص توجه برگرداني از علائم جسمي مرتبط با اضطراب، افزود: در هنگام اضطراب برخي علائم جسمي از قبيل تپش قلب، لرزش دست ها، تعريق و ريتم تنفس تند هم ممکن است وجود داشته باشد که توجه و تمرکز بيشتر بر اين علائم ميتواند اضطراب را شدت دهد. هر قدر که بتوانيم توجه خود را از علائم بدني دور کنيم، کنترل اضطراب آسان تر خواهد بود.
کارشناس ارشد روانشناسي باليني تصريح کرد: خواب و تغذيه مناسب، گفت و گوها مثبت و انرژي بخش در مورد نتيجه امتحان، اين مورد خصوصا در جمعها و محيطهاي خوابگاهي که دانشجويان با دوستانشان در مورد امتحانات به تبادل نظر ميپردازند ميتواند خيلي مفيد باشد.
وي در خصوص روش صحيح مطالعه کردن، بيان کرد: امروزه تکنيکهاي بسيار زيادي در اين موضوع به وجود آمده که از آن قبيل ميتوان به روش پس ختام (پيش خواني، سوال کردن، خواندن، تفکر، از حفظ گفتن، مرور) اشاره کرد که در فضاي مجازي اطلاعات کافي در مورد آنها وجود دارد.
اما نکته قابل طرح اين است که قطعا يک روش برتر براي مطالعه وجود نخواهد داشت چرا که اين مسئله به شدت فردي است و بنا بر ويژگيهاي منحصر به فرد، هر فرد از نظر تواناييهاي شناختي، علايق، عادتها، انتظارات و …. متفاوت خواهد بود که معمولا افراد در طي سالهاي تحصيل به مرور شيوه منحصر به فرد خود را براي مطالعه کردن مييابند.
سعيديان در خصوص تاثير محيط مطالعه بر دانشجويان، گفت: قطعا متغير با اهميتي است و تا جايي که امکان دارد بايد از لحاظ ارگونومي استانداردهاي لازم را داشته باشد (متغيرهاي مربوط به ميز و صندلي نشستن، نور کافي و …). علاوه بر اين هر چقدر اين محيط عاري از محرکهاي مزاحم صوتي و تصويري باشد نتيجه بهتري خواهد داشت و براساس يک اصل در روان شناسي، رفتاري هر قدر موقعيتي که يادگيري در آن رخ ميدهد شبيهتر به موقعيتي که قرار است اطلاعات در آن بازيابي شود (امتحان)، باشد نتيجه بهتري حاصل خواهد شد.
وي يادآور شد: همه ميدانيم که وجود سطح مشخصي از اضطراب در انجام کارهاي روزانه طبيعي و تا اندازهاي مفيد است؛ تا جايي که وجود اين اضطراب اندک موجب انجام صحيح و به موقع وظايف در فرد ميگردد اما مشکل زماني آغاز ميشود که سطح اضطراب از آن سطح بهينه فراتر رود و به جاي افزايش سطح عملکرد، موجب کاهش کيفي و کمي آن ميشود.
————
کانال مقاله ها 🌹 @eduarticle
