مهمترين هدف در فناوري (اطلاعات IT) جمعآوري، سازماندهي و پردازش دادهها است و انجام اين وظايف به كمك شبكههاي رايانهاي امكانپذير است.
امروزه اينترنت به يك وسيله عمومي براي ارسال، دريافت و پردازش اطلاعات تبديل شده است و ميزان كاربران آن پيوسته افزايش مييابد.
تا چندي ديگر افراد عادي هم براي ادامه كار و فعاليت روزانه خود مجبور به دانستن چگونگي كار با اينترنت خواهند بود. زيرا دامنه آن هر روز گسترش مييابد و شامل امور عادي زندگي نيز شده است.
شبكه اينترنت امكان مبادله سريع اطلاعات صوتي، تصويري و نوشتاري را براي همه كاربران در سرتاسر جهان فراهم آورده و نقش بسيار مهمي در تبديل اين جهان پهناور به يك دهكده جهاني ايفا كرده است.
در اين دهكده، نظام تعليم و تربيت بيشتر از ساير نظامها، متأثر از اين شبكه جهاني است. اينترنت هسته ارتباط از طريق رايانه است.
نظام اينترنت جهاني است و هزاران شبكه رايانهاي را به هم متصل ميسازد و مجموعه اطلاعات عظيمي را فراهم ميآورد كه دانشآموزان ميتوانند به آن دسترسي داشته باشند.
در بسياري از موارد اطلاعاتي كه اينترنت ارائه ميكند، بسيار روزآمدتر از اطلاعات كتابهاي درسي است. امروزه بدون هيچ مشكل قابل توجهي، بدون محدوديت مرزهاي جغرافيايي و محدوديت زماني، بدون صرف هزينههاي گزاف، با برخورداري از حداكثر ارتباط با مخاطب در كوتاهترين زمان قادرند آن گونه كه ميخواهند اطلاعات را در اختيار ديگران قرار دهند و همچنين از مخاطبان خود كسب اطلاع كنند. به همين دليل كه در نظام كنوني دنيا، اينترنت و اطلاع به دو مقوله تفكيكناپذير تبديل نشدهاند و همين امر موجب پيشرفتهاي بسياري در جوامع بشري شده است.
البته ممكن است نقش منفي اينترنت كمتر از نقش مثبت آن نباشد، ولي آنچه اهميت دارد اين است كه كابران و متخصصان اينترنت با شناخت كامل از ملزومات اينترنت يا به عبارت ديگر شناخت كامل از هنجارها و ناهنجارهاي اينترنتي، نقشهاي مثبت آن را تقويت كند و از نقشهاي منفي آن بكاهد.
در اين بخش به لحاظ مهم بودن نقشهاي مثبت و منفي اينترنت، به تعدادي از آنها اشاره و چند راه موثر براي استفاده از آن در كلاس مطرح ميشود.
نقشهاي مثبت اينترنت (محاسن):
1ـ جستجوي اطلاعات و دسترسي
به آن
2ـ پست الكترونيكي
3ـ خدمات انتقال فايل
4ـ تجارت الكترونيكي
5ـ بانكداري الكترونيكي
6ـ آموزش از راه دور
و …
نقشهاي منفي اينترنت (معايب):
1ـ انتشار ويروس
2ـ سرقت
3ـ دستيابي به اطلاعات محرمانه
4ـ نفوذ به رايانهها و خرابكاري
5ـ ترويج ماديگري
6ـ فساد اخلاقي
و …
چند راه موثر استفاده از اينترنت در كلاس
1ـ براي كمك به دانشآموزان و هدايت و انسجام بخشيدن به دانش:
اينترنت، دادههاي پايگاههاي اطلاعاتي حجيمي در موضوعهاي مختلف است كه به روشهاي مختلفي سازمان يافتهاند.
هنگامي كه دانشآموزان در منابع اينترنتي به جستوجو ميپردازند، ميتوانند با انجام دادن پروژههايي كه اطلاعات منابع مختلفي را به نحوي منحصر به فرد انجام ميدهند، مُهر خود را بر پژوهششان بزنند و آن را متمايز سازند.
2ـ براي پرورش يادگيري مشاركتي:
يكي از روشهاي موثر استفاده از اينترنت در كلاس، فعاليت پروژهمحور در گروههاي كوچك است.
اينترنت به قدري عظيم است و منابع آن به قدري زيادند كه كار تيمي حاصل بيشتر جستجوهاي اينترنتي را پربار ميسازد.
يكي از راههاي استفاده از اينترنت و يادگيري مشاركتي، سپردن نظرخواهي درباره يك موضوع به گروهي كوچك از دانشآموزان است.
دانشآموزان ميتوانند اين پژوهش را طراحي و وارد اينترنت كنند و در عرض چند روز از نقاط مختلف سراسر جهان پاسخ بگيرند.
آنگاه ميتوانند دادههاي به دست آمده از اين پيمايش را سازماندهي، تحليل و خلاصه كنند و با دانشآموزان سراسر دنيا در ميان بگذارند.
نوع ديگر از پروژههاي مشاركتي، فرستادن دانشآموزان به «شكار اينترنتي» است تا اطلاعاتي را به دست آورند يا مسألهاي را حل كنند.
3ـ اجازه پست الكترونيكي:
يكي از پروژههاي آموزشي جديد كه روز به روز متداول ميشود ارسال نامه الكترونيكي (ايميل) است.
دانشآموزان از اين طريق با دانشآموزان مدارس يا كشورهاي ديگر تماس برقرار ميكنند.
ايميل به ويژه براي دانشآموزاني كه خجالتياند و از ارتباط رودررو پرهيز ميكنند، كارايي بالاتر خواهد داشت.
4ـ بالا بردن دانش و درك معلمها:
يكي از منابع اينترنتي عالي بــراي معــلمها، مــركز منــابع اطـــلاعــاتي
(ERIC?(http://ericir.syr.edu است كه درباره گستره وسيعي از موضوعهاي آموزشي، اطلاعات رايگان در اختيار معلمها ميگذارد. شما ميتوانيد پرسش مورد نظر خود را با نوشتن چند كليد واژه مربوط به موضوع پرسش با ايميل به پخش
(ERIC Ask (askeric@askeric.org بفرستيد و در عرض دو روز در پاسخ، فهرستي از منابع را دريافت كنيد.
بخش Ask ERIC همچنين اطلاعاتي درباره طرح درسها و ارتباط با منابع در اختيار شما ميگذارد.
به هر حال اينترنت ميتواند ابزاري ارزشمند در كمك به يادگيري دانشآموزان باشد، ولي همانطور كه ذكر شد، ضررهايي نيز در آن نهفته است.
نگرانيهايي درباره دستيابي دانشآموزان به سايتهاي غيراخلاقي و اطلاعات نادرست در وبسايتهاي شخصي وجود دارد.
نصب وسايل و گذراندن دورههاي آموزشي مربوط به آن نيز هزينهبر است، ولي با ايجاد فرهنگ استفاده از اينترنت از طريق آموزشهاي لازم ميتوان از نقشهاي منفي آن كاست.
براي اين كه اينترنت در كلاس درس موثر واقع شود، لازم است كه معلمها از آموزش كافي و كارگاههاي علمي و پشتيباني فني بهرهمند شوند.
اگر از اينترنت استفاده موثر و مطلوب شود، دستيابي به دنيايي از دانش و افراد بسياري براي دانشآموزان امكانپذير خواهد شد كه با هيچ روش ديگر امكانپذير نخواهد بود.
منابع:
ـ ابراهيم باي سلامي، ابراهيم (1352). اينترنت «اطلاعات و ارتباطات»، قم، نشر ابتكار دانش، 1352.
ـ ذوفن، شهناز، كاربرد فناوريهاي جديد در آموزش، تهران، انتشارات سمت، 1383.
ـ سانتراك، جان دبيلو، روانشناسي تربيتي (ترجمه مشاهده سعيدي و ديگران)، تهران، نشر موسسه خدمات فرهنگي رسا، 1387
ـ وحيدي، محمدرضا، خودآموز اينترنت، تهران، نشر گسترش رايانه، 1382.
حسين بهروش
كارشناس ارشد برنامهريزي درسي
و كارشناس تكنولوژي آموزشي
codex09x
page11
