باسوادي والدين و تأ ثيرآ ن بر کيفيت آموزشي دانش آموزان

باسوادي والدين و تأ ثيرآ ن بر کيفيت آموزشي دانش آموزان
خسرو مختاري – كارشناس ارشد برنامه ريزي درسي

محيط يادگيري از خانواده آغاز شده، در مدرسه و جامعه تداوم مي يابد و عملكرد دانش آموزان را متاثر مي سازد..
بدون شك پيشرفت تحصيلي دانش آموزان به عوامل متعددي نظير ميزان درآمد، سطح تحصيلات والدين، رفتار والدين، محيط مدرسه، فضاي خانواده، نوع مدرسه، امكانات آموزشي، معلم، رفتار معلم، استعداد دانش آموزان، محل زندگي، نحوه پوشش معلم، محل مدرسه، رفتار همكلاسي ها و بسياري عوامل ديگر بستگي دارد.
سطح تحصيلات والدين همانند ساير عوامل به شكل هاي گوناگون در پيشرفت و يا افت تحصيلي دانش آموزان موثر است.ممكن است دانش آموزاني كه والدين آنها از سطح سواد بالايي برخوردارند و در حل و انجام تكاليف خود دچار مشكل شوند والدين آنها در انجام تكاليف به آنها كمك مي كنند اما اگر والدين بي سواد باشند نمي توانند كمك كنند . نحوه نگرش والدين به تحصيلات فرزندان نيز در پيشرفت تحصيلي آنها موثر است.

*افت تحصيلي:
افت تحصيلي امروزه يكي از نگراني هاي مهم خانواده ها و مسئولان تعليم وتربيت و معلمان است. همه ساله شمار زيادي از دانش‌آموزان در كشورهاي مختلف جهان با پديده‌اي به نام افت تحصيلي روبرو مي شوند . اين پديده علاوه بر زيان هاي زياد اقتصادي كه به دليل تكرار پايه يا صرف هزينه مجدد براي دانش‌آموختگان انجام مي‌پذيرد، آثار منفي كه سلامت روحي دانش‌آموزرا بر هم مي زند برجا مي‌گذارد. دانش آموزي که دچار تجديدي يا مردودي مي شود ممکن است دچار افسردگي شديد و نااميدي يا حتي ترک تحصيل شود.
موفقيت تحصيلي دانش آموزان :
– بين سطح سواد والدين و موفقيت تحصيلي دانش آموزان رابطه مستقيمي وجود دارد . هر چه سطح تحصيلات والدين بالاتر باشد به همان ميزان ، دانش آموزان در امر تحصيل بيشتر پيشرفت مي کنند .
تأثير عميقي که اين موقعيت اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي بر روي افراد خانواده و جامعه برجا مي گذارد، موجب بي نظمي و آشفتگي رواني مي گردد، البته اين آشفتگي رواني را در طبقات مختلف جامعه مي توان ديد .
شيوه هاي انحرافي ، ايجاد علايم رواني بيماري ، اقدام به خودکشي ، بستري شدن وقطع ارتباط با واقعيت در طبقات پايين اجتماع بيشتر ديده مي شود.مسائل فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي، پيش فرض اين مشکل است و قابل بررسي است.
مفهوم کيفيت:
– کيفيت عبارتست از دست يابي به استانداردهاي از پيش تعيين شده و پاسخ دادن به نيازهاو انتظارات افراد کيفيت در آموزش و پرورش و مدارس به تغيير يا تغييراتي گفته مي شود که در رفتارهاي دانش آموزان بروز مي کند.و به بهبود نظام آموزشي در تمامي حوزه ها منجر مي شود. تنها معيار معتبر کيفيت ، تغيير رفتار مطلوب دانش آموزان است. کيفيت در همه ابعادرفتاري دانش آموزان ظاهر مي شود يعني از نوعي جامعيت و کليت برخوردار است.

يكي از تعاريف كيفيت عبارت است از مطابقت با شرايط مطلوب و مورد انتظار مشتري ،(پرفسور برن) در مورد كيفيت مي گويد « ايده مفهوم كيفيت مبتني بر قضاوت ها است. كه در مورد ارزشمندي و تناسب ويژگي و صفات نمادي خاص صورت مي پذيرد . ما براي يك شي از نظر كيفيت صفتي ذكر مي كنيم كه آن را از شي يا اشياي دگر مجزا وداراي صفت ها متمايز و عالي تر باشد . پس كيفيتي كه بيشتر مورد توجه است ، منظور صفت است كه در اصطلاح به آن مفهوم نرماتيو مي گوئيم.
مفهوم سواد:

درابتداي عصر چاپ، سواد به معناي توانايي خواندن، نوشتن و درک کردن بود. در آن روزگار، اطلاعات مترادف با دانش بود و دانش عاملي براي کسب قدرت محسوب

مي شد. از اين رو تنها گروهي اندک و عموماً صاحبان قدرت و ثروت مي توانستند به اين منبع قدرتمند دست يابند تا آن که در سال 1950 « سواد » به منزله يک حق قانوني، عمومي و جهاني در يونسکو تصويب و به جهانيان عرضه شد. در اعلاميه جهاني يونسکو « سواد » به معناي توانايي لازم براي کاربرد صنعت چاپ در تمام عرصه هاي زندگي تفسير شد. به تعبيري ديگر توانايي خواندن و نوشتن براي همه. بنابر اين، اگر فردي مي توانست نام خود را بنويسد و امضا کند، با سواد تلقي مي شد.

«بريويک وگي» اظهار مي دارد که اهداف فردي و اجتماعي در طول زمان منجر به وسيع شدن معناي سواد شده اند. به همين دليل درعصر چاپ به دليل نيازهاي فردي و اجتماعي سواد از انحصار گروه نخبگان و قدرتمندان جامعه خارج شده و براي تمام اقشار جامعه معنا مي شود. ازاين رو، از نظر ايشان، سواد آينه توسعه نيازهاي اطلاعاتي جامعه است. بدين ترتيب « سواد » مفهومي پويا است.« کندي » نيز در سال 1993 مي گويد، سواد در واقع با نيازهاي اطلاعاتي جامعه در هر زمان، مرتبط است.

نتيجه گيري:

در گذشته ، سواد را بيشتر توانايي خواندن، نوشتن ، و حساب کردن مي‌دانستند ولي در عصر حاضر با توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات، توليد و توزيع اطلاعات متنوع، ظهور شبکه‌ها، پايگاه‌هاي اطلاعاتي و چندرسانه‌اي‌ها، و نياز بيشتر انسان به اطلاعات، مفهوم سواد تغيير يافته است. مفهوم سواد در جامعه اطلاعاتي امروز که در معرض تغييرات فناوري و همچنين منابع اطلاعاتي بي‌شمار قرار دارد بر ا ي مفاهيم ديگري چون سواد کتابخانه‌اي، سواد رايانه‌اي، سواد شبکه‌اي، سواد رسانه‌اي و سواد اطلاعاتي پيوند يافته است. زندگي در جامعه اطلاعاتي به سواد اطلاعاتي ، يعني مجموعه‌اي از توانايي‌ها و مهارت‌ها براي جستجو، ارزيابي ، و استفاده مؤ ثر از اطلاعات نياز دارد.

بي سوادي با فقر و ناهنجاري، پيوند مستقيم دارد و در محروم ترين مناطق کشورهايي که دچار کمبود منابع طبيعي هستند، در بين فراموش شده ترين، گروه هاي انساني و کساني که از نارسايي ها و کمبودهاي مهم و اساسي مانند: غذا، بهداشت، مسکن، بيکاري و… رنج مي برند به گسترده ترين شکل ممکن وجود دارد.

تداوم بي سوادي سدي عظيم در راه توسعه است و مانع از آن مي شود که ميليون ها نفر مرد و زن، عنان زندگي خود را در دست بگيرند.درصد مردودي و ضعف تحصيلي در بين کودکاني که بدون صبحانه، به مدرسه مي روند، بيشتر از کودکاني است که مسئله سوء تغذيه دارند. در محيط‌هاي فقير، کودکاني که با شکم گرسنه به مدرسه مي روند، وضعيت مدارس نيز، چندان تعريفي ندارد. در خانواده هاي سطح پايين، چون والدين نيز معمولاً از سطح تحصيلات پاييني برخوردارند، در رسيدن به درس و مشق و تربيت فرزندان، با مشکل رو به رو مي شوند.مشاغل و گرفتاري هاي روزمره پدران و سواد و تحصيلات اندک، پرجمعيت بودن خانواده ها، اختلاف هاي خانوادگي، دوستان ناباب و فقر اقتصادي، با انحرافات از رفتار به هنجار، رابطه اي قابل ملاحظه دارد.

تحصيلات پدران و مادران در رفتار به هنجار فرزندان تأثير انکار ناپذير دارد، اما در بررسي ها ي انجام شده، نقش مادران، چشم گيرتر مي نمايد. دور بودن پدران از منزل به دليل اشتغال، باعث مي شود که فرزندان، بيشتر ساعات بيداري را با مادران خود بگذرانند. از اين رو سطح سواد و تحصيلات مادران مي تواند در هدايت تحصيلي و شغلي فرزندان تأثير قابل ملاحظه‌اي داشته باشد.

تحصيلات والدين،سرآغاز و زيربناي پيشرفت جريان زندگي خانواده و جامعه است. اهميت تحصيلات، صاحب نظران تعليم و تربيت را به تلاش براي کشف مهم ترين عوامل مؤثر در پيشرفت يا اُفت وضعيت رفتاري و درسي، وادار نموده است.

و از آن‌جايي که سلامت رواني يا آشفتگي رواني، بر آموزش و پرورش و بهداشت روحي و رواني و رشد و تربيت نوجوانان تأثير دارد، مي بايست شناخت عميق تري از سطح سواد و تحصيلات و طبقات مختلف اجتماعي به‌دست آوريم و به اضطراب ها، ترس ها، مشکلات خانوادگي کودک و حتي غنا و فقر کودک، پي برده و در جهت خدمت صحيح تر به کودکان استفاده کنيم.

به طور کلي، نقش تحصيلات والدين، در تربيت فرزندان و جلوگيري از بروز ناهنجاري ها و بزه کاري ها، رعايت نظم و انضباط در خانه و مدرسه و جامعه، رشد شخصيت و اعتماد به نفس و عزت نفس و دوري از لغزش ها، داشتن هدف در زندگي، توانايي در برقراري روابط محبت آميز و برخورد خوب و مؤدبانه با دوستان و همکلاسي ها و معلمان، پرورش احساس مسئوليت در برابر خانواده و جامعه، رعايت بهداشت فردي و نظافت عمومي، نگهداري و حفظ منابع طبيعي و اموال عمومي و … بسيار حساس و مهم است.

والدين مي توانند، بدين وسيله، سرمشق و الگو و نمونه شايسته اي براي فرزندان خود باشند.

اجراي يک برنامه مبتني بر طراحي کيفيت آموزش و پرورش، مستلزم اطلاعات آموزشي جديد است و تقويت تصميم‌گيري توسط افراد و مقامات، مستلزم تعيين مجدد اختيارات و مسؤليت‌هاي آموزشي خواهد بود. بازنگري در مسائل آموزشي نياز به برنامه ريزي به عنوان يک مهارت، تخصيص منابع مالي، انساني و کالبدي دارد و ايجاد هر نوع تغييري در مقولات ياد شده مستلزم پژوهش‌‌هاي آموزشي کيفي و ميان رشته اي است. همچنين براي ترسيم وضع مطلوب ضرورت دارد دورنماي گسترده تري در نظر گرفته شده و چشم انداز دقيق‌تري از آينده مدنظر قرار گيرد. .

در راستاي بازنگري و برنامه‌ريزي براي كيفيت بخشي به امر آموزش شرايط فيزيکي محيط آموزشي و تحصيلات خانواده ها نيز در کنار ساير عوامل در کارآمدي و اثربخشي کار نقش مهمي را ايفا مي‌کند.

منابع

ـ پيام يونسكو. انتشارات كميسيون ملي يونسكو در ايران، شماره 242.

ـ مومني، هوشنگ، مديريت منابع اطلاعات، جلد دوم، نشر اتحاد، 1372.

‌ـ جامعه پس از سرمايه‌داري، ترجمه محمود طلوع، انتشارات مؤسسه خدمات فرهنگي رسا، چاپ دوم، 1375.

– و.هيل، مايكل، تاثير اطلاعات بر جامعه، بررسي ماهيت، ارزش و كاربرد اطلاعات، ترجمه محسن نوكاريزي، نشر چاپار، 1381.] پيتراف، دراكر،

-برچ، جان، گراد نيتزكي، گراد، سيستم‌هاي اطلاعاتي در تئوري و عمل، ترجمه منوچهر غيبي، مركز آموزش مديريت دولتي.

بيابانگرد، اسماعيل – افت تحصيلي يا اتلاف در آموزش و پرورش – فصلنامه تعليم و تربيت – سال دوم، شماره 8و 7، 65‌

ثاقب تهراني، مهدي، تدين، شبنم، مديريت فناوري اطلاعات، مركز آموزش مديريت دولتي، 1380.

مجيدي، اردوان، چارچوب اوليه نظري دولت الكترونيك، فاز صفر از طرح مطالعه و طراحي معماري و راهبرد ملي توسعه دولت الكترونيكي، اسفند 1383.

-افروز غلامعلي – مباني روانشناختي افت تحصيلي – انتشارات مدرسه –1386

-جيدي، اردوان، درخشان رضا، دورنماي معماري سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران. 1386

– مجيدي، اردوان، دورنماي معماري نظام آموزشي براي جامعه اطلاعاتي، 1386.

. آقازماني، علي محمد . « سواد اطلاعاتي خود را بالا ببريم » . هدف و اقتصاد . 8و9 مهر 1385.

. افروزي نيا، عبدالجليل . « سواد اطلاعاتي و آموزش عالي » . آفرينش . آبان 1384.

. سان، پينگ . « سواد اطلاعاتي در آموزش عالي چين » . ترجمه مرضيه بردستاني . فصلنامه كتاب . 61 .

. ستايش، حسن .« سواد اطلاعاتي » . انتخاب . ارديبهشت

منبع : روزنامه اطلاعات