اول ـ رئيس دانشگاه تهران سه روز پيش در گفتگو با خبرنگاران گفت در حال حاضر فارغ التحصيلان دکتري بيش از گذشته از کشور خارج ميشوند، سازمان امور دانشجويان اعلام کرده است که 23 هزار نفر از دانشجويان در يک سال اخير مدارک خود را براي خروج از کشور تبديل کرده اند که در اينميان دانشجويان دانشگاههاي تهران، شريف و اميرکبير بيشترين خروج را داشته اند.
سرمايه انساني، بزرگترين سرمايه هر کشور و توسعه انساني، زيربنا و پيش نياز همه صُور توسعه از جمله توسعه اقتصادي، فرهنگي، علمي، تکنولوژيک ، بهداشتي و رفاهي است. توسعه انساني به معني تجهيز نيروي انساني کشور به دانش، مهارت و فناوري است. طبعاً توسعه پزشکي و سلامت، در يک رابطه دوسويه هم در خدمت توسعه انساني است و هم از توسعه انساني بهره ميگيرد.
خروج نيروي انساني توسعه يافته و متخصص از کشور، تحت هر عنواني اعم از مهاجرت نخبگان ، فرارمغزها و…. بزرگترين خسران براي يک سرزمين است. دولتها هر چند نميتوانند آزادي افراد را براي انتخاب محل زندگي سلب کنند اما موظفند شرايطي فراهم آورند که مهاجرت جمعيت توسعهيافته به حداقل برسد. اما آيا در شرايط کنوني ميتوان مهاجران را يکسره و يک طرفه سرزنش کرد؟
دوم ـ نتايج آمارگيري نيرويكار توسط مرکز آمار ايران نشان ميدهد نرخ بيکاري عموميدر کشور کماکان دو رقميو بيش از 11 درصد است. اما نرخ بيکاري جوانان 15 تا 30 ساله بيشاز 25 درصد و نرخ بيکاري فارغ التحصيلان دانشگاه بيش از 40 درصد است. در اين ميان نرخ بيکاري زنان همواره بيشتر از مردان است.
برابر آمارها، بيش از سه ميليون بيکار در کشور وجود دارد و سالانه 800 هزار نفر نيروي متقاضي کار جديد به اين آمار افزوده و وارد بازار کار ميشوند.
سوم ـ ذات ايجاد شغل وظيفه دولتها نيست اما ايجاد فضاي اقتصادي مناسب براي سرمايهگذاري و رشد و توسعه اقتصادي وفق قانون اساسي وظيفه قطعي دولتهاست. ايجاد فضاي کسب و کار، فراهم آوردن زمينه سرمايه گذاري داخلي و خارجي، امنيت سرمايه گذاري و ايجاد انگيزه و چشم انداز مناسب از آينده وظيفه لامحاله دولتهاست. حرکت با مردم است اما دولتها بايد موانع را از پيش پاي مردم بردارند و خارمغيلان را از راه برکنند و سنگلاخها و باتلاقها را به راه هموار و ايمن و امن تبديل کنند. فرقي نميکند اين موانع، اقتصادي باشد يا امنيتي يا فرهنگي يا سياسي. حتي زماني که کشور و ملک و مملکت در تهديد بيگانه و تحريم دشمن قرار ميگيرد وظيفه رفع تهديد و تحريم ، به هر نحو ممکن بر عهده دولت است. در غير اين صورت هر نوع احساس ناپايداري و پيشبينيناپذيري شرايط اقتصادي، لاجرم همانگونه که به خروج سرمايههاي مادي ميانجامد، منجر به خروج بخشي از سرمايههاي انساني ميشود و بديهي است که در اين ميان کشورهاي پذيرنده مهاجر، سرمايههاي انساني ما را سرند ميکنند و نيروهاي تجهيز شده و صاحب تخصص را برميگزينند.
چهارم ـ آمارها از کاسته شدن تدريجي شتاب افزايش جمعيت حکايت دارد. هر چند براساس بدبينانهترين تحليلها نيز ما دستکم تا حدود سال 1430 رشد جمعيت مثبت داريم، معهذا برخي اظهار نگراني ميکنند که کمشدن ميزان مواليد در بلند مدت به پيري جمعيت ميانجامد. در صورت درست بودن اين نگراني، يگانه راه افزايش ميزان زاد و ولد از اشتغال و ايجاد درآمد پايدار براي جوانان ميگذرد. ازدواج در شرايط امروز، به حداقلي از احساس ثبات معيشتي نياز دارد. جواناني که درصد تأسفآوري از آنها بيکار و فاقد درآمدند را نميتوان صرفاً با نصيحت و موعظه به ازدواج و فرزندآوري ترغيب يا مجبور کرد. از طرفي وقتي جوانان تحصيلکرده و متخصص به خاطر يافتن شغل چارهاي جز مهاجرت نبينند نه تنها اين سرمايههاي انساني را از دست ميدهيم بلکه به همراه هر يک از آنها ميلياردها تومان سرمايه مادي که خرج رشد و بهداشت و سلامت و آموزش و تخصص آنها شده است نيز از دست رفته است. بديهي است بسيار رواتر است پيش از آنکه به فکر جوان ماندن جمعيت کشور در آينده نسبتاً دور باشيم، به فکر حفظ و بهرهمندي از جوانان برومند و دانشمند امروز باشيم.
عليرضا خاني
——————-
کانال مقاله ها 🌺 @eduarticle
