تاریخ آموزش و پرورش

دور ناقص دوره‌هاي تحصيلي


شهناز سلطاني:

«فقط 70 درصد كودكان كشور دوره پيش‌دبستاني را مي‌گذرانند.» در دوره « پيش‌دانشگاهي» از ابتدا قرار بود براي 15 درصد دانش‌آموزان اجرا شود، اما هم‌اكنون بسياري از دانش‌آموزان سال سوم متوسطه را زير پوشش دارد.» «اغلب دانشجويان ورودي جديد ملزم به گذراندن واحدهاي پيش‌نياز هستند.» اينها بخشي از نقايصي است كه در دوره‌هاي تحصيلي ديده مي‌شود، اما علي‌رغم پژوهش‌هاي كارشناسان، سال‌ها است كه تغييرات جدي و ضروري در دوره‌هاي تحصيلي مغفول مانده است. البته از چند سال پيش زمزمه‌هايي مبني بر حذف دوره پيش‌دانشگاهي و جايگزين كردن آن با دوره پيش‌دبستاني به گوش مي‌رسد، اما ظاهراً تا رسيدن به اين نقطه فاصله‌اي چندساله در پيش داريم. 

دوره‌هاي تحصيلي ابتدايي، راهنمايي و متوسطه از 50 سال پيش در نظام آموزشي كشور جاي خود را باز كرده‌اند. اين دوره‌ها كه از نظام‌هاي آموزشي برخي كشورهاي اروپايي گرته‌برداري شده است، در ابتدا پاسخگوي نياز نسل دانش‌آموز بوده، اما هم‌اكنون به نظر مي‌رسد اين دوره‌ها بايد مورد بازنگري اساسي قرار گيرند. به‌طور مثال اهميت و تأثيرگذاري پيش‌دبستاني مورد تأييد متوليان تعليم و تربيت كشور است، در حالي كه پس از گذشت بيش از يك قرن از ورود آموزش‌هاي پيش‌دبستاني به كشور كم نيستند بچه‌هايي كه محروم از اين آموزش‌ها هستند و بخش عمده‌اي از اين مسئله هم به خلأ الزامي نبودن دوره پيش‌دبستاني بر‌مي‌گردد . از طرف ديگر در نظام آموزشي فعلي دوره پيش‌دانشگاهي زماني كه 2 دهه قبل طراحي و اجرا شد، قرار بود دانش‌آموزاني را زير پوشش خود قرار دهد كه قصد راهي شدن به دانشگاه را داشتند، اما هم‌اكنون بخش عمده‌اي از بچه‌هاي دوره متوسطه وارد دوره پيش‌دانشگاهي مي‌شوند، علاوه بر آن براي كساني هم كه به دانشگاه راه پيدا مي‌كنند، گذراندن واحدهاي پيش‌نياز جزو ملزومات شروع درس و دانشگاه مي‌شود. 

 

دوره‌هاي تحصيلي به ترميم نياز دارد 
«دكتر عليرضا شريفي» عضو پژوهشگاه تعليم و تربيت كشور در اين باره با اشاره به فلسفه دوره‌هاي تحصيلي به «ايران» مي‌گويد: «دوره‌بندي تحصيلي براي پاسخ به نيازهاي عاطفي، آموزش، جامعه شناختي و روان‌شناختي طراحي نشده است. بنابراين 
هر چه دوره‌بندي‌ها دقيق‌تر و علمي‌تر باشد كارايي آن بهتر خواهد بود. اگر در دوره‌بندي فعلي هم ترميم هاي صورت گيرد، اين دوره نسبتاً مناسب است. البته در اواخر دهه 60 مسئولان تصميم گرفتند دوره متوسطه را سه ساله كرده و با همكاري وزارت علوم برگزاركننده دوره‌اي در قالب پيش‌دانشگاهي باشند، در حالي كه وزارت علوم از اين مسئوليت شانه خالي كرد و آنچه بر جا ماند بار جديد مالي، اداري، آموزشي و انساني است كه بر دوش مجموعه‌ آموزش و پرورش سنگيني مي‌كند. بنابراين هنوز نظام آموزش كشور پاسخ روشن و علمي براي چرايي وجود اين دوره ندارد، در حالي كه سال‌هاست كارشناسان اين حوزه آن را ناكارآمد تلقي مي‌كنند.» 
وي در پاسخ به اينكه براي برون‌رفت از وضع موجود چه مي‌توان كرد، توضيح مي‌دهد: «با توجه به اينكه هر ساله جمعيت دانش‌آموزي كلاس اولي كاهش مي‌يابد، بنابراين از نظر فضاي آموزشي مشكل چنداني ديده نمي‌شود، اين بهترين شرايط براي جايگزين كردن پيش‌دبستاني به جاي پيش‌دانشگاهي است، البته اين دوره نياز به نيروي انساني كارآمد دارد كه اين نياز را هم مي‌توان با برگزاري دوره‌هاي كوتاه مدت ضمن خدمت پاسخ داد. بايد اين نكته را نيز مدنظر قرار داد در صورت جايگزين كردن اين دوره‌ها، پيش‌دبستاني هم به بلاي پيش‌دانشگاهي مبتلا نشود، به اين معني همان گونه كه پيش‌دانشگاهي به بخشي از دوره متوسطه تبديل شد، پيش‌دبستاني هم به بخشي از دوره ابتدايي تبديل شود.» 
شريفي درباره سال اول متوسطه هم توضيح مي‌دهد: «بالاترين آمار تكرار پايه در سال اول متوسطه قرار دارد، بنابراين ريزش دانش‌آموزي بالايي در اين پايه داريم، در حالي كه بايد مطالعات جدي در اين باره انجام گيرد كه با توجه به عمومي بودن آموزش‌ها در پايه اول متوسطه، آيا اين پايه به دوره راهنمايي منتقل شود يا در همان متوسطه باقي بماند.» 
در دستور كار شوراي عالي 
«مهندس مهدي نويدادهم» دبيركل شوراي عالي آموزش و پرورش هم درباره تغييرات احتمالي دوره‌هاي آموزشي به «ايران» مي‌گويد: «كارآمدي يا ناكارآمدي دوره پيش‌دانشگاهي در سال‌هاي اخير در دستور كار كارشناسي مجموعه آموزش و پرورش قرار گرفته است. در اين ميان گروهي بشدت معتقدند طراحي اين دوره از ابتدا اشتباه بوده و هيچ كارايي هم نداشته است. گروهي ديگر نيز معتقدند اين دوره موفق بوده و بنابراين اصرار بر وجود آن دارند. 
به نظر من هم كارآمدي يا ناكارآمدي آن بايد با فلسفه وجودي آن سنجيده شود. زماني كه مسئولان آموزش و پرورش به تغيير نظام تصميم گرفتند شرايط خاصي در جامعه حاكم بود، به گونه‌اي كه يك و نيم ميليون متقاضي پشت در دانشگاه بود و ظرفيت محدود دانشگاه‌ها به هيچ وجه پاسخگوي آن نبود، بنابراين نياز به دوره واسطي داشتيم كه مدرسه را به دانشگاه وصل كند، اما امروزه بسياري از دلايل فلسفي ايجاد دوره پيش دانشگاهي عملاً منتفي شده كه بايد آن را جزئي از سيستم آموزش و پرورش قلمداد كرد و كل سيستم را مورد بازنگري قرار داد. اين موضوع در طرح تدوين سند ملي آموزش و پرورش كه سندي راهبردي است، مطرح شده است. به هرحال تغييرات در دوره پيش دانشگاهي در دستور كار شوراي عالي آموزش و پرورش قرار گرفته و جايگزيني هم براي آن پيشنهاد داده‌ايم كه در صورت تصويب اجرايي خواهد شد.» 

هر دوره تحصيلي جديد همچون پيش دانشگاهي كه در نظام آموزشي كشور اجرا مي‌شود، از نظر علمي و منطقي بايد پس از اجرا، هر ساله جايگاه و اثربخشي آن موردمطالعه قرار گيرد. اين در حالي است كه در نظام تعليم و تربيت كشور پس از پژوهش‌ها و مطالعات كارشناسي بسيار، ناكارآمدي دوره‌اي مثل پيش‌دانشگاهي تأييد مي‌شود، اما مسئولان بدون توجه به اين مسئله سال‌ها با صرف هزينه‌هاي بسيار، نيروي انساني و زماني آن را تداوم مي‌بخشند. به هرحال ناكارآمدي دوره پيش دانشگاهي و خلأ جبران ناپذير دوره پيش دبستاني را پژوهشگران سال‌هاست كه فرياد مي‌كنند. 

به نقل از روزنامه ایران 26/7/1388

+ نوشته شده در  چهارشنبه 11 اسفند1389

Mahmoud Hosseini

من، یک معلم بازنشسته از سال ۱۳۸۸، با علاقه فراوان به فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی و با هدف انتقال تجربه‌های شخصی و بهره‌گیری از تجربه‌های دیگران، در مهرماه همان سال وبلاگ بانک مقالات آموزشی و فرهنگی را با آدرس www.mh1342.blogfa.com راه‌اندازی کردم. خوشبختانه این وبلاگ با استقبال خوبی روبه‌رو شد و در ادامه، سایت مستقل خود را با آدرس www.eduarticle.me فعال نمودم. اکنون این سایت با طراحی زیباتر و امکانات گسترده‌تر در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد. - مطالب و مقالات منتشرشده در سایت الزاماً مورد تأیید مدیریت نیست و مسؤولیت آن‌ها بر عهده نویسندگان است. - استفاده از یادداشت‌ها و مقالات اختصاصی سایت با ذکر منبع بلامانع است. - مطالب صفحه نخست روزانه به‌روزرسانی می‌شوند؛ برای دسترسی به موضوعات مورد نظر می‌توانید از فهرست اصلی، کلیدواژه‌های پایین مطالب و موتور جستجوی سایت استفاده کنید. - مراجعه‌کنندگان عزیز می‌توانند مقالات و نوشته‌های خود را ارسال کنند تا با افتخار به نام خودشان منتشر شود. ممکن است نام نویسندگان یا منابع برخی مقالات ناخواسته از قلم افتاده باشد که پیشاپیش پوزش می‌طلبم. همچنین لازم می‌دانم از همراهی ارزشمند همکار فرهنگی، خانم وحیده وحدتی، صمیمانه قدردانی کنم. از نظرات و پیشنهادهای سازنده شما برای ارتقای کیفیت سایت استقبال می‌کنم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش جفنگ استفاده می‌کند. درباره چگونگی پردازش داده‌های دیدگاه خود بیشتر بدانید.

دکمه بازگشت به بالا