|
وقـتـي كـلـمـه امـتـحـان بـه گـوش كـسـي ميخورد ناخودآگاه مضطرب ميشود. اضطراب و نگراني جزء جدانشدني امتحان است. اما اين اضطراب اندازه دارد و تا حد كمي از آن براي اين كه بدن حالت آمادهباش و فكر متمركزتر باشد لازم و مفيد است، اما اگر اين اضطراب بخواهد مانع از آرامش ذهن شود و مشكلساز باشد آنوقت بايد جلوي آن را گرفت. گاهي پيش ميآيد كه والدين بيشتر از بچهها اضطراب دارند و بدتر از آن اينكه اضطراب را به فرزندان خود منتقل ميكنند. وقتي بچهاي براي امتحانات دچار استرس ميشود وظيفه والدين آرام كردن او و كم كردن اين اضطراب از ذهن اوست. اما چگونه بايد اين استرس را كم كرد؟ بايد براي كودك توضيح داد كه هدف از امتحان دادن چيست و به او گفت كه تو امتحان ميدهي كه بفهمي چه چيزهايي در مدرسه ياد گرفتهاي. فرزندتان را از نمره نترسانيد و براي او خط و نشان نكشيد، چرا كه با اين كار تنها به اضطراب او دامن زدهايد. بلكه به جاي اينكه تنبيه را به او يادآوري كنيد برايش جايزهاي تعيين كنيد تا ذوق و شوقش براي درس خواندن زيادتر شود، چرا كه هميشه تشويق جواب بهتري در تربيت و واداشتن بچهها به كاري جواب ميدهد. يادتان باشد شما بايد براي فرزندتان كه در شرايط استرسزايي است يك همدم باشيد نه اينكه شما نيز عامل استرس او شويد. ممكن است اضطراب به چند دليل باشد كه ما آنها را ميشماريم:
اضطراب از درس نخواندن: اگر ديديد فرزندتان در شب امتحان به خاطر سهلانگاري در دوران مدرسه با حجم انبوهي از درسهاي نخوانده مواجه شد حتما بايد به او كمك كنيد. شما ميتوانيد با برنامهريزي اين مشكل او را حل كنيد و اگر در فهم درس مشكل دارد خودتان يا كسي كه آن درس را بلد است ميتوانيد با او كار كنيد. البته به ياد داشته باشيد شما به عنوان والدين وظيفه داريد كـه نـقاط ضعف درسي فرزندتان را قبل از شروع امتحانات بيابيد و براي به دست آوردن نتيجهاي مناسب آنها را از بين ببريد.
بچههايي كه بعد از درس خواندن از ترس اينكه آن را فراموش كنند مضطرب ميشوند: شما ميتوانيد با پرسيدن چند سوال از درسي كه خوانده به او بفهمانيد كه يادش نرفته و لزومي ندارد كه مضطرب باشد. اگر هنوز فرصت دارد نيز ميتوانيد به او پيشنهاد دهيد درسي را كه خوانده دوباره دوره كند و يا اگر سوالات امتحاني امتحانات قبل خود را دارد ميتواند از خود امتحان بگيرد تا مطمئن شود.
بعضي از بچهها سر امتحان مضطرب ميشوند و نميتوانند از اطلاعاتي كه دارند استفاده كنند. براي بـرطـرف كـردن اضـطـراب اين بچهها با معلمينشان صحبت كنيد و به آنها بگوييد كه فرزندتان هنگام امتحان مضطرب ميشود تا آنها بتوانند سر امتحان از اضطراب بچههايي كه مضطربند بكاهند. شما نيز به عنوان والدين ميتوانيد به فرزندتان آرامش دهيد و به او يادآوري كنيد كه درسش را بلد است و براي امتحان به اندازه كافي خوانده و نمره براي شما اهميت ندارد و تنها بايد اضطراب را كنار بگذارد تا موفق شود. از يك سري تكنيك هم ميتوانيد استفاده كنيد و به فرزندتان ياد دهيد، از جمله تكنيك نفس عميق، از فرزندتان بخواهيد قبل از اينكه به سوالات نگاه كند 5 تا 10 تا نفس عميق با چشمان بسته بكشد، اين كار هم به او آرامش ميدهد و هم باعث رسيدن اكسيژن بيشتر به مغزش ميشود. به فرزندتان بگوييد حتما قبل از امتحان به دستشويي برود چون معمولا اضطراب باعث فعال شدن مثانه ميشود و بچههاي مضطرب معمولا وسط امتحان به دستشويي نياز پيدا ميكنند. از فرزندتان بخواهيد حتما سوالات را يكييكي نگاه كند چون نگاه كلي به سوالات براي بچههاي مضطرب بيشتر به آنها استرس وارد ميكند و فكر ميكنند آنها را فراموش كردهاند و ميخواهند حين جواب دادن به يك سوال به سوالات بعدي نيز فكر كنند و همين امر تمركز آنها را بههم ميزند. از فرزندتان بخواهيد حتما تقلب نكند چرا كه تقلب در ايجاد استرس نقش بسزايي دارد.
بـچـههـايـي كـه بيش از حد اضطراب دارند و نميشود اضطراب آنها را كنترل كرد. اين گونه بچهها كه درصـد كـمـي را هـم شـامـل مـيشوند حتما بايد به روانشناسان متخصص مراجعه كنند، چرا كه اضطراب ميتواند مانع بزرگي براي پيشرفت و اعتماد به نفس فرزندتان شود.
درس خواندن
اكثر والدين اين روزها از درس نخواندن فرزندشان گله دارند. غافل از اينكه ميتوان با رعايت يكسري نكات اين دغدغه را برطرف كرد.
فنون مطالعه: متاسفانه بسياري از دانشآموزان ما فـنـون مـطـالـعـه را يـاد نـگـرفـتـهانـد. مـثـلا بـسياري از دانشآموزان هستند كه رياضيات را مانند ادبيات و تاريخ ميخوانند و هميشه از نمره رياضي خود گله دارند در صورتي كه هر درسي براي خواندن روش خاص خود را دارد. مثلا رياضي را حتما بايد با تمرين و حل كردن مـســـائـــل خـــوانـــد و تـــاريـــخ را بـــا حــفـــظ كــردن و يـادداشـتبـرداري. فـنون خطكشي زير نكات مهم، يادداشت برداري، دوره كردن، سوال درآوردن و… فنوني اسـت كـه مـيتـوان از آنـهـا بـراي بهتر ياد گرفتن و صرفهجويي در وقت استفاده كرد. براي يادگيري ايـن فـنون ميتوانيد از كتابهاي زيادي كه در اين خصوص تهيه شدهاند استفاده كنيد. نكته ديگري كه در بسياري از خانوادهها ديده ميشود اين است كه گاهي مادران يا پدران با فرزند خود درس ميخوانند يعني كتاب را به دست ميگيرند و تكتك صفحات كتاب را به آنها ميآموزند. بايد پرسيد پس چرا فرزندتان را به مدرسه ميفرستيد وقتي مجبوريد مفاهيم را خودتان به فرزندتان بياموزيد؟ مساله اين است كه اين والدين فرزندشان را به اين شيوه عادت دادهاند و فرزندشان را تنبل و وابسته بار آوردهانـد. فرزند شما بايد ياد بگيرد چگونه درس بخواند، چگونه مفاهيمي كه ياد نگرفته را از معلمش بپرسد و در پي علم و دانش برود نه اينكه تنها دراز بكشد و به صداي شما در شب امتحان گوش دهد. پس به ياد داشته باشيد كه اين روش بسيار روش بدي براي درس خواندن است شما تنها با پرسيدن چند سوال بعد از اينكه درس خواندن فرزندتان تمام شد ميتوانيد او را بيازماييد و نه بيشتر. والديني كه فرزندشان را به اين شيوه عادت دادهاند به ياد داشته باشند كه يكشبه نميتوان اين شيوه را عوض كرد و بايد به تدريج فرزندشان را در درس خواندن خودكفا كنند چون اگر بخواهند به يكباره اين شيوه را عوض كنند به فرزند خود در آن مقطع ضربه زدهاند، اما والديني كه فرزندانشان تازه وارد مدرسه شدهاند ميتوانند از بروز اين مشكل پيشگيري كنند.
برنامهريزي: بزرگترين خدمتي كه ميتوانيد به فرزندانتان كنيد اين است كه برايشان برنامهريزي كنيد. براي برنامهريزي هدف و مدت تعيين و اجرا شدن آن برنامه را نيز كنترل كنيد. در برنامه حتما استراحت و تفريح را به اندازه جا دهيد؛ نه خيلي كم و نه خيلي زياد. حتما با فرزندتان بنشينيد و يك برنامهريزي كنيد و از او نيز در بـرنـامه درسياش نظر بخواهيد. با اين كار او را به برنامهريزي در زندگي نيز عادت ميدهيد و او را هدفدار بار ميآورد. (بهترين حالت برنامهريزي هر 45 دقيقه يك ربع استراحت و براي ناهار و شام هر كدام يك ساعت تا يك ساعت و نيم وقفه است كه البته در بچههاي مختلف متفاوت است.)
محيط خانه: محيط خانه را در فصل امتحانات آرام نگه داريد. مهماني نرويد و مهمان دعوت نكنيد. صداي تلويزيون را زياد نكنيد. هنگام استراحت فرزندتان ميتواند سريالي كه دوست دارد را ببيند يا فعاليتي كه دوست دارد را انجام دهد، اما نگذاريد از برنامهاش تخطي كند. از مشاجرات در خانه بپرهيزيد و خبرهاي خيلي خوب و خيلي بد را به او نگوييد، چرا كه ذهنش را منحرف ميكنيد. خودتان نيز ميتوانيد همراه فرزندتان به مطالعه شخصي خودتان بپردازيد تا با او همراه شويد. خيلي سخت يا خيلي آسان نگيريد يك شرايط عادي و آرام را در خانه فراهم كنيد. براي درس خواندن جايي را براي فرزندتان انتخاب كنيد كه در عين راحتي حواسش هم پرت نشود. از خوابيده درس خواندن جلوگيري كنيد. بهترين حالت براي درس خواندن پشت ميز و با نور كافي است.
تغذيه: تغذيه فرزندانتان را در دوران امتحانات يك تغذيه سالم قرار دهيد؛ يك صبحانه مقوي به همراه ميانوعدههاي سالم يك ناهار خوشمزه و باز مقوي و يك شام سبك همراه با مصرف ميوهها و سبزيجات و مايعات فراوان. بعضي از مادران آنقدر در زمينه تغذيه وسواس به خرج ميدهند كه فرزندشان را در ايام امتحانات مريض ميكنند. شما نبايد عادات غذايي فرزندتان را به يكباره در زمان امتحانات تغيير دهيد بلكه با كمي جابهجايي و دقت بيشتر در مواد غذايي ميتوانيد تغذيهاي سالم را در اين ايام برقرار كنيد.
امتـحانات سرنـوشـتسـاز:بـعـضـي امتحانات سرنوشتسازند و نميتوان از آنها سرسري گذشت چون ممكن است يكبار اتفاق بيفتد. مثل امتحانات ورودي مقاطع مختلف مدارس. شما بايد با يك برنامه صحيح و حتي گرفتن معلم براي فرزندتان به او كمك كنيد و فقط به او نگوييد درس بخوان و رهايش كنيد بلكه در فرصتي كه دارد او را درس خواندن كنترل كنيد تا بتواند موفق شود.
كارنامه
بعد از امتحانات معمولا يك مدتي آرامش برقرار است تا نزديك كارنامه گرفتن و روز كارنامه گرفتن. شما به عنوان والدين بايد كارنامه را يك سرنخ براي خود بدانيد؛ سرنخي براي اينكه بتوانيد نقاط قوت و ضعف و استعدادهاي فرزندتان را بيابيد و بتوانيد براي آينده فرزندتان برنامهريزي كنيد. اكثرا والدين كارنامه را وسيلهاي براي تنبيه و تشويق بچهها ميدانند در صورتي كه اين تنها درصد ناچيزي از خاصيت كارنامه است. با فرزندتان كارنامهاش را بررسي كنيد. براي نمرههاي خوب تشويقش كنيد و دليل بد شدن نمرههاي ديگر را يكييكي از او بپرسيد اگر فرزندتان از شما نترسد دقيقا ميداند كه دليل نمرههاي كمش چيست و مثلا ميگويد اين امتحان سخت بود، اين يكي را خودم كم خوانده بودم، سر اين امتحان دلدرد داشتم، اين را خواندم اما باز نتوانستم خوب امتحان دهم و… . اما اگر از شما بترسد ميگويد من خواندم اما امتحان سخت بود و توجيهاتي از اين قبيل. شما با پيدا كردن دليل اصلي كم آوردن نمرات ميتوانيد مشكلات فرزندتان را ريشهيابي و براي آينده از آنـهـا اسـتـفـاده كـنـيـد. در نـهـايـت بـدانـيـد كـه هيچ دانشآموزي از نمرات بد خوشحال نميشود. پس شما نيز او را سرزنش نكنيد. همين كه فرزندتان شما را ناراحت ببيند خودش براي اينكه بفهمد اشتباه كرده كافي است. در آخر هيچگاه بيش از توانايي فرزندتان از او انتظار نداشته باشيد و او و تواناييهايش را درك كنيد.
حديث ميرزايي
|
