از نظر تعريف اضطراب و هراس از مدرسه به ترس نامعقول و شديد نسبت به چيزي يا موقعيتي يا مکاني گفته مي شود .از آنجايي که هراس و اضطراب بهم نزديک هستند لذا هراس يا به زبان عاميانه ترس از مدرسه ، اختلال اضطراب مدرسه نيز گفته مي شود.
به گزارش سلامت نيوز به نقل از پايگاه اطلاع رساني نظام پرستاري،شدت اضطراب و ترس به حدي است که موجب اختلال فعاليت و زندگي فرد در آن زمينه خاص مي شود.
در هراس از مدرسه کودک از رفتن به مدرسه اجتناب مي کند يا در صورت اصرار در رفتن به مدرسه با اختلالات رواني و رفتاري يا جسمي همراه خواهد بود.
اضطراب يا هراس از مدرسه را در واقع بايستي شکل شديدتر خجالت دانست که در آن کودک شديدا از تعامل و مواجهه و مورد توجه و ارزيابي قرار گرفتن توسط هم کلاسي ها و معلمين مضطرب و نگران است و مي ترسد که کاري خجالت آور از او سر زند يا مورد تحقير و سرزنش ديگران قرار گيرد . ترس از مدرسه را مي توان پيش درآمد اضطراب جدايي دانست ( در واقع در صورت عدم اصلاح آن به اضطراب اجتماعي تبديل خواهد شد).
بايستي توجه داشت که مدرسه گريزي با امتناع و اجتناب از مدرسه رفتن متفاوت است زيرا در اولي کودک احساس چنداني در رفتن و نرفتن به مدرسه ندارد و کودک از مدرسه فرار مي کند و معمولا از والدين خود نيز مخفي نگه مي دارد و درگير کارهاي خلاف و ضد اجتماعي مي شود.
مدرسه گريزي نوعي اختلال رفتاري بوده و معمولا در زمينه اختلافات و مشکلات جدي خانوادگي ، تجربيات بسيار بد و شديد و استعداد ژنتيکي بروز مي کند و از طريق مجموع اصلاح عوامل زمينه خانوادگي ، رفتار درماني و خانواده درماني مورد اصلاح قرار مي گيرد.
در اضطراب يا هراس از مدرسه به دليل پس زمينه هاي رواني کودک ، مدرسه جاي شکست و عدم موفقيت و محل پيدا کردن احساس بد نسبت به خود است و هر درسي يا فعاليت گروهي فرصتي براي نشان دادن بي لياقتي و کودني آنها تصور مي شود .هر سوال و جوابي براي کودک زماني براي تحقير به حساب مي آيد.
کودکان براي مقابله با اضطراب و ترس معمولا به طور نا خودآگاه دست به مکانيسم فرار يا انکار مي زنند که برحسب شدت هراس و وسعت آن ، جزئيات و روش آنها متفاوت خواهد بود .برخي ممکن است فقط در مورد درس خاص غيبت کنند يا اصلا از رفتن به مدرسه اجتناب کنند.
به عنوان يک قاعده کلي در سيستم هاي آموزشي تربيتي در مدارس بايستي ترتيبي اتخاذ داده شود تا حد ممکن هيچ دانش آموزي زير نور افکن تفتيش و سرزنش ديگران ( هم کلاسي ها و معلمان ) قرار نگيرد.
نمرات و تذکرات بايستي به طور خصوصي به دانش آموزان انتقال داده شوند و از هر اقدامي که موجب ايجاد احساس خجالت ، ناتواني يا زير سوال رفتن شخصيت کودک شود ، جدا خودداري شود .
هر نوع تنبيه فيزيکي يا بي احترامي و هتک حرمت ،جنايتي در حق کودک و جامعه است و معلمين جزء اولين افرادي بايد باشند که با آن مقابله مي کنند.
آنچه والدين بايد بدانند
– قبل از هر کاري مدرسه يا مهدکودک مناسبي براي فرزندتان انتخاب کنيد.
– براي بينايي و شنوايي سنجي و چکاپ فرزندتان به پزشک مراجعه کنيد.
– رفتارهاي مناسب براي محيط هاي آموزشي را به فرزندتان آموزش دهيد و درباره آن با کودکان صحبت کنيد.
– الگوي مناسبي براي فرزندتان باشيد. خودتان مطالعه کنيد و درباره تأثير تحصيل و هدفمندي آن براي فرزندتان توضيح دهيد.
– با اولياي مدرسه ارتباط مستمر و پويا داشته باشيد
– مشکلات روانشناختي کودک مانند اضطراب، بيش فعالي و مشکلات يادگيري قبل از شروع سال تحصيلي را بشناسيد و اگر با چنين مشکلات برخورد کرديد هر چه زودتر براي رفع آن بکوشيد. نگذاريد اين مشکلات کهنه شوند.
– اگر کودک موفقيتي کسب کرد حتماً او را تشويق کنيد.
-کودک را مجبور نکنيد که حتماً شاگرد اول شود زيرا کمال گرايي والدين موجب افسردگي و کمبود اعتماد به نفس فرزند مي شود.
– از تشويق هاي اغراق آميز بپرهيزيد زيرا تشويق بايد مبتني بر واقعيت باشد.
راه هاي مقابله باترس کلاس اوليها
والدين بايد ترس دانش آموزان کلاس اولي را از مدرسه جدي بگيرند چون ممکن است علائم آن در بزرگسالي بازگردد.
شکوفه احمدينيا در گفتوگو با فارس اظهار داشت: وابستگي کلاس اوليها به والدين و به خصوص مادر سبب ميشود تا آنها در چند روز اول مدرسه با مشکلاتي مواجه شوند که بايد در روزهاي اول نسبت به حل اين مشکل اقدام کرد.
وي ادامه داد: در مورد نوآموزاني که وابستگي آنها به مادر در حدي است که سبب ايجاد اختلال در نوآموز ميشود، بيتوجهي به اين ترس ميتواند مشکلات زيادي را براي او بوجود آورد.
اين روانشناس خاطر نشان کرد: کودکان عمدتا علائمي مثل تهوع را از خود بروز ميدهند و مدام بهانه ميگيرند که حالشان بد است و شکايتهاي جسماني دارند در حالي که از درون به اضطراب شديد دچار هستند.
وي با اشاره به اين که گذراندن دوره پيش دبستاني براي مبتلا نشدن به اين ترسها موثر است گفت: استفاده از روش حساسيتزدايي منظم بهترين راهکار براي مقابله با ترس کلاس اوليها از مدرسه و دوري از والدين است.
احمدينيا اين روش را اين گونه توضيح داد: در اين روش والدين و بخصوص مادر در هفته اول هر روز با دانش آموز به مدرسه ميرود، در هفته دوم دو روز در ميان و در نهايت از اين طريق حساسيت دانشآموز به نبود والدينش از بين ميرود و مدرسه رفتن و دوري از والدين براي او عادي ميشود.
وي عنوان کرد: براي درمان ترس از مدرسه، بايد علاوه بر روانشناس يا روانپزشک از اولياي مدرسه نيز کمک گرفت؛ همچنين مادر دقت داشته باشد که تسليم بهانههاي کودک نشود.
اين روانشناس اضافه کرد: از دعوا و تنبيه اين دسته از کودکان بپرهيزند و جلوي مدرسه قاطعانه از کودک خداحافظي کرده و کودک را با اولياي مدرسه تنها بگذارند.
وي در پايان بيان کرد: ترس کلاس اوليها بايد جدي گرفته شود چون احتمال بازگشت آن در بزرگسالي وجود دارد.
رئيس انجمن روانپزشکي کودک و نوجوان ايران هم گفت: اگر والدين کودک را در محيط مدرسه رها کنند اضطراب کودک بيشتر ميشود پس بايد با ملايمت، ملاطفت و نرمي با کودک ارتباط برقرارکرد و با حرف زدن با کودک به کاهش اضطرابش کمک کرد.
مهدي تهرانيدوست در گفتوگو با فارس، اظهار داشت: اضطراب در برخي کودکان در آغاز سال تحصيلي طبيعي است به خصوص براي کودکاني که وارد دوره پيشدبستاني يا کلاس اول ميشوند.
رئيس انجمن روانپزشکي کودک و نوجوان ايران گفت: اين دسته از کودکان چون از محيط خانه وارد محيط ديگري ميشوند.
با افراد جديد مواجهه ميشوند و محيط جديدي را تجربه ميکنند و از سوي ديگر آزاديهايي را که در محيط خانه داشتند در مدرسه ندارند دچار اضطراب ميشوند.
فوق تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان تصريح کرد: کودکان در ورود به مدرسه در زمان استراحت، نوع تغذيه و زمان بازي خود دچار تغيير شده و طبيعي است که دچار اضطراب شوند.
تهرانيدوست ادامه داد: مهمترين مساله در ورود کودکان به مدرسه جدا شدن از والدين به خصوص مادر است و چون کودک چند سال به طور طبيعي در کنار مادر بوده است جدا شدن از مادر برايش سخت است.
رئيس انجمن روانپزشکي کودک و نوجوان ايران افزود: البته اکثريت کودکان در مدت کوتاهي با محيط جديد هماهنگ شده و ميتوانند خود را سازگار کنند.
تهرانيدوست با بيان اين مطلب که بعضي از کودکان جداي از اضطراب آغاز سال تحصيلي زمينه اضطراب را دارند ،گفت: اين دسته از کودکان به زمان بيشتري براي آمادگي نيازمندند و بي توجهي به اين مسئله براي خانوادهها و اولياي مدرسه مشکلآفرين خواهد شد.
فوق تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان تصريح کرد: براي کم شدن اضطراب اين دسته از کودکان بايد از قبل با کودک صحبت کرد و محيط جديد را به طور عملي به او توضيح داد؛ بدين ترتيب که با هماهنگي اولياي مدرسه قبل از شروع رسمي مدرسه، کودک وارد محيط مدرسه شود کلاس، حياط، سرويس بهداشتي، سالن غذاخوري و … را ببيند و با معلم و همکلاسيهايش آشنا شود.
رئيس انجمن روانپزشکي کودک و نوجوان ايران گفت: اگر اين آشنايي در محيط غيردرسي و قبل از آغاز سال تحصيلي انجام گيرد در کاهش اضطراب کودک در زمان مدرسه مؤثر خواهد بود.
تهرانيدوست به والدين و اولياي مدرسه تأکيد کرد: براي کاهش اضطراب کودکان با هم همکاري داشته باشند و از اعمال هر گونه خشونت براي ورود يا ماندن کودک در مدرسه بپرهيزند.
رئيس انجمن روانپزشکي کودک و نوجوان ايران گفت: اگر والدين کودک را در محيط مدرسه رها کنند. اضطراب کودک بيشتر ميشود. پس بايد با ملايمت، ملاطفت، نرمي و برقراري ارتباط و حرف زدن با کودک به کاهش اضطراب کودک کمک کرد.
تهرانيدوست افزود: از طرفي نبايد اجازه داد که کودک در خانه بماند و به مدرسه نرود بلکه بايد والدين حتي اگر لازم بود دقايقي در کنار کودک در مدرسه باقي بمانند و به تدريج محيط را ترک کنند تا کودک آمادگي لازم را پيدا کند.
فوق تخصص روانپزشکي کودک و نوجوان تصريح کرد: مدرسه و اولياي مدرسه نقش مهمي در جذب و آرامش کودک دارند و ميتوانند کودک را با روشهاي درست از حالت غريبه و بيگانه خارج کرده و در کاهش اضطراب و آشنايي کودک با محيط جديد مؤثر باشند.
codex09x
