هدف اين مقاله کمک به مديران مدارس و کارکنان آنها در تمام مراحل آموزشي است تا با ترسيم برخي از رويکردهاي جهاني براي همه دانشآموزان و به منظور حمايت از سلامت روان و رفاه کودکان و نوجوانان در پرتو تأثير همهگيري ويروس کرونا، از کساني که نيازهاي بهداشت رواني در سطح پايين دارند، حمايت کند.
ميدانيم که گروههايي از کودکان و جوانان وجود خواهند داشت که همهگيري کرونا براي آنها نگرانيهاي جديتري ايجاد کرده است. اين دانش آموزان به حمايت بيشتري نياز دارند و احتمالاً به کمک تخصصي بيشتري از خدمات بهداشتي يا مراقبت اجتماعي نياز خواهند داشت. مدارس بايد به طور ويژهاي نسبت به کساني که از قبل شرايط سلامت رواني نامناسبي داشتهاند و کساني که تجربيات نامطلوب مستقيماً مرتبط با ويروس کرونا دارند، مانند بيماري و سوگ، هوشيار باشند.
تحقيقات نشان ميدهند که کودکان از گروههاي حاشيه نشين و داراي سطح اقتصادي پايينتر بيشتر احتمال دارد که پيامدهاي سلامتي ضعيفي را تجربه کنند و بنابراين، در طول همهگيري مشکلات سلامت رواني را بيشتر تجربه ميکنند. در انگلستان، ميزان مرگ و مير ناشي از ويروس کرونا در ميان افراد سياهپوست و گروههاي قومي آسيايي بالاتر است. از اين نظر، شواهد در حال ظهور نشان ميدهد که ويروس کرونا نابرابريهاي مرتبط با عوامل اجتماعي تعيينکننده سلامت رواني و جسمي را تشديد ميکند. چندين عامل اجتماعي و اقتصادي (مانند فقر و جدايي از والدين و مراقبان) برخي از جوانان را در برابر چالش هاي بهداشت رواني ناشي از همه گيري آسيب پذيرتر ميکند. کودکان و نوجوانان در خانواده هايي که آزار خانگي را تجربه کرده اند، در معرض خطر افزايش مشکلات سلامت روان هستند.
تأثير همه گيري بر سلامت روان
همه گيري ويروس کرونا بي سابقه است؛ هيچ يک از ما قبلاً اين را تجربه نکردهايم، بنابراين نميدانيم تأثير دقيق آن چه خواهد بود. علاوه بر اين، هر کودک و خانواده به طور متفاوتي واکنش نشان خواهند داد. مهم است که به خاطر داشته باشيد که براي اکثر دانش آموزان، قرنطينه تجربياتي را نيز به همراه خواهد داشت که ممکن است تأثير مثبتي بر سلامت روان آنها داشته باشد. به عنوان مثال، برخي از کودکان و جوانان ممکن است از داشتن زمان بيشتر و به اشتراک گذاشتن تجربيات جديد با خانواده لذت برده باشند. برخي ممکن است روال هاي جديدي را ايجاد کرده باشند که براي آنها بهتر عمل مي کند و برخي ممکن است فشار کمتري را از آزمون ها، امتحانات و موفقيت تحصيلي احساس کنند.
ديگران ممکن است مهارتهاي جديدي مانند ايجاد انعطافپذيري، تواناييهاي حل مسئله و استراتژيهاي مقابلهاي جديد را توسعه داده باشند. با اين حال، اين بيماري همهگير به طرق مختلف بر سلامت روان تأثير ميگذارد.
علاوه بر تأثير کوتاه مدت، ممکن است پيامدهاي بلندمدتي براي سلامت روان نيز داشته باشد. اثرات منفي احتمالي همهگيري ويروس کرونا بر سلامت رواني کودکان و جوانان عبارتند از: امکان از دست دادن ديدن دوستان و خانواده، عدم اجتماعي شدن، از دست دادن عزت نفس به دست آمده از گروه همسالان اضطراب، ترس و سردرگمي، ترس از عدم اطمينان، در آينده، ترس از تعطيلي مدارس در آينده، سردرگمي در مورد قوانين جديد، اضطراب در مورد بيماري و بهداشت، الگوهاي خواب بهم ريخته که باعث از دست دادن تمرکز و تأثير بر خلق و خو مي شود، تجارب خانوادگي مانند سوء استفاده و تعارض، فشار مسائل مالي، مقابله با مسائل بهداشت رواني بزرگسالان، افزايش مسئوليت هاي مراقبتي، نگراني در مورد از دست دادن يادگيري و عقب افتادن دوباره از مدرسه،نگراني هاي تحصيلي به دليل تعطيلي مدارس يا لغو امتحانات، عدم دسترسي به بزرگسالان مورد اعتماد، سوگواري و بيماري در ارتباط با مقابله با بيماري يا مرگ خانواده، دوستان و عزيزان.
بازگشت به مدرسه
براي برخي از کودکان و جوانان، مديريت بازگشت به مدرسه ممکن است چالشبرانگيزترين جنبهاي باشد که با آن روبرو هستند. وقتي دانشآموزان به مدرسه باز ميگردند، ممکن است با اين موارد دست و پنجه نرم کنند: ترس، اضطراب و عدم اطمينان در خصوص انتشار يا ابتلا به ويروس، جدا شدن از خانواده، رعايت فاصله اجتماعي در محيط مدرسه، جنبه هاي «لذت بخش» و اجتماعي مدرسه ممکن است اتفاق نيفتد يا متفاوت باشد، بازسازي، تغيير و حفظ روابط با همسالان و بزرگسالان، خودتنظيمي، تمرکز و درگيري، سازگاري با روال و مرزهاي مدرسه.
معلمان ممکن است متوجه رفتارهاي غيرعادي در دانشآموزان خود شوند. کودکان ممکن است جهنده، فرار، بيش از حد هوشيار باشند يا ممکن است به سختي به آرامش برسند. همچنين کودکاني وجود خواهند داشت که گوشه گير مي شوند يا نميخواهند به مدرسه بيايند.
حمايت از دانش آموزان براي بهبودي
کودکان و جوانان اغلب انعطاف پذيرتر از آن چيزي هستند که ما به آنها اعتبار ميدهيم و بايد به خاطر داشته باشيم که مدارس نمي توانند مسئول همه چيز باشند. آنها فقط ميتوانند آنچه در مدرسه اتفاق مي افتد را کنترل کنند و تأثير بسيار محدودي بر زندگي خارج از مدرسه دارند. در اينجا چند استراتژي ساده وجود دارد که ميتوانيد در مدرسه خود عمل کنيد:
* با ارائه ساختار، فعاليت هاي معمول و لذت بخش، احساس امنيت را در مدرسه ايجاد کنيد.
* فرصت هايي را براي دانش آموزان فراهم کنيد تا با يکديگر و با بزرگسالان مورد اعتماد در مورد تجربيات خود از قرنطينه صحبت کنند.
* از دوستي ها حمايت کنيد و زمان و مکان را براي دانش آموزان فراهم کنيد تا با يکديگر و با زندگي مدرسه ارتباط برقرار کنند.
* در قرار دادن دانش آموزان در گروه ها دقت کنيد و به طور منظم نحوه کار اين گروه ها را بررسي کنيد.
* به صحبت هاي دانش آموزان گوش دهيد و از شوراي مدرسه خود براي دريافت بازخورد و نظرات کودکان و جوانان استفاده کنيد.
* در مورد کرونا و نگراني هاي مربوط به آن صحبت کنيد، از اين به عنوان فرصتي براي تصحيح اطلاعات نادرست استفاده کنيد.
* اطمينان حاصل کنيد که نيازهاي تحصيلي برآورده شده است اما فشار تحصيلي زيادي بر دانش آموزان وارد نکنيد.
* از معلمان و خانواده ها با استرس ها و اضطراب هاي خود حمايت کنيد که به نوبه خود به دانش آموزان کمک خواهد کرد.
* هنگام اعمال سياست رفتاري انعطاف پذير و حمايت کننده باشيد.
ترس، اضطراب و عدم اطمينان
به عنوان معلمان و رهبران مدرسه، چندين کار وجود دارد که ميتوانيد براي حمايت از کودکان و جواناني که ممکن است در اين زمان احساس اضطراب مي کنند، انجام دهيد. اگر کودکي احساس اضطراب مي کند، در اينجا چند استراتژي ممکن است براي اجرا مفيد باشد:
* نگراني را به عنوان واکنشي به ندانستن عادي کنيد. به کودکان و جوانان کمک کنيد تا علائم فيزيکي اضطراب خود را شناسايي کنند و در مورد گزينههاي حمايتي که در دسترس آنها است به آنها بگوييد. شفاف و مداوم ارتباط برقرار کنيد.
* به کودکان و نوجوانان کمک کنيد تا راهبردهاي مقابلهاي مثبتي را شناسايي کنند که به آنها کمک ميکند تا اضطراب خود را مديريت کنند، مانند استراحتهاي منظم، انجام فعاليت بدني، تمرينات تنفسي، صحبت در مورد يا ابراز احساسات، داشتن يک برنامه منظم و ارتباط با
ديگران.
* آرام باشيد، اما حمايتگر باشيد و سعي کنيد درگير احساسات کودک يا جوان نشويد.
* هنگامي که کودکان و جوانان با اضطراب هاي خود مواجه مي شوند، موفقيتهاي کوچک (و بزرگ) را تحسين و به آنها پاداش دهيد. مي تواند به آنها کمک کند تا مثبت بمانند.
* به کودکان و نوجوانان گزينه هاي حمايتي داخلي و خارجي در دسترس آنها را يادآوري کنيد و در صورت نياز آنها را به پشتيباني تخصصي ارجاع دهيد. به آنها کمک کنيد تا کارکناني را که مي توانند از آنها حمايت کنند، شناسايي کنند.
روابط
روابط، بخش کليدي کمک به کودکان و جوانان براي ادغام مجدد در زندگي مدرسه خواهد بود. در نتيجه همهگيري، بسياري از دانشآموزان نميتوانند دوستان، خانوادههاي بزرگ، معلمان و ساير بزرگسالان مورد اعتماد خود را ببينند. از آنجايي که روابط بخشي جدايي ناپذير از رشد اجتماعي و رشدي است، هر گونه اختلال در روابط آنها ميتواند براي رفاه آنها بسيار چالش برانگيز باشد. در حمايت از دانش آموزان در روابط خود، مدارس بايد اين موارد را در نظر بگيرند:
* احتمالاً دانشآموزان راههايي را براي برقراري مجدد ارتباط با همسالان خود و احتمالاً ايجاد گروههاي دوستي جديد دنبال ميکنند، بهويژه اگر دوستانشان فوراً به مدرسه باز نگردند يا در «حبابهاي آموزشي» متفاوتي قرار بگيرند .
* شاگردان ممکن است براي ايجاد يا برقراري مجدد روابط با کارکنان مدرسه به زمان نياز داشته باشند.
* بررسي نحوه ارائه طيف وسيعي از مداخلات که به دانش آموزان فرصت برقراري ارتباط مجدد با همسالان خود و ايجاد شبکه هاي اجتماعي جديد را مي دهد، مفيد خواهد بود.
* اگر دانش آموزان بخواهند از نظر عاطفي احساس امنيت کنند و بتوانند دوباره در يادگيري شرکت کنند، داشتن احساس تعلق مهم خواهد بود .
* آنها بايد دانش آموزان را از گزينه هاي حمايتي در دسترس آنها چه در داخل و چه در خارج از مدرسه آگاه سازند. اين به تقويت حس اعتماد و محدوديت کمک مي کند که براي ايجاد رابطه مهم است.
خودتنظيمي، تمرکز و درگيري
برخي از دانش آموزان براي استقرار مجدد در يادگيري به کمک نياز دارند. نگراني دانش آموزان در مورد بازگشت به مدرسه نيز ممکن است بر سطح تمرکز آنها تأثير بگذارد. مدارس بايد در مورد آنچه که بايد انتظار داشته باشند، واقع بين بوده و به دانشآموزان زمان بدهند تا حل شوند. در حمايت از دانش آموزان در اين زمينه، مدارس بايد موارد زير را در نظر بگيرند:
* يافتن راه هايي براي معلمان براي برقراري ارتباط مجدد و ارتباط با دانش آموزان خود قبل از اينکه از آنها انتظار مشارکت در يادگيري داشته باشند. کاوش راههايي که از طريق آنها مي توانند به دانش آموزان کمک کنند تا در کلاسهاي درس خود، با همسالان و معلمان خود احساس راحتي و امنيت کنند، قبل از اينکه تأکيد بر مطالعه آکادميک شود.
* ايجاد فرصتي براي به اشتراک گذاشتن موفقيت ها و دستاوردها در دوران قرنطينه (اعم از تحصيلي و غير آکادميک) يا تأمل و پردازش برخي از تجربيات آنها.
* پرسيدن از دانش آموزان در مورد تجربياتشان از آموزش از راه دور چه چيزي را دوست داشتند و چه چيزي را دوست نداشتند؟ مشارکت دادن آنها در شکل دادن به ظاهر بازگشت آنها به مدرسه مي تواند بسيار قدرتمند باشد و احتمالاً به مشارکت کمک مي کند.
* تمجيد از دستاوردهاي کوچک و ارائه اطمينان خاطر به حمايت از دانش آموزان در اين انتقال کمک مي کند، زيرا برخي ممکن است نگران به روز نبودن تکاليف مدرسه باشند.
استفاده از آموزش هاي فردي و اجتماعي
آموزش شخصي، اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي نقشي کليدي در کمک به مدارس براي توسعه «برنامه درسي بازيابي» دارد. در اين درسها مي توان به حمايت از دانش آموزان براي مديريت طيف وسيعي از نگرانيها و نگرانيهاي مربوط به بازگشت به مدرسه توجه کرد.
اين امر همچنين به آنها کمک ميکند تا بتوانند در درسهاي ديگر تمرکز کنند و موفق شوند. دانش آموزان در قرنطينه تجربيات منحصر به فردي خواهند داشت. برخي از آنها نياز به مداخله مناسب دارند، اما همه دانش آموزان در هنگام بازگشت به مدرسه و فراتر از آن به مقدار قابل توجهي حمايت براي مديريت سلامت جسمي و عاطفي و روابط خود نياز دارند. بنابراين، برنامه درسي مدرسه و دروس منظم شخصي، اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي بايد نقش اصلي را ايفا کند. اما مدارس و معلمان از طريق آموزش شخصي، اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي چه کاري ميتوانند انجام دهند؟
* براي افزايش احتمالي افشاگريها از سوي کساني که در طول قرنطينه آسيبهاي روحي يا ساير مشکلات را تجربه کردهاند يا شاهد آن بودهاند، به دنبال درسهاي شخصي، اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي باشيد.
*از درس هاي شخصي، اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي به عنوان بخشي از استراتژي براي اتصال مجدد دانش آموزان و تثبيت جايگاه آنها در داخل «حباب» يا «غلاف» در صورت لزوم استفاده کنيد.
*زماني را صرف ايجاد مجدد قوانين پايه شخصي، اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي و اطمينان از امن بودن کلاس درس کنيد. دانش آموزان بايد دوباره به عنوان يک گروه احساس پيوند داشته باشند، به معلم خود اعتماد کنند و در بررسي مسائل دشوار احساس امنيت کنند.
*در مورد تجربياتي که دانشآموزان داشتهاند، از طريق سناريوها و شخصيتهاي داستاني بهجاي بحث آزاد درباره تجربيات فردي دانشآموز صحبت کنيد.
*براي حمايت از فرآيندهاي مراقبتي، ممکن است از زمان درس براي بررسي دانشآموزان در مورد نياز آنها و نگراني ها و احساسات اصلي آنها در مورد بازگشت به مدرسه استفاده شود (اين ميتواند هم آموزش فوري و هم برنامه ريزي شخصي، اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي آينده را توسعه دهد).
در مجموع اين موضوعات را بلافاصله پس از بازگشت مدارس پوشش دهيد:
* انتقال شامل روال ها و مهارت هاي يادگيري براي کمک به بازگشت به زندگي مدرسه.
* دوستي مانند برقراري مجدد دوستي هايي که از راه دور بوده اند، پيدا کردن دوستان جديد (در صورت مربوط به گروه سال) و مديريت مسائل دوستي.
* ارتقاي رفاه از جمله مديريت اضطراب، ارتقاي رفاه مثبت، راهبردهاي مقابله و مقابله با تغيير.
* هنگام پرداختن به موضوعات در آينده، تأثير بالقوه کوويد – 19 و نحوه مديريت حساس اين مسائل را در نظر داشته باشيد. به عنوان مثال، با شوک اقتصادي ناشي از کوويد- 19، جوانان ممکن است در مورد مسائل مالي خانواده و همچنين چگونگي تأمين رفاه مالي خود در آينده نگران باشند.
* خطر افزايش آسيبپذيري دانشآموزان را که ناشي از وضعيت کوويد- 19 است، در نظر بگيريد، براي مثال، افزايش اضطراب کودکان و جوانان.
* در نظر بگيريد که چگونه فنآوريهاي آنلاين در حال حاضر در درسها مورد بحث قرار ميگيرند و مطمئن شويد که مثالها و سناريوهاي مورد استفاده در فعاليتها منعکسکننده استفاده فعلي دانشآموزان از رسانههاي آنلاين است. به عنوان مثال، دانش آموزان ممکن است استفاده خود را از چت تصويري و پخش زنده در طول قرنطينه افزايش داده باشند.
عليرضا صالح کارشناس ارشد روان شناسي و مدير بهره وري و تحول اداري وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي
