يکي از معضلات سيستم آموزش و پرورش کشور ما چگونگي برخورد با دانش آموزان خاطي در مدارس است. در کشوري که ناگهان با سيل تبليغات راديو و تلويزيوني و مطبوعات براي دور کردن دبيران از به کارگيري تنبيه و جريمه و حتي اخراج دانش آموزان خاطي و قانون شکن از محيط درس ، مواجه مي شود و فشارهاي زيادي بر جامعه تعليم و تربيت وارد مي آيد، هيچ کس حاضر نيست راهکاري عملي و کاربردي براي برخورد با دانش آموزان خاطي ارائه دهد.
هيچ عقل سليمي تنبيه دانش آموزان را در محيط مدرسه نمي پذيرد و از آن دفاع نمي کند، بلکه بايد بر قبح اين روش که خوشبختانه در سالهاي گذشته از ميزان آن به طرز چشمگيري کاسته شده است ، تاکيد کرد؛ اما اين سوال همچنان باقي است که معلم در برابر دانش آموزان جسور، گستاخ ، بي ادب و بدون انگيزه لازم براي ادامه تحصيل چه سلاحي در اختيار دارد؟
تاکنون کدام نهاد، تشکيلات و يا حتي کميسيون و سميناري در اين خصوص تشکيل شده و فصلي باز کرده است تا عملا براي برخورد با دانش آموزان خاطي برنامه اي مدون ارائه کند.از آنجا که تنبيه در عمده مدارس دنيا غيرقانوني و ممنوع شمرده مي شود و در سالهاي گذشته قوانين زيادي در حمايت از حقوق دانش آموزان در مدارس به تصويب رسيده است و مبني بر آن دبيران نمي توانند تکاليف يا جريمه هاي سنگين به دانش آموزان بدهند و مسوولان مدارس نيز نمي توانند دانش آموزي را براي هميشه اخراج کنند، کنترل و برخورد با دانش آموزان خاطي بسيار سخت شده است.
به نوعي مي توان گفت اقداماتي که براي حل معضلات قديمي چون تنبيه بدني ، جريمه ، تکاليف زياد و اخراج از مدرسه در نظر گرفته و اعمال شده ، معضل ديگري را در مدارس پديد آورده که به نوعي مايه نگراني و آزار توام اوليا و مربيان شده است.
|
به نوعي مي توان گفت اقداماتي که براي حل معضلات قديمي چون تنبيه بدني ، جريمه ، تکاليف زياد و اخراج از مدرسه در نظر گرفته و اعمال شده ، معضل ديگري را در مدارس پديد آورده که به نوعي مايه نگراني و آزار توام اوليا و مربيان شده است.
در کنار قوانين سختگيرانه اي که هرگونه برخورد با دانش آموزان خاطي را از طرف دبيران و مسوولان مدرسه ممنوع مي سازد، شرايط ديگري چه در محيط خانواده ها و چه در محيطهاي مختلف اجتماعي به وجود آمده است که به طور فزاينده اي بر تربيت ، اخلاق و روح و روان دانش آموزان تاثيرگذار است. يعني از طرفي قدرت بازدارندگي و برخورد مربيان با دانش آموزان خاطي کاسته شده و از سوي ديگر، زمينه هاي مختلفي براي پرورش روحيه زياده خواهي ، پرخاشگري ، گستاخي و بي انگيزگي دانش آموزان در تحصيل علم و ادامه تحصيل بيش از پيش فراهم شده است. در چنين شرايطي دانش آموز با علم به اين که تنبيه بدني او در مدرسه جرم است ، کسي حق ندارد از او تکليف يا جريمه بيش از اندازه و يا حتي معقول بخواهد و اخراج و محروميت او از تحصيل نيز امري محال به نظر مي رسد، به خود اجازه مي دهد تا اندک قوانين و سختگيري هاي موجود در مدارس را ناديده انگارد و به همه چيز حتي حرمت معلم تعدي کند. بايد اضافه کرد که فشار مسوولان بالاتر در آموزش و پرورش مبني بر بالا رفتن راندمان و پايين آمدن افت تحصيلي باعث شده است تا مديران مدارس ، دبيران خود را تحت فشار مضاعف قرار دهند تا درصد قبولي کلاس را به هر شکل ممکن بالا ببرند.بديهي است اين موضوع از ديد تيزبين دانش آموزاني که حقيقتا به دنبال تحصيل نيستند، پوشيده نمي ماند و عامل مضاعفي مي شود بر گستاخي و هتاکي بيشتر آنها در ارتباط با دبيران و اولياي مدرسه. متاسفانه يکي ديگر از عوامل بازدارنده نيز که در سالهاي گذشته همواره تکيه گاه مدارس در برخورد با دانش آموزان خاطي بود، اين روزها کارآيي خود را از دست داده است ، خانواده که روزگاري موثرترين نقش را در شخصيت اجتماعي دانش آموزان داشت ، متاسفانه اکنون بي تفاوت است. دانش آموزان خاطي را ممکن است در سالهاي اوليه تحصيل بتوان با استفاده از قدرت بازدارندگي خانواده مهار کرد، اما اين تکيه گاه با بالا رفتن پايه درسي دانش آموزان خاطي به سستي مي گرايد و چه بسا با نهايت تاسف بايد پذيرفت که در برخي مواقع اصولا خود خانواده ، دليل گستاخي و جسارت دانش آموز در مدرسه و اجتماع مي شود. از اين رو از جمله قوانين جديدي که در انگلستان براي مبارزه با دانش آموزان خاطي به تصويب رسيده ، تکيه بر خانواده و نقش بازدارنده و تاثيرگذار اين نهاد مقدس است. در اين حالت دولت معتقد است که اولياي دانش آموزان خاطي بايد پاسخگوي رفتار و کردار آنها باشند و مسووليت رفتار زشت و زننده آنها را در مدارس بپذيرند. براساس اين قانون اولياي دانش آموزان خاطي جريمه نقدي مي شوند و موظف مي شوند رفتار دانش آموز خود را در مدرسه تحت کنترل درآورند. براساس گزارشي که سايت بي.بي.سي بتازگي در اين باره منتشر کرده ، مسوولان مدرسه حق دارند والدين دانش آموزي را که به دلايل اخلاقي و درسي با هنجارهاي مدرسه هماهنگ نيست و موجب رنجش دبيران و يا ديگر دانش آموزان مي شود، جريمه نقدي کنند و تا زماني که اين جريمه از طرف آنها پرداخت نشود، مدرسه حق دارد دانش آموز خاطي را در کلاس و محيط مدرسه نپذيرد. هدف مسوولان آموزش انگلستان از به کارگيري اين قوانين سختگيرانه ، مبارزه جدي با دانش آموزان خاطي و بالا بردن کيفيت رفتاري نسل جديد در مدارس است ؛ موضوعي که به گفته سر آلن استير، مسوول کميته بررسي وضعيت دانش آموزان خاطي در مدارس انگليس همين حالا هم بسيار دير شده است. او مي گويد: متاسفانه برخلاف آنچه تصور مي شود، مدرسه براي بسياري از دانش آموزان بستري بسيار مناسب و امن براي انجام کارهاي ناشايست شده است. آنها در مدارس آزادي هايي دارند که در هيچ کجاي ديگر در سراسر زندگي شان هم نمي توانند بيابند. او مي افزايد: اين موضوع براي همه ما روشن است که رفتار ناشايست و تحمل ناپذير برخي دانش آموزان زندگي را براي معلمان ما سخت و در برخي مواقع مختل کرده است و نيز صدمات جدي به سطح يادگيري و ادامه تحصيل ساير دانش آموزان زده است. سر آلن استير در ادامه با اشاره به قوانين جديد مي گويد: اين قوانين سبب مي شود تا مدرسه و دبيران در برابر اين دانش آموزان خاطي قدرتي پيدا کنند. اين قوانين به آنها اطمينان قلب مي دهد که مي توانند از خود دفاع کنند و به دانش آموزان و والدين آنها پيامي صريح و روشن دهند که آنها نيز مقابل رفتارهاي خود مسووليت پذير باشند. بدون شک وقتي در کشورهايي چون انگلستان که در اجراي قوانين سختگيرانه به نفع دانش آموزان ، يد طولايي دارند چنين قوانيني به تصويب مي رسد از اين حقيقت پرده برداشته مي شود که نبود قدرت بازدارنده در برابر دانش آموزان خاطي در مدارس نه تنها به روح و جسم دبيران و زحمتکشان آموزش و پرورش لطمه وارد مي کند، بلکه به کيفيت يادگيري ديگر دانش آموزان نيز آسيب مي رساند. منبع جام جم- ترجمه و تاليف: محمدرضا نوروزپور |
||
