معاون سوادآموزي اداره کل آموزش و پرورش شهرستان هاي استان تهران، با تاکيد بر اينکه 
بيسوادي يك معضل اجتماعي است و كل جامعه بايد با مشاركت عمومي در ريشهكني آن ايفاي نقش كند، گفت: يك جنبش اجتماعي و كمپين اجتماعي بايد شكل بگيرد و تمام مردم بايد خودشان را مقابل معضل بيسوادي مسئول بدانند.
سعيد شهرياري در گفتگو با روزنامه اطلاعات افزود: در بسياري از کشورهاي دنيا به معضل بي سوادي به شکل يک مساله فردي نگريسته نمي شود درست مانند نگاهي که به يک فرد معلول وجود دارد و مشکل او را متعلق به كل جامعه مي دانند. درصورتي كه در كشور ما فرد معلول فقط متعلق به خانواده اش و مخصوصاً مادر خانواده است.
وي با اشاره به اينکه عليرغم همه اطلاعرسانيهايي كه در ارتباط با معضل بي سوادي انجام گرفته است، هنوز وقتي با بعضي از مسئولين و افراد جامعه صحبت ميكنيم، ميپرسند مگر بيسواد وجود دارد؟، تصريح کرد: در اصطلاح گفته مي شود افراد بيسواد بزرگسال آسيب ديده، آسيبپذير و آسيبرسان هستند. آسيبديدگي اين افراد به اين دليل است كه در زمان خودش، آموزشهاي لازم را براي يادگيري سواد دريافت نكردهاند.
شهرياري تاکيد کرد: متاسفانه بسياري از خانوادههاي افرادبي سواد درك درستي از سواد ندارند. اين افراد به درستي فكر نميكنند كه با استفاده از سواد ميتوانند بخشي از مشكلاتشان را حل كنند و به سواد به عنوان «نياز» نمينگرند. من زندانيان زيادي را ديدهام كه به دليل بيسوادي در زندانها هستند.
وي با بيان اينکه ناهنجاريهاي اجتماعي در زندگي افراد بيسواد بيشتر است، ادامه داد: بسيارند کساني كه با سوء استفاده از بيسوادي افراد، سرشان را كلاه ميگذارند و پاي بيسوادان را به محاكم قضايي باز ميکنند. موارد زيادي وجود دارد كه از اين افراد حتي براي جابجايي قاچاق مواد مخدر استفاده شده بدون اينکه متهم بيسواد از تبعات قضايي كه متوجه او و جرم اوست، اطلاعي داشته باشد به همين دليل متأسفانه ما در موارد زيادي ميبينيم كه زندانيان به دليل بيسوادي و عدم شناخت از تبعات جرم در زندانها به سر ميبرند.
شهرياري با اشاره به اقدامات معاونت سوادآموزي در راستاي آموزش سواد به زندانيان گفت: علاوه بر اينکه همواره اعلام آمادگي کرده ايم تا در زندان ها و مراكز بازپروري سواد خواندن و نوشتن را به زندانيان مي آموزيم،
مهارتهايي نيز علاوه بر خواندن و نوشتن به سوادآموزان آموزش داده مي شود. در برخي از مراكز بازپروري كلاسهاي هنرستانهاي كار و دانش هم داير شده تا علاوه بر خواندن و نوشتن پايه، بي سوادان اين مراکز با يادگيري هر مهارتي که خودشان به آن علاقه دارند، در مقابل آسيب هاي احتمالي بعد از رهايي از زندان واکسينه شوند.
وي گفت: بارها از سازمانهاي ذيربط درخواست كرده ايم تا اطلاعاتي را درباره بيشترين نوع جرايم و بزه رخ داده در شهرستانهاي استان تهران به ما ارائه كنند تا اطلاعات لازم را براي پيشگيري و مقابله با آن جرايم به افراد بيسواد آموزش دهيم.
اين مقام مسئول افزود: به طور مثال در مناطقي كه ميزان ارتکاب خشونت در آنها بالاست، قطعا افرادي که كه تحصيل نكردهاند، بيش از افراد تحصيلکرده مرتکب اين جرم
مي شوند. چون افراد تحصيلكرده معمولا مطالبات شان را از طريق مجاري قانوني پيگيري ميكنند. از آنجا كه بيشتر مخاطبان ما را زنان بيسواد تشکيل مي دهند، در متن آموزشها، چرايي ارتکاب خشونت، تبعات آن و چگونگي مقابله با آن به زنان آموزش داده مي شود تا مراقب فرزندانشان باشند. از اين رو معاونت سواد آموزي با واحد پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي قوه قضائيه در حال حاضر ارتباط دارد.
معاون سوادآموزي اداره کل آموزش و پرورش شهرستان هاي استان تهران گفت: اگر به ما اعلام شود كه در ندامتگاهها افراد بيسواد حضور دارند حتما آموزش دهندهها را به اين مراکز اعزام ميكنيم. بعد از گرفتن تست و راستي آزمايي از اين افراد، اگر واقعا بيسواد باشند، آموزش سوادآموزي را براي زندانيان بي سواد خواهيم داشت، اما در بسياري مواقع متأسفانه اين افراد اطلاعات دقيقي از خودشان در اختيار قوه قضائيه و ما قرار نميدهند.
وي در پاسخ به سوالي در خصوص کودکان باز مانده از تحصيل و اقدامات سواد آموزي براي شناسايي و تحت پوشش قرار دادن آنان گفت: از دو سال قبل معاونت آموزش ابتدايي طرح انسداد مبادي بيسوادي را در دستور كار قرار داد. بر اساس اين طرح به آساني اجازه ترك تحصيل به دانشآموزان داده نمي شود. در صورتي كه پيش از آن دانشآموزان ترك تحصيل کرده به راحتي به جامعه آماري ما اضافه ميشدند. در حال حاضر مدير مدرسه و عوامل اجرايي، ترك تحصيل دانشآموز را پيگيري ميكنند. به دنبال اجراي اين طرح از ميزان ورودي بچههاي بازمانده از تحصيل به جامعه هدف ما كاسته شده است.
شهرياري تصريح کرد: فردي كه دوره اول سوادآموزي ما را ميگذراند معادل سوم ابتدايي از ما مدرک دريافت مي کند. بنابر اين اگر شخصي پيش از اتمام سوم ابتدايي ترك تحصيل كرده باشد، جزء جامعه آماري ما محسوب مي شود ولي اگر پس از سوم ابتدايي، دانش آموز ترك تحصيل كند جزء بيسوادان محسوب نميشود و كمسواد به حساب ميآيد. ما در سال 95 توانستيم تعداد 200 نفر از افرادي را که زير 20 سال سن دارند و بي سوادند، تحت پوشش قرار دهيم ولي تا کنون آماري از تعداد بي سوادان در اين گروه سني در اختيار ما قرار نگرفته است. در حالي كه بيشترين آمار ما در گروه سني بين 49 ـ 30 سال است كه 80 درصد مربوط به زنان و 20 درصد مربوط به مردان است.
وي تعدادي از كودكان كار، كودكان معلول و بدسرپرست را كه در سن ورود به مدرسه هستند ولي در هيچ مدرسهاي ثبتنام نكردهاند، مربوط به حيطه فعاليت آموزش ابتدايي وزارت آموزش و پرورش دانست و بچه هاي بالاي 10 سال را كه سواد ندارند، مربوط به حيطه پوشش دهي معاونت سواد آموزي اعلام کرد.
معاون سوادآموزي آموزش و پرورش شهرستان هاي استان تهران با تاکيد بر نقش موثر تبليغات گسترده در تمامي رسانه ها در راستاي بيان تبعات بي سوادي گفت: اطلاع رساني تاثير گذار در اين مورد به تبليغات گسترده از صداوسيما نياز دارد. الان سازمان نهضت سوادآموزي در ارتباط با آموزش، با صرف هزينه و انرژي زياد برنامه توليد ميكند و از طريق شبكههاي سيما هم پخش مي شود. ولي ما همچنان شاهديم كه مخاطبان ما به اين برنامهها توجه لازم را ندارند. حضور هنرپيشهها و چهرههاي شناخته شده در تيزرهاي ريشهكني بيسوادي قطعاً تأثيرگذاري زيادي دارد. اگر در اين تيزرها از مشكلاتي كه بيسوادان براي خودشان، اطرافيانشان و ديگران ممکن است خواسته يا ناخواسته به وجود آورند، صحبت شود، آحاد مردم از تبعات بيسوادي مطلع ميشوند.
وي با تاکيد بر اينکه در حوزه تبليغ و ترويج بايد اقداماتي انجام دهيم كه مخاطب جذب شود، گفت: از سال 94 طرح خندوانه را به توليدكنندگان اين برنامه داديم كه با تعدادي از سوادآموزان و آموزشدهندگان در اين برنامه حاضر شويم، معضلات بيسوادي را مطرح كنيم و از آنجا جامعه هدف را مخاطب قرار دهيم که متاسفانه تا کنون اين طرح اجرا نشده است.
شهرياري خاطر نشان کرد: در طرح ديگري قصد داريم به صورت طنز اجتماعي در قالب نوشتاري يا تصويري پياممان را منتقل كنيم. ساختن يك فيلم سينمايي در ارتباط با معضل بيسوادي هم ايده خوبي است که مي تواند دستمايه سينماگران قرار گيرد. معتقدم افراد بيسواد وقتي بهصورت غيرمستقيم تأثيرات مخرب بيسوادي را بشنوند، براي سواد دارشدن راغب ميشوند.
وي عمده ترين دليل بيسوادي در مردان را اشتغال آنان در سنين مدرسه دانست و گفت: در مورد زنان، ممانعت از ورود دختران به كلاسهاي درس مهم ترين مانع سوادآموزي اين گروه است. متأسفانه الزامات قانوني هم در پيگيري حق زنان براي سوادآموزي وجود ندارد. رويكرد ما نسبت به مقوله بيسوادي فقط تشويق است در حالي که در بعضي از كشورهاي دنيا، الزامات و محدوديتهاي قانوني وجود دارد تا از طريق آنها بي سوادان جذب شوند.
شهرياري افزود: در سال 93، هيأت دولت مصوبهاي داشت كه به افراد بيسواد گواهينامه داده نشود يا از تمديد آن خودداري شود. چون بخشي از تصادفات جادهاي مربوط به افراد بيسواد و كمسواد است. كميته امداد و سازمان بهزيستي هم بخشي از حمايتهاي خود را به باسواد بودن منحصر كنند يا حداقل در کمک هاي آنها به بي سوادان محدوديت هايي ايجاد شود. نمونه اين محدوديتها در بسياري از كشورها اعمال مي شود. بسياري از كارشناسان بر اين باورند كه زمان اعمال محدوديتهاي اجتماعي در کشور ما هم براي بي سوادان
فرا رسيده است.
وي با اشاره به نرخ سواد گفت: در سال 95 در استان تهران نرخ باسوادي در جمعيت مردان 7/94 و در زنان 2/91 درصد بوده است. در استان تهران و در گروه سني 49ـ10 سال كه جامعه هدف ماست، در سال 90، حدود 394 هزار نفر بيسواد داشتيم. در سرشماري سال 95، اعلام شد حدود 256 هزار نفر بيسواد داريم. با توجه به نرخ بالاي مهاجر پذيري
استان تهران و افزايش جمعيت آن، آمار بيسوادي كاهش يافته است. البته بنا بود كه آمار دقيقي از بيسوادان و آدرس محل سكونت آنان به ما ارائه شود كه هنوز اين اطلاعات به ما نرسيده است. در اين صورت ما از فرمانداران كه شوراي پشتيباني سوادآموزي هستند، اعضاي شوراهاي شهر و روستا، دهياران، بهورزان و مديران مدارس كمك ميگيريم تا معضل بيسوادي ريشهكن شود.
شهرياري يكي از اقدامات معاونت سوادآموزي در سال جديد را اجراي طرحICDL اعلام کرد و گفت: اين طرح متناسب با نياز امروز سوادآموزان اجرا مي شود. در عصر ديجيتال، اكثر سوادآموزان به اطلاعات اوليه كامپيوتري نياز دارند، بر اساس اين طرح، افراد بعد از ياد گرفتن خواندن و نوشتن، مقدمات اوليه كامپيوتر و زبان انگليسي را آموزش مي بينند. طرح ICDLامسال براي 200 نفر از سوادآموزان اجر ميشود.
وي افزود: محدوديت اجراي اين طرح به اين دليل است که همه مراكز و مدارس ما به اندازه كافي كامپيوتر ندارند. اگر همه كلاسهاي ما و آموزش دهندههاي ما امكانات داشتند، به همه سوادآموزان اين آموزش ها
ارائه ميشد. براي اينکه افراد بيشتري تحت پوشش قرار گيرند، اعلام كرديم اگر مدرسهاي يا هنرستاني سايت هوشمند دارد، خارج از ساعت كاري با ما همكاري داشته باشند. البته در حالت معمول، 83 درصد كلاسهاي ما در مدارس تشكيل ميشود و مديران مدارس و رؤساي ادارات با ما تعامل بسيار خوبي دارند ولي همه مدارس از اين امكانات بهرهمند نيستند.
وي ادامه داد: طرح آموزش با تبلت هم امسال در معاونت سواد آموزي اجرايي مي شود. در اين طرح بعد از اينكه سوادآموزان حداقلي از خواندن و نوشتن را ياد گرفتند، كتابهاي آموزشي را از طريق تبلت به آنان آموزش ميدهيم.
شهرياري با رد انتقاد نسبت به قديمي بودن محتواي آموزش هاي
سواد آموزي گفت: از سال 90، آموزشها و كتابهاي ما حتي از آموزش و پرورش هم به روزتر است. الآن هر استاني ميتواند متناسب با شرايط خاص خودش توليد محتوا داشته باشد. يعني متناسب با جامعه كشاورزي و صنعتي، محتوا توليد
مي شود. به طور نمونه در سال 94 آموزش و پرورش شهرستانهاي استان تهران، كتاب اصناف و جامعه كارگري را تدوين كرد كه اكنون به چاپ رسيده و به زودي وارد بازار ميشود و در حال حاضر راهنماي عمل آن ويژه آموزشدهندهها در حال نگارش است.
وي افزود: عمده مشكل ما خود افراد بيسواد هستند كه رغبت كمتري براي يادگيري دارند. با وجود اينكه دوره سوادآموزي و كتابها رايگان است و هركس اولين دوره را قبول شود، پاداش هم به او تعلق ميگيرد، باز هم افراد بزرگسال در بسياري موارد تمايلي به يادگيري ندارند.
شهرياري با تاکيد بر اينکه فقط آموزش و پرورش مسئول جمعآوري و شناسايي بيسوادان نيست، تصريح کرد: مثلاً در ارتباط با كودكان كار، بايد سازمان بهزيستي به ما كمك كند و با شناسايي و معرفي اين كودكان ما ميتوانيم براي سوادآموزي آنان اقدام كنيم. به طور مثال مسئولان اداره كار در هر شهرستاني به ما اعلام کنند كارخانههايي با تعدادي مشخص نيروي کار بيسواد وجود دارد، تا ما براي آموزش آنان اقدام کنيم. هر كسي بايد نقش خودش را ايفا كند. سازمان تبليغات اسلامي، ائمه جماعات، بسيج سازندگي، اداره كار هر كسي بايد نقش خود را به درستي بشناسد و نسبت به مسئوليتي که دارد، به ما کمک کند.
وي با بيان اينکه به دليل پراكندگي جامعه هدف فقط آموزش و پرورش نميتواند به تنهايي براي سوادآموزي اقدام كند، گفت: اگر ما همينطور در خانه مردم بزنيم و آنان را به يادگيري سواد تشويق کنيم، در بسياري موارد توهين و جواب منفي ميشنويم درحالي كه اگر هر دستگاهي در حيطه كار خودش به ما كمك كند، قطعاً معضل بيسوادي سريعتر ريشهكن ميشود.
به گفته شهرياري اگر بيسوادي ريشهكن شود، مهارتآموزي در دستور كار معاونت سوادآموزي اداره کل آموزش و پرورش شهرستان هاي
استان تهران قرار ميگيرد. آموزش حقوق شهروندي، ارتقاء سواد بهداشتي، محيط زيستي و اجتماعي به عنوان آموزش هاي مکمل از جمله مهارت هايي است که براي آنها برنامه ريزي شده است.
وي گفت: بخشي از اين مهارت ها در قالب خانه هاي يادگيري محلي به گروه هاي هدف آموزش داده مي شود. آموزش براي نابينايان و ناشنوايان هم توسط آموزش دهندگان سوادآموزي انجام مي شود. حتي براي جامعه عشاير هم در مدت زماني که يکجا ساکن هستند، خواندن و نوشتن آموزش داده مي شود.
شهرياري در ادامه با اشاره به طرح آموزش عملي نماز گفت: اين طرح با عنوان “کليد بهشت” و با کمک ستاد اقامه نماز به زودي انجام مي شود. در اين طرح به زبان ساده اهميت نماز، زبان نماز، مقدمات انجام آن و احکام نماز آموزش داده مي شود.
طرح حلقه هاي کتابخواني يکي ديگر از طرح هايي بود که اين مقام مسئول با اشاره به آن افزود: 1500 نفر از آموزش دهندگان
ما ضمن آشنايي با جزئيات اين طرح، کتاب هايي را در اختيار افرادي که به تازگي با سواد شده اند قرار مي دهند تا ضمن مطالعه اين کتاب ها به همراه خانواده هايشان، از آنها خلاصه نويسي کنند. امسال 1440 نفر از سوادآموزان تحت پوشش طرح حلقه هاي کتابخواني قرار مي گيرند.
وي با تبيين اقدامات انجام شده براي ارتقاء حوزه سوادآموزي گفت: چهار طرح پژوهشي در خصوص بررسي اثرات و مشکلات حوزه سواد آموزي
در حال انجام است. ضمن آنکه امسال 1064 نفر از آموزش دهندگان ما همزمان با ديگر آموزش دهندگان در حال گذراندن دوره هاي جهاد دانشگاهي هستند که آزمون آن ماه جاري برگزار مي شود.
گفتگو از: سميه ميرزايي
