روش هايآموزش پايدار به سوادآموزان
مقاله حاضر به قلم يک آموزش دهنده تحرير شده كه در برگيرنده نكات تجربي- کاربردي در مقوله تدريس است و مخاطبان آن آموزش 
دهندگان هستند.
در اين مقاله با به کارگيري روش هاي نوين تدريس، به روزآمد کردن سوادآموزان با هدف تقويت بنيه علمي آنان، اشاره خواهد شد.
***
کسي که به لذت درس خواندن و درس دادن که از لذّت هاي معنوي است رسيده باشد آن را با تمام لذّت هاي دنيايي عوض نمي کند، زيرا مي داند هر لذّتي روزي به پايان مي رسد جز لذّتِ آموختن. امّا چه چيزي مي تواند اين لذّت را پايدارتر و ميل و رغبت به مطالعه را ملکه ذهن سوادآموز سازد،چيست؟
آموزش دهنده در ايجاد يادگيري علاوه بر دانش و توانايي هاي بالفعل سوادآموز مي تواند، در حکم يک «مُحرک» وارد عمل شود. و از مفاهيمي چون «تو مي تواني» بهره بگيرد.
ايجاد انگيزه درسوادآموز همانند رودخانه اي است که جريان طبيعي خود را سپري مي کند و از موانع، يکي پس از ديگري مي گذرد .
آموزش دهنده براي تقويت بنيه علمي سوادآموز خود مي تواند مهارت ها پيشنهادي سه گانه ي زير را ارايه دهد:
-1 به سوادآموز خود آموزش دهيم ابتدا نگاه کمي به مطلب بيندازد،تصاوير را بيند، تا بداند به چه چيزهاي مهمّ بايد دقت کند و تشخيص دهد در اين درس به چه مطلب مهمّي بايد توجّه کند.
-2 در هر متني سازمان هر بند (3 خط) را تشخيص دهد و مطالب اصلي را در آن تعيين کند. سپس سؤال هايي از محتواي هر بند استخراج کند و به زبان خود به آن ها پاسخ دهد.
-3 مطلب جديد را با اطلاعاتِ قبلي خود پيوند دهد (صلح جو، 1373: 43). براي يادگيري پايدار، آموزش دهنده بايد سعي کند تا سوادآموز «واژگان مخصوصِ به خود پيدا کند و واژگاني کافي و مناسب در اختيار داشته باشد. پس اولين گامِ مهمّ در کسبِ واژگان اين است که به واژه هاي جديدي که در کتاب درسي يا سخنان معلّم در کلاس، يا در گفتگو با او روبرو مي شود، توجّه کند و دومين گام اينکه، واژگان را با کمکِ لغت نامه، معني دار کند و در مرحله سوم سعي کند به هنگام صحبت، اين واژه ها را به کار ببرد» (همان: 71-72). در اينجا آموزش دهنده مي تواند با تشويق سوادآموز خود او را به يادگيري بيشتر واژه علاقه مند کند و در مورد واژه هايي که نمي تواند در ذهن خود حفظ کند، او را ياري کند در جاي مناسب و در دسترس- در دفترچه يادداشت- با عنوان «واژه هايي که بايد ياد بگيرم» يادداشت کند و با تکرار و تمرين کارنيکو کردن از پُر کردن است- به ذهن بسپارد.
نوشتن، رمز موفقيّت است. ضرب المثلي چيني مي گويد «کم رنگ ترين جوهرها، پُررنگ از قوي ترين حافظه ها هستند» پس، به سوادآموز خود اصل
يادداشت برداري را آموزش دهيم. او بايد فرق «شنيدن» و «گوش سپردن» را بداند و ياد بگيرد در حين «گوش سپردن» يادداشت برداري کند.
اصل يادداشت برداري از نکات درسي، تکميل کننده ي فرآيند تدريس است و در يادگيري پايدار سهم به سزايي دارد زيرا «فقط کافي است يک روز از زمان برگزاري کلاس بگذرد تا 80 درصد مطالب از ذهن دانش آموزان پاک شود. پس در واقع با گوش سپردن تنها 20 درصد مطالب، ارايه شده هستند» (اُور، 1377: 45 ).
حال که سوادآموز در حين «گوش سپردن» يادداشت برداري
مي کند، آموزش دهنده بايد روان شناس و سخنران قابلي باشد. «آنچه در کلام معلّم جلب کننده است حرارت وزنده بودن سخن است که در تهيّه
نطق قبل از شروع تدريس به هر وسيله ممکن و به ويژه با نگاه خود، مخاطبان را به خود متوجّه کند». (مظلومي، 1373: 31-32).
سوادآموزي که گوش مي سپارد، يادداشت برداري مي کند، دايره واژگاني خود را تقويت مي کند… امر تعليم براي او لذت بخش مي شود.
حال براي تأثيرگذاري بيشتر، آموزش دهنده بهتر است علاوه بر کتاب از محتواي آموزشي مناسب، مانند، عاميانه ها، لالايي ها، ترانه ها، اشعار زيبا، متن هاي مناجات گونه و … بهره ببرد. زيرا سوادآموزان با اين مضامين، مأنوس اند و حتّي گاه گاهي مي توانند با صداي آموزش دهنده خود، همصدايي کنند و موزون بخوانند.
امروزه پيشرفت شگرف دانش و اطلاعات و علوم گوناگون، وظيفه آموزش دهندگان را در مقايسه با گذشته، افزون تر ساخته است و روش هاي نوين به کمک روش هاي سنتي گذشته، در بارور کردن استعداد سوادآموزان و ايجاد علاقه آموختن بسيار تأثيرگذار است. و خواندن نوشته هاي روي جعبه ها، نقشه، بريده جرايد، کتابچه هاي طنز، علائم جاده ها، بازي ها، شعر، داستان کوتاه، و … علاوه بر آشنايي با نوشتارهاي گوناگون يادگيري پايدار را حاصل مي شود.
با ارايه روش هاي فوق، خلاقيت ها فردي سوادآموزان نمايان مي شود و آموزش دهنده مي تواند از فعاليت هاي فردي و گروهي که شامل تکاليف درسي، تحقيق گروهي، مقاله درسي، تنظيم و تهيّه فلش کارت، را براي بهبود روند تدريس ياري جويد.
منابع:
– مظلومي رجبعلي، 1383، سخنراني را توانا شويم، کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان، تهران.
– فرداي، اُور (1379)، روش هاي نوين مطالعه .، ترجمه منصور حکيم جوادي، نشر کيانوش، تهران.
– فريل انيس، ليندا (1385)، فن مطالعه، ترجمه علي صلح جو، مرکز نشر دانشگاهي: تهران.
تهيه و تنظيم: اعظم صديقي (آموزش دهنده نهضت سوادآموزي)
—————
↩️ کانال مقاله ها 👇
