آموزش بی‏حد و مرز

ابو القاسم جاریانی

در زنگ‏های تفریح،طبق روال همه‏روزه،در اتاق دبیران، پشت پنجره رو به حیاط مدرسه می‏ایستادم و به یاد دوران‏ خوش دانش‏آموزی،شادی و شیطنت بچه‏ها را در حیاط مدرسه تماشا می‏کردم و به یاد روزگاران درس و مشق و مدرسه،حسرت روزهای از دست رفته را می‏خوردم و مدارس‏ گذشته و مدارس فعلی را مقایسه می‏کردم.به‏راستی امروزه‏ نقش و روی‏کردهای نظام آموزش و پرورش،تحت تأثیر فناوری و سرعت خارق العاده‏ی آن قرار گرفته است و به تبع‏ آن عناصر برنامه درسی یعنی هدف،محتوا،راهبرد،فضا،زمان، ارزش‏یابی و…،به‏سرعت در حال تغییر و دگرگونی است.

امروزه سخت‏افزار و نرم‏افزارهای گوناگون آموزشی، نظریه‏های جدیدی را با خود به فضای مدرسه آورده‏اند و هر آن باید منتظر بود که دانش‏آموزان با ارائه‏ی نرم‏افزار جدید، بحث جدیدی را در آموزش مطرح نمایند؛به همین خاطر،معلم‏ باید علاوه‏بر حفظ قداست و ارزش بالای معلمی،چگونگی‏ استفاده و کاربرد فناوری‏های جدید در آموزش را فراگرفته و همواره در به‏روزرسانی معلومات و داشته‏های خود،کمر همت‏ بندد و تلاشی روزافزون انجام دهد.

در فرآیند«یاددهی-یادگیری»چه معلم و چه دانش‏آموز، باید نقش یک فراگیر را ایفا کنند و به نقش آموزش‏های‏ ما دام العمر*یا فراگیری پیوسته،اعتقادی راسخ داشته باشند و تنها به یادگیری در محیط بسته‏ی مدرسه،اکتفا نکنند و در این حالت نقش ارزنده‏ی معلم در«یاددهی-یادگیری»و نقش و عمل‏کرد او در فعالیت‏های تربیتی،نیازمند هم‏سویی با روی‏کردهای جدید است.

در دنیای امروز،هم معلم و هم دانش‏آموز باید آموزنده‏ی‏ مستمر باشند و خود را برای حضور در جامعه‏ی جهانی آماده‏ سازند؛دنیایی جدید و رو به پیش‏رفت؟!هم باید بیاموزند که‏ چگونه بیآموزند،تا بتوانند هم‏گام با فناوری‏های جدید،فرهنگ، سنن و آداب ملی و میهن خود را حفظ نمایند.

دوباره با خود اندیشیدم که این شور و شعف موجود در حیاط مدرسه و این انرژی نهفته‏ی پویا در میان دانش‏آموزان،حتی‏ نباید برای یک لحظه به هدر برود.این تصور که چهاردیواری‏ مدرسه،جای سرکوب کردن روحیه‏ی پرسش‏گری و موعظه‏ی‏ فراوان برای رعایت سکوت مطلق در کلاس درس و حاکمیت‏ مطلق و یک‏جانبه‏ی معلم در کلاس است،دیگر خریدار چندانی ندارد؛زیرا امروزه،معلم به عنوان تسهیل‏کننده‏ی امر آموزش و یک مشاور ارشد برای فراگیری بیش‏تر دانش‏آموزان‏ است و باید بتواند نقش ارزنده‏ی خود را،در کلاس درس به‏ بهترین نحو ممکن ایفا نماید.

نگاه به خورشید،دوباره مرا به افق‏های دوردست هدایت کرد. جایی که عطش آموختن هرگز فروکش نمی‏کند و ناخودآگاه به‏ کلاس درسی قدم گذاشتم که پر بود از روحیه‏ی پرسش‏گری و فراگیری.جایی که برای آموختن پیوسته و روزمره،حد و مرزی‏ وجود ندارد و نقطه‏ی پایانی برای آن متصور نیست.

ضربه‏ی دست مدیر مدرسه که به آرامی شانه‏ام را می‏نواخت، مرا به خود آورد و گفت:«آقای دبیر همه به کلاس درس‏ رفته‏اند به غیر از شما»؛در حالی‏که نمی‏دانست امروز،فقط من‏ به کلاس درس رفته بودم.

پی‏نوشت

(*) Life Long Learning