عشق از ره تکلیف به دل پا نگذارد
سیلاب نپرسد که در خانه کدام است
(صائب تبریزی)
از زمانی که (کنش های) انسانی از بستر طبیعی خود خارج شد و به (رفتارهای) ماشینی در بستر برنامه ریزی بیرونی تقلیل یافت ؛ دستگاه تکوینی تفکر و ابتکار و تحقیق جای خود را به دستگاه تدوین تفکر و اقتباس و تقلید داد.
امروزه به طور مخوفی آشکار شده است که فناوری از انسانیت او پیشی گرفته است و ما در این فرایند فروکاهنده ؛ سازه های خلاقیت خود را از دست داده ایم و به آنچه دیگری و دیگران می اندیشند و برنامه ریزی می کنند تن داده ایم.
نگاهی به بنگاه های تجاری و پررونق مشاوران تحصیلی و موسسات عوام فریبانه ی کنکور اعم از قلم چی ، گاج ، گزینه دو، و …. دهها دکان ریز و درشتی که عملا سکان تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان ایران زمین را از آن خود کرده اند ، عمق این فاجعه ی برنامه ریزی شده را هویدا می کند.
اگر در زمانی ، (دکارت) گفته بود (می اندیشم ، پس هستم .) در جامعه معاصر ما باید گفت 🙁 مرا می اندیشانند ، پس هستم!)
دانش آموزان ما ؛ بسته به پاسخ های از پیش تعیین شده و تابع برنامه ریزی های دیگران ، در حال از دست دادن فرایند اندیشه ورزی و هویت انسانی خود هستند.
غلبه و اقبال سوالات تستی در ارزشیابی در دهه های گذشته به رواج (انسان برنامه ریزی شده )بجای( انسان برنامه ریز ) شده است.
انتقاداتی که بر سوالات تستی در بررسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مطرح می باشد :
جنبه های مهمی از برنامه های تعلیم و تربیت را که قابل اندازه گیری نیستند؛ نادیده می گیرد.
با در نظر گرفتن اینکه فهم دانش آموز و ارزشیابی از فعالیتهای او اموری تفسیری هستند ، انتظار پاسخ معین از وی به منزله ی نادیده گرفتن جنبه تفسیری و تاویلی است.
جزئی نگری ( با توجه به اینکه فهم ، ماهیتی کل گرایانه دارد.)
فردی سازی و در نظر نگرفتن بحث گروهی ؛ به منزله ی بخشی از آن ، قابل قبول نخواهد بود.
اندازه گیری یک وجهی ( صرف کتبی ساختن ارزشیابی ، مانع از آن خواهد بود که بطور کامل به ساختار فهم دانش آموز دست یابیم.
برخورد منقطع ( با توجه به اینکه معرفت ماهیتی کل نگرانه دارد ؛ ارزشیابی تستی و منقطع از زمینه های واقعی آن ها در زندگی فرد ؛ مانع ارزشیابی مطلوب می شود.
دکتر فریده بهرامی
