بررسی روند رشد تکلم و زبان فارسی کودکان از 2 تا 8 سالگی

جدول شماره(3-2):توزیع فراوانی و درصد پاسخهای غلط کودکان 4 تا 5 سال از آزمون تشخیص شنوایی

(به تصویر صفحه مراجعه شود) اطلاعات آمده در جدول شماره(3-2)نشانگر آنست که تمامی آزمودنیهای 4 تا 5 سال این تحقیق معنا و مفهوم یکسان و متفاوت را درک می‏کنند؛اما 67 درصد از آنان‏ تعدادی پاسخهای غلط در جفتهای متفاوت و یکسان دارند.

جدول شماره(4-2):توزیع فراوانی و درصد پاسخهای غلط کودکان 5 تا 6 سال از آزمون تشخیص شنوایی

(به تصویر صفحه مراجعه شود) از اطلاعات آمده در جدول شماره(4-2)چنین برمی‏آید که تمامی آزمودنیهای 5 تا 6 سال این تحقیق معنا و مفهوم یکسان و متفاوت را درک می‏کنند؛اما 63 درصد از آنان‏ تعدادی پاسخهای غلط در جفتهای متفاوت و یکسان دارند.

جدول شماره(5-2):توزیع فراوانی و درصد پاسخهای غلط کودکان 6 تا 7 سال از آزمون تشخیص شنوایی

(به تصویر صفحه مراجعه شود) اطلاعات آمده در جدول شماره(5-2)معلوم می‏دارد که پاسخهای اکثریت(83 درصد) آزمودنیهای 6 تا 7 سال این تحقیق به آزمون تشخیص شنوایی،بدون غلط است.

جدول شماره(6-2):توزیع فراوانی و درصد پاسخهای غلط کودکان 7 تا 8 سال از آزمون تشخیص شنوایی

(به تصویر صفحه مراجعه شود) اطلاعات آمده در جدول شماره(6-2)بیانگر آنست که پاسخهای 87 درصد آزمودنیهای 7 تا 8سال این تحقیق به آزمون تشخیص شنوایی،بدون غلط است و تنها 13 درصد از آزمودنیها حد اکثر یک غلط در جفتهای یکسان و یک غلط در جفتهای متفاوت‏ داشته‏اند.

3-درک زبانی کودک از جملات امری همزمان

اطلاعات حاصل از بررسی در زمینه یادشده در جداول شماره(1-3)الی(6-3) آورده می‏شود.

جدول شماره(1-3):توزیع فراوانی و درصد درک توالی جملات امری همزمان‏ کودکان 2 تا 3 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) از اطلاعات آمده در جدول شماره(1-3)چنین برمی‏آید که 63 درصد کودکان 2 تا 3 سال این تحقیق قادربه‏درک توالی دو جمله امری همزمان و اجرای آن به همان ترتیب، هستند.

جدول شماره(2-3):توزیع فراوانی و درصد درک توالی جملات امری همزمان‏ کودکان 3 تا 4 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) اطلاعات آمده در جدول شماره(2-3)نشانگر آنست که 60 درصد کودکان 3 تا 4 سال این تحقیق قادربه‏درک توالی سه جمله همزمان و اجرای آن به همان ترتیب،هستند.

جدول شماره(3-3):توزیع فراوانی و درصد درک توالی جملات امری همزمان‏ کودکان 4 تا 5 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) از اطلاعات آمده در جدول شماره(3-3)چنین برمی‏آید که 80 درصد کودکان 4 تا 5 سال این تحقیق قادربه‏درک توالی سه جمله همزمان و اجرای آن به همان ترتیب،هستند.

جدول شماره(4-3):توزیع فراوانی و درصد درک توالی جملات امری همزمان‏ کودکان 5 تا 6 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) اطلاعات آمده در جدول شماره(4-3)معلوم می‏دارد که اکثریت(87 درصد) کودکان 5 تا 6 سال این تحقیق،قادربه‏درک توالی 3 الی 4 جمله امری همزمان و اجرای آن‏ به همان ترتیب،هستند.

جدول شماره(5-3):توزیع فراوانی و درصد درک توالی جملات امری همزمان‏ کودکان 6 تا 7 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) اطلاعات آمده در جدول شماره(5-3)مشخص می‏کند که اکثریت کودکان 6 تا 7 سال این تحقیق،قادربه‏درک توالی 4 جمله امری همزمان و اجرای آن به همان ترتیب، هستند.

جدول شماره(6-3):توزیع فراوانی و درصد درک توالی جملات امری همزمان‏ کودکان 7 تا 8 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) اطلاعات آمده در جدول شماره(6-3)نشان می‏دهد که اکثریت کودکان 7 تا 8 سال‏ این تحقیق قادربه‏درک توالی 4 الی 5 جمله امری همزمان و اجرای آن به همان ترتیب، هستند.

4-تشخیص صداها در اول،وسط و آخر کلمات

اطلاعات حاصل از بررسی در زمینه یادشده در جداول شماره(1-4)الی(6-4) آورده می‏شود.

جدول شماره(1-4):توزیع فراوانی و درصد اشتباهات ناشی از اجرای آزمون‏ تشخیص صداها در اول،وسط و آخر کلمات بر کودکان 2 تا 3 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) توضیح آنکه اکثر کودکان 2 تا 3 سال قادربه‏درک آزمون و تکرار مجدد 3 کلمه به‏ ترتیب خواسته‏شده،نیستند.لذا کلمات آزمون به‏صورت مجزا برای آنان خوانده شد تا تکرار کنند.در این تکرار کلمه‏به‏کلمه،حد اکثر اشتباه کودکان در صداهای اول کلمات 24 و حد اقل صفر و با میانگین 5 است.نیز حد اکثر اشتباه در صداهای وسط 26 و حد اقل 1 و با میانگین 7 است.همچنین حد اکثر اشتباهات در صداهای آخر 23 و حد اقل 1 و با میانگین 6 است.

*شایان ذکر است که اشتباهات کودکان عمدتا خلاف برخی از صداها مانند”ابو به‏جای ابرو”،”نق به‏جای نقل‏”،تبدیل‏ یک صدا به‏جای صدای دیگر مانند”یاحت به‏جای راحت‏”،”مزه به‏جای مژه‏”،”سد به‏جای زد”،”نماس به‏جای نماز”،”بب به‏ جای لب‏”،”بای به‏جای بال‏”،”دنور به‏جای تنور”،”سام به‏جای شام‏”و نیز منقلب کردن کلمه مانند”ایه به‏جای اگر”،”ییا به‏ جای ایران‏”و نیز جابجایی یک صدا در کلمه مانند”نلق به‏جای نقل‏”،”امس به‏جای اسم‏”،اضافه‏کردن یک صدا به کلمه مانند “دارد به‏جای دار”.

جدول شماره(2-4):توزیع فراوانی و درصد اشتباهات ناشی از اجرای آزمون‏ تشخیص صداها در اول،وسط و آخر کلمات بر کودکان 3 تا 4 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) لازم به ذکر است که حد اکثر اشتباه در صداهای اول کلمات 9 و حد اقل صفر و با میانگین 4 است.نیز حد اکثر اشتباه در صداهای وسط 13 و حد اقل 1 و با میانگین 5 می‏باشد. همچنین حد اکثر اشتباه در صداهای آخر 9 و حد اقل 1 و با میانگین 5 است.

جدول شماره(3-4):توزیع فراوانی و درصد اشتباهات ناشی از اجرای آزمون‏ تشخیص صداها در اول،وسط و آخر کلمات بر کودکان 4 تا 5 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) حد اکثر اشتباه در صداهای اول کلمات 4 و حد اقل صفر و با میانگین 1 است نیز حد اکثر اشتباه در صداهای وسط کلمات 6 و حد اقل صفر و با میانگین 2 می‏باشد.همچنین‏ حد اکثر اشتباه در صداهای آخر کلمات 6 و حد اقل صفر و با میانگین 1 است.

جدول شماره(4-4):توزیع فراوانی و درصد اشتباهات ناشی از اجرای آزمون‏ تشخیص صداها در اول،وسط و آخر کلمات بر کودکان 5 تا 6 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) حد اکثر اشتباه در صداهای اول کلمات 3 و حد اقل صفر و با میانگین 5%است.نیز حد اکثر اشتباه در صداهای وسط کلمات 4 و حد اقل صفر و با میانگین 1 می‏باشد.همچنین‏ حد اکثر اشتباه در صداهای آخر کلمات 4 و حد اقل صفر و با میانگین 5%است.

جدول شماره(5-4):توزیع فراوانی و درصد اشتباهات ناشی از اجرای آزمون‏ تشخیص صداها در اول،وسط و آخر کلمات بر کودکان 6 تا 7 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود) حد اکثر اشتباه در صداهای اول کلمات 2 و حد اقل صفر و با میانگین 1%است.نیز حد اکثر اشتباه در صداهای وسط کلمات 3 و حد اقل صفر و با میانگین 2%می‏باشد. همچنین حد اکثر اشتباه در صداهای آخر کلمات 2 و حد اقل صفر و با میانگین 1%است.

جدول شماره(6-4):توزیع فراوانی و درصد اشتباهات ناشی از اجرای آزمون‏ تشخیص صداها در اول،وسط و آخر کلمات بر کودکان 7 تا 8 سال

(به تصویر صفحه مراجعه شود)

جمع‏بندی

همانگونه‏که قبلا آمده است،تحقیق حاضر بر بررسی روند رشد تکلم و زبان فارسی‏ کودکان از 2 تا 8 سالگی نظر دارد.برای انجام این پژوهش از جامعهء آماری موردنظر،به‏ طور تصادفی 180 کودک در شش مقطع سنی مختلف،به‏گونه‏ای انتخاب شده‏اند که در هر مقطع سنی 30 کودک به‏وسیله چهار چک‏لیست،مورد آزمون قرار گرفته‏اند.عمده‏ترین‏ یافته‏های این مطالعه عبارتست از:

1-براساس یافته‏های مندرج در جدولهای(1-1)الی(12-1)،نگارندگان برای‏ محاسبه دامنه توالی حافظه شنوایی کوتاه‏مدت کلمات و اعداد در کودکان عادی 2 تا 8 سال، فرمول زیر را پیشنهاد می‏کنند:

2+سن کودک-دامنه توالی حافظه شنوایی کوتاه‏مدت کلمات و اعداد برای کودکان عادی 2 تا 8 سال

2-تشخیص شنوایی کودکان با افزایش سن آنان رشد می‏کند.به سخن دیگر،تشخیص‏ تمیز صداهای یکسان و متفاوت در کودکان هفت تا هشت سال،تقریبا به کمال می‏رسد.

3-از یافته‏های آمده در جدولهای(1-3)الی(6-3)چنین برمی‏آید که با افزایش‏ سن کودکان،درک زبانی آنان از جملات امری همزمان افزایش می‏یابد و در هفت تا هشت‏ سالگی آنان قادربه‏درک توالی 4 الی 5 جمله امری همزمان و اجرای آن به همان ترتیب، هستند.

4-اطلاعات مندرج در جدولهای(1-4)الی(6-4)مشخص می‏کند که کودکان 2 تا سال در تشخیص و بیان صداها در اول،وسط و آخر کلمات با دشواریهای تلفظی بسیاری‏ مواجه‏اند؛اما با افزایش سن آنان،این‏دست از اشتباهات کاهش می‏یابد،به‏گونه‏ای‏که آنان‏ می‏توانند در هفت یا هشت سالگی تمام صداهای فارسی موجود در اول،وسط و آخر کلمات را بدون اشتباه تشخیص دهند و بیان کنند.

پیشنهادها

براساس نتایج حاصل از این تحقیق و با توجه به پیچیدگی روند رشد تکلم و زبان‏ فارسی در کودکان،پیشنهادهای زیر ارائه می‏شود:

1-والدین و مربیان باید با روند رشد تکلم و زبان فارسی کودکان عادی آشنا شوند تا ضمن فراهم‏سازی محرکهای لازم در این زمینه،از فشارهای پیش از موقع که موجبات بروز مشکلات در تکلم و زبان می‏شود،جلوگیری بعمل آورند.

2-براساس شناخت دقیق مراحل رشد تکلم و زبان فارسی کودکان عادی، دست‏اندرکاران(مربیان پیش‏دبستانی،دبستانی و…)می‏توانند آموزشهای مناسب و مؤثر را طرح‏ریزی کنند.

3-با توجه به یافته‏های تحقیقاتی از این‏دست،روان‏شناسان احتمالات می‏توانند ریشهء بسیاری از اضطرابها و اختلالات تکلمی کودکان را شناسایی کنند.

4-شناخت فرآیند رشد تکلم و زبان کودکان موجب می‏شود که متخصصان‏ بازپروری و ترمیم اختلالات تکلمی،بتوانند به‏موقع مشکلات و اختلالات ناشی از شنیدن‏ محرکها و ادراک آنها را شناسایی کنند.

5-نویسندگان کتابهای کودکان برای جذابیت کتابهای خویش،لازم است از روند رشد تکلم و زبان کودکان به‏خوبی مطلع باشند.

6-تهیه‏کنندگان برنامه‏های رادیویی و تلویزیونی کودکان که درحال‏حاضر تنها به‏ منقلب کردن و بعضا به ادای کودکانه و مضحک صداهای کلمات بزرگسالان مبادرت‏ می‏کنند،لازم است عنایت بیشتری به یافته‏های این‏دست از تحقیقات داشته باشند تا بتوانند ارتباط مناسبی با مخاطبان خویش برقرار کنند.

7-همانگونه‏که در بخش مربوط به چگونگی گزینش نمونه آمده است،تحقیق حاضر به‏لحاظ ماهیت موضوع و امکانات محققان صرفا بر 180 کودک در دسترس از طبقه‏ اجتماعی-اقتصادی متوسط تهرانی و در 6 گروه سنی صورت گرفته است.لذا جهت‏ تعمیم‏پذیری بیشتر یافته‏ها و دستیابی احتمالی به هنجارهایی در این خصوص،لازم است‏ تحقیقاتی وسیعتر با نمونه‏های تصادفی بزرگتر و در نقاط جغرافیایی گسترده‏تر،انجام‏ پذیرد.

زیرنویسها:

(1)-نوزاد در هنگام تولد مستقیما با هوا مواجه می‏شود که در دوران جنینی،تجربه‏ای با آن نداشته است و لذا هوای فروداده‏شده‏ توسط گریه خارج می‏شود.

(2)-سیف‏نراقی و نادری،1370

(3)-امانت(مترجم)،1348

(4)- Babbling

(5)- Lalling

(6)- Echolalia

(7)-امانت(مترجم)،1348

(8)-نادری و سیف‏نراقی،1369

(9)-همان منبع

(10)-همان منبع

(11)-تحقیقات نشان می‏دهد که بابدنها،شامپانزه‏ها،اورانگوتانها دارای دستگاه آوائی پیشرفته‏ای هستند و قادرند حد اقل 15 نوع صداهای مختلف را برای ابراز هیجاناتی چون ترس،خشم،درد و دیگر تأثیرات روانی،ابراز کنند.اما این حیوانات برعکس‏ طوطیان تمایل به تقلید اصوات ندارند و تنها مایل به تقلید محرکهای بینایی هستند و نیز نمی‏توانند در غیبت امور حس‏شده و تجربه‏شده،آن‏را به خاطر بیاورند و کلمه را با آن تداعی کنند(قاسم‏زاده(مترجم)1365).

(12)-علاقه‏مندان درصورتی‏که مایل باشند،می‏توانند نظریه‏های مختلف روند رشد و تکلم و نیز اختلالات مربوط به آن را در کتاب اختلالات رفتاری کودکان و روشهای اصلاح و ترمیم آن تألیف:دکتر مریم سیف‏نراقی و دکتر عزت الله نادری،مطالعه‏ فرمایند.

(13)-نادری،سیف‏نراقی،1370

(14)-شایان ذکر است که در جهت تهیه چک‏لیستها،نگارندگان این سطور علاوه بر بهره‏گیری از مطالعات و تجربیات دیگران، خود نیز در ایران به انجام پژوهشهایی مبادرت نموده‏اند و حاصل کار را به‏صورت چک‏لیستهای آمده در این تحقیق،ارائه‏ داده‏اند.

(15)-زمان مناسب برای بیان هر کلمه و عدد یک ثانیه توصیه می‏شود.

منابع

1-امانت،ابراهیم(مترجم)،بتین،ری و هاگ،اولف(مؤلفان).دیرآموزی گویایی و زبان:برنامه‏ای برای تربیت دیرآموزان در خانه.تهران:انتشارات سهیل،1348

2-قاسم‏زاده،حبیب الله(مترجم)و بگوتسکی،ال.س(مؤلف).اندیشه و زبان.تهران:نشر آفتاب،1365

3-سیف‏نراقی،مریم و نادری،عزت الله.اختلالات رفتاری کودکان و روشهای اصلاح و ترمیم آن.تهران:انتشارات بدر،1370

4-نادری،عزت الله و سیف‏نراقی،مریم.بررسی روند رشد تکلم و زبان فارسی کودکان از تولد تا 2 سالگی.ارائه‏شده در نخستین کنفرانس زبان‏شناسی ایران،دانشگاه علامه طباطبایی،1369

5-نادری،عزت الله و سیف‏نراقی،مریم.روشهای تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی.تهران:تجدیدنظر دوم، چاپ سوم،انتشارات بدر،1370

پایان مقاله